منظور از افزایش مجازات محکوم در اجرای ماده ۸۱ ق.م.ا

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۰/۱۰/۲۳
برگزار شده توسط: استان فارس/ شهر سروستان

موضوع

منظور از افزایش مجازات محکوم در اجرای ماده ۸۱ ق.م.ا

پرسش

چنانچه شرایط اجرای ماده ۸۱ قانون مجازات اسلامی در مجازات‌های جایگزین حبس فراهم شود، آیا منظور از افزایش مجازات محکوم، افزایش مجازات جایگزین است یا اصلی؟