مسئولیت پرداخت دیه در صورت فوت ضارب بدون اموال
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۱/۰۶/۱۰
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر رامسر
موضوع
مسئولیت پرداخت دیه در صورت فوت ضارب بدون اموال
پرسش
شخصی به اتهام ضرب و جرح عمدی محکوم به پرداخت دیه گردیده است. پس از قطعیت حکم و وصول پرونده به اجرای احکام کیفری، محکومعلیه فوت مینماید. حسب بررسی و استعلامات صورت گرفته نامبرده هیچگونه مال منقول و غیر منقول ثبتی یا غیر ثبت شده نیز نداشته است. با عنایت به اینکه اجرای مجازات دیه با فوت محکومعلیه موقوف نمیگردد خواهشمند است بهصورت مستند و مستدل بیان فرمایید که: با توجه به محصور بودن موارد پرداخت دیه از بیتالمال و عنایت به منطوق و مفهوم مواد ۴۳۵ و ۴۷۴ و ۴۷۵ و ۴۸۷ از قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ آیا امکان صدور حکم به پرداخت دیه از بیتالمال وجود دارد؟
نظر هیات عالی
آنچه که از رای وحدت رویه شماره ۷۹۰ هیات عمومی دیوان عالی کشور نیز استنباط میگردد این است که در هر صورت باید صدمه وارده بر مصدوم جبران گردد. مجموعاً با رعایت ترتب مقرر در قانون النهایه چنانچه استیفاء دیه از مرتکب و اموال وی و یا عاقله در موارد مصرح قانونی ممکن نگردد از بیتالمال تادیه میشود.
نظر اکثریت
بر اساس قاعده خون مسلمان نباید هدر رود و حسب ماده ۴۳۵ قانون مجازات اسلامی و رای وحدت رویه ۷۹۰ مورخ ۹۹/۴/۱۰ چه برای جنایت عمدی چه غیرعمدی و چه منجر به قصاص شود و چه منجر به دیه، دیه قابل دریافت از بیتالمال میباشد و قصاص خصوصیتی ندارد که صرفاً شامل آن شود و مواد مربوط به قصاص و دیات شامل هم میشوند و دلیلی بر تفکیک نداریم و به عقیده برخی با توجه به ماده ۴۳۵ قانون مذکور ابهامی وجود ندارد و به صراحت بیان شده است.
نظر اقلیت
فرض ماده ۴۳۵ قانون مجازات اسلامی فرضی است که منجر به قصاص شود (چه قصاص عضو و چه قصاص نفس) از بیتالمال قابل وصول است اما فرض سوال ضرب و جرح عمدی است که منجر به دیه میشود و پرداخت دیه از بیتالمال استثناست و در موارد مصرح باید پرداخت شود و در این مورد دیه قابل وصول از بیتالمال نیست و مواد ۴۷۴ و ۴۷۵ در مقام بیان بوده و شبه عمد و خطای محض را بیان کرده لیکن به عمد اشارهای نکرده و ماده ۴۷۶ عنوان داشته در صورت فوت مرتکب در مواردی که خود وی مسئول پرداخت دیه باشد دیه تابع احکام سایر دیون متوفی است یعنی باید از اموال وی وصول شود و دیون متوفی از بیتالمال قابل وصول نیست.