مفهوم قبض در وقف عام

رأی خلاصه جریان پرونده

به دلالت محتویات پرونده محاکماتی در تاریخ ۱۳۹۹/۷/۱۲ سازمان *و امور خیریه شهرستان *یه مبادرت به طرح دعوایی به خواسته های ۱ اثبات وقفیت ۲ خلع ید از زمین موقوفه *به متراژ ۹۰۰ مترمربع ۳ قلع وقمع مستحدثات به طرفیت م. ق. ع. ش. ا. ش. و ش. ش. می نماید. در شرح خواسته امده است. بموجب وقف نامه مورخ۱۳۶۴/۷/۴ شش دانگ یک قطعه زمین به مساحت۹۰۰ مترمربع واقع در *توسط خواندگان ردیف دوم الی چهارم جهت ساخت مسجد وقف گردیده است. این موضوع برابر استشهادیه محلی تنظیم شده توسط تعدادی از معتمدین روستا مورد تایید قرار گرفته و صیغه وقف توسط ی. ش. جاری و تابلویی نیز در ان محل نصب که تا چند سال پیش نیز وجود داشته است. علاوه براین سنگ هایی نیز جهت دیوارکشی به مسجد اهدا که هم اکنون در محل موجود و این مطلب موید وقوع وقف و عمل به وقف می باشد. اخیرا خوانده ردیف اول با ادعای خرید زمین موقوفه مبادرت به تصرف ان از طریق دیوارکشی نموده است. پرونده در بدو امر به شعبه *یه ارجاع می شود. اعضای شعبه جهت برقراری سازش وقت رسیدگی به تاریخ۱۳۹۹/۸/۱۶ تعیین می کنند در این جلسه متداعیین حاضر نشده و اعضای شورا پرونده را جهت ادامه رسیدگی به دادگستری شهرستان *یه ارسال می نمایند با وصول پرونده حسب دستور مقام ارجاع پرونده به شعبه *ارجاع می گردد. وقت رسیدگی به تاریخ ۱۴۰۰/۳/۲۲ تعیین می شود. این جلسه به جهت عدم وصول نسخه ثانی اخطاریه برخی از خواندگان تجدید وقت رسیدگی به تاریخ ۱۴۰۰/۴/۲۹ تعیین این جلسه هم به جهت عدم وصول نسخه ثانی اخطاریه یکی از خواندگان بنام ا. ش. تشکیل نشده و با اعلام ادرس خوانده موصوف توسط خواهان وقت رسیدگی به تاریخ۱۴۰۰/۶/۷ تعیین می شود. در این جلسه نماینده خواهان و خواندگان حاضر می شوند نماینده خواهان مجددا مطالب خود را که در دادخواست امده تکرار می کند. درادامه ه. ش. اعلام داشته سال ۱۳۶۴ این زمین وقف شده و از ان زمان تاکنون هیچ کاری روی زمین انجام نشده است. و ش. ا. ش. برای ان محل سنگ وقف کرده و مرحوم ی. ش. نیز صیغه وقف را خوانده است. ع. ش. و ش. ش. نیز اظهارات ا. ش. را تایید و اعلام داشتند وظیفه شورای اسلامی بوده که به سازمان *اطلاع دهد حتی خود سازمان *تاکنون اقدامی نکرده است. و مدت ۳۶ سال از وقت گذشته است. اما سازمان *ان را ثبت نکرده است. خوانده ردیف اول نیز به موجب لایحه تقدیمی توضیح داده است. ملک مورد ترافع را از پدربزرگش خریداری و ایشان از خانم ش. ش. ا.بیاع کرده است. و وقف ادعایی واقع نشده و موقوفه به قبض سازمان *درنیامده است. قاضی شعبه در تاریخ ۱۴۰۰/۶/۲۰ با اعلام ختم رسیدگی مبادرت به صدور دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۰/۶/۲۰ می نماید. و بموجب ان حکم بر بطلان دعوی خواهان به خواسته اثبات وقفیت بطرفیت تمام خواندگان و بطلان دعوی خلع ید و قلع وقمع به طرفیت م. ق. و قرار رد دعوی نسبت به سایر خواندگان صادر و اعلام می نماید. عمده استدلال دادگاه این است. نظر به اینکه موضوع وقف مربوط به مصالح عامه است. و در این موارد قبول از طرف حاکم و یا قبول سازمان *بعنوان متولی از طرف حاکم شرط است. و این امر حسب اظهارات نماینده سازمان *در جلسه اول دادرسی به هیچ عنوان انجام نگرفته و حتی با استعلام از سازمان *که تصویر ان توسط خواندگان ارائه گردیده سازمان *اعلام نمود این ملک ثبت اوقاف نمی باشد. که حاکی از عدم قبول ان اداره دارد. و از طرفی نظر به اینکه واقفین عین موقوفه را جهت اقرار خودشان حدود ۳۶ سال به تصرف موقوف علیه درنیاورده اند که این امر نیز حسب استعلام مذکور از سازمان *کاملا محرز می باشد. و از طرفی واقفین تا زمانی که موضوع مال موقوفه را به تصرف و قبض موقوف علیه درنیاورده اند می توانند از وقف رجوع کنند و زمانی که به قبض موقوف الیه دراوردند امکان رجوع برای ان ها امکان ندارد. وقف تمام می شود. که در مانحن فیه رجوع دو نفر از واقفین طبق لایحه ارسالی به دادگاه و طبق نامه ای که در تاریخ ۱۳۹۶/۴/۱۵ نیز مکاتبه نمودند انصراف خود را از وقفیت اعلام نموده اند ۲ در مورد خواسته دوم و سوم ( خلع ید و قلع وقمع به طرفیت خواندگان ردیف دوم الی چهارم با توجه به اینکه تصرف ملک و شخص که اقدام به احداث مستحدثات نموده است. خوانده ردیف اول می باشد. لذا دعوی متوجه خواندگان ردیف دوم و چهارم نمی باشد. و قرار رد به طرفیت انان صادر می شود. از این دادنامه در موعد مقرر توسط سازمان *تقاضای تجدیدنظرخواهی به عمل می اید و پرونده پس از تبادل لوایح به دادگاه تجدیدنظر استان *ارسال و به شعبه *وجب دادنامه شماره *مورخه ۱۴۰۰/۸/۲۶ دادنامه معترض عنه را عینا تایید و استوار می نماید. با ابلاغ دادنامه در تاریخ ۱۴۰۰/۸/۲۹ به سازمان *، شخص اخیرالذکر در تاریخ۱۴۰۰/۹/۹ مبادرت به تقدیم دادخواست فرجام خواهی می نماید. پرونده پس از تبادل لوایح به دیوان عالی کشور ارسال و در دستور کار این شعبه قرار گرفت. عضو ممیز ع. ا. ا. ش. گزارش پرونده را تهیه و به همراه لایحه اعتراضیه برای هییت شعبه قرائت پس از انجام مشاوره هییت شعبه ختم رسیدگی را اعلام و به شرح ذیل مبادرت به صدور رای می نماید.

