ملاک محاسبه نرخ مهر در صورت صلح آن به غیر
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۷/۰۱/۱۰
برگزار شده توسط: استان آذربایجان شرقی/
موضوع
ملاک محاسبه نرخ مهر در صورت صلح آن به غیر
پرسش
متعاقب ازدواج زوج و زوجه در سال ۱۳۷۵ زوجه مهر خود را در سال ۱۳۸۲ به پدر خود صلح کرده است. بعد از فوت زوجه در سال ۱۳۸۵ پدر او (متصالح) دادخواستی به خواسته مطالبه مهر با نرخ شاخص روز علیه داماد خود تقدیم دادگاه نموده است. آیا امکان مطالبه مهر از جانب متصالح به نرخ شاخص روز امکان پذیر است؟
نظر هیئت عالی
با استنباط از تبصره ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی به هر تقدیر حقوق زن در ارتباط با مهر نرخ روز است که در زمان صلح این حق برای زن وجود داشته و با همین وضعیت حقوق مزبور به دیگری صلح شده است. بنابراین تا تاریخ صلح میزان مهر وفق تبصره مرقوم محاسبه و از آن به بعد تبدیل تعهد به اعتبار متعهدله حاصل شده است که از شمول تبصره یادشده خارج و تابع عمومات خواهد بود. به این ترتیب نظر گروه اقلیت تایید می شود.
نظر اکثریت
مطابق تبصره ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی چنان چه مهر وجه رایج باشد تادیه آن مطابق نرخ شاخص روز صورت خواهد گرفت. با عنایت به این که قانون ا طلاق داشته و به موضوع دین؛ یعنی مهر توجه داشته است و مهر و حق مطالبه آن یک حق مالی است که با تمام اوصاف و آثار خاص آن قابل انتقال قهری و ارادی می باشد قایم مقام داین یا منتقل الیه نیز همان طلب از بابت مهر را با تمام اوصاف و آثار آن تحصیل کرده است و برای اسقاط حق مطالبه مهر به نرخ شاخص روز از جانب منتقل الیه دلیل قانونی لازم است که چنین دلیلی در دسترس نیست و احتساب مهر به نرخ روز به منظور حفظ ارزش ریالی مهر و مقابله با تورم و کاهش ارزش پول می باشد که اختصاص به خود زوجین ندارد فلذا مطالبه مهر به نرخ شاخص روز و پرداخت نیز امکان پذیر است و پاسخ سوال مثبت است.
نظر اقلیت
فلسفه وضع تبصره ذیل ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی با وجود ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی و سایر مقررات حفظ کیان خانواده و حمایت از زوجه و حفظ ارزش ریالی مهر ها با وجه رایج به ویژه مهر های سابق است و به این جهت نیز رای وحدت رویه شماره ۶۴۷ ـ ۲۸/۱۰/۱۳۷۸ تبصره موصوف را در خصوص عقود و مهر های سابق زمان وضع این تبصره نیز تسری داده است. از طرف دیگر با وقوع عقد صلح بین زوجه و پدرش تبدیل تعهد به اعتبار تبدیل داین صورت می گیرد و در واقع زوجه به حق و حقوق خود از جهت مهر می رسد مثل این است که مهر را وصول کرده است و بعد از تحقق صلح در واقع دین زوج عوض می شود و دیگر دینی تحت عنوان مهریه وجود ندارد و به این جهت نیز اگرچه تا زمان وقوع عقد صلح مطالبه مهر چه از جانب زن و چه قایم مقام او یا متصالح به نرخ شاخص روز امکان پذیر بوده است اما از زمان تحقق صلح به بعد به جهت تغییر ماهیت دین مطالبه طلب از زوج توسط متصالح به نرخ شاخص روز که طبق تبصره مذکور فقط به مهر اختصاص دارد میسر نخواهد بود. در نهایت متصالح یا طلبکار می تواند نسبت به زمان بعد از صلح مطابق ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی خسارت تاخیر تادیه مطالبه کند.