رای

ان بخش از دادنامه فرجام خواسته به شماره *مورخ ۱۴۰۰/۸/۲۶ صادره از شعبه *که پیرو تجدیدنظرخواهی نسبت به دادنامه شماره *مورخه ۱۴۰۰/۶/۲۰ شعبه *یه اصدار و مشعر بر قرار رد دعوی فرجام خواه سازمان *و امور خیریه شهرستان *یه بطرفیت ا. ش. و ع. ش. ش. به خواسته خلع ید و قلع وقمع از یک قطعه زمین به متراژ ۹۰۰ مترمربع واقع در روستای ویدر می باشد. فرجام خواهی وارد نمی باشد. زیرا که مقنن به شرح بند ب ماده ۳۶۸ قانون ایین دادرسی مدنی قرارهایی که قابلیت فرجام خواهی در دیوان عالی کشور را دارند احصا نموده است. قرار رد دعوی جزو قرارهای احصایی نمی باشد. بنابراین قابلیت طرح را نداشته و مستندا به ماده قانونی یادشده درخواست فرجام خواهی در این بخش رد می گردد. لیکن ان بخشی از دادنامه فرجام خواسته که مشعر بر بطلان دعوی فرجام خواه بخواسته اثبات وقفیت نسبت به یک قطعه زمین به متراژ ۹۰۰ مترمربع در *می باشد. مخالف قانون و مقررات موضوعه و اصول دادرسی بوده و اعتراض به شرح لایحه فرجامی وارد و متضمن جهت موجه در نقض ان می باشند زیرا که اولا یکی از عقود معین که مورد پذیرش مقنن قرار گرفته عقد وقف می باشد. وقف عبارت از حبس عین و تسبیل منفعت است. منظور از حبس نمودن عین مال نگاهداشتن عین مال از نقل وانتقال و تصرفاتی است. که موجب تلف عین می گردد. و منظور از تسبیل منفعت واگذاری منافع در راه خداوند و امور خیریه می باشد. با اطلاق عقد بر وقف ، وقف با ایجاب از طرف واقف بهر لفظی که صراحتا دلالت بر معنی ان کند و قبول موقوف علیه واقع می شود. قانون مدنی به پیروی از نظریه فقهای امامیه وقف را مطلقا خواه وقف عام باشد. یا وقف خاص عقد دانسته و محتاج به قبول می داند و در وقف عام قبول حاکم را شرط دانسته لیکن مقصود خود را از حاکم را بیان نکرده است. ثانیا برای تحقق وقف قبض عین موقوفه شرط صحت است. در این پرونده انچه محل حدوث اختلاف است. راجع به تحقق وقت و عدم قبض عین موقوفه توسط موقوف علیه می باشد. در اصطلاح حقوقی قبض عبارت از استیلا موقوف علیه بر مورد وقف می باشد. در وقف عام با انجام هر گونه عمل که بیانگر قصد و نیت واقف باشد. قبض و اقباض نیز محقق می گردد. و همینکه مورد وقت در معرض دید عموم قرار گرفت. و اقدامات اجرایی برای اجرای نیت واقف یا واقفین صورت گرفت. عقد وقف محقق و قبض و اقباض هم به تبع ان واقع شده است. با اجرای صیغه وقف توسط شخص ثالث به نام ی. ش. شخص دیگری مبادرت به وقف مصالح ازجمله سنگ برای احداث مسجد نموده است. که این اقدام بیانگر اجرای نیت و قصد واقف می باشد. ثالثا اینکه سازمان *نسبت به ثبت عین موقوفه در طول سالیان گذشته اقدام ننموده است. موجبی برای رجوع واقفین نمی باشد. رابعا استشهادیه ارائه شده که توسط اهالی محل و معتمدین تنظیم یافته است. حاکی از اجرای صیغه وقف و اجرای نیابت واقفین بوده و در ان مقطع نیز تابلویی تهیه و در محل نصب و به اطلاع عموم روستا رسانیده شده است. ازاین رو مستندا به بند دوم و سوم ماده ۳۷۱ و بند چ ماده ۴۰۱ قانون ایین دادرسی مدنی ضمن نقض دادنامه معترض عنه در این قسمت پرونده را جهت رسیدگی به شعبه دیگری از همان دادگاه ارجاع می نماید.

شعبه *

رییس: ر. ا. س. ع. معاون: دکتر ع. ا. ا. ش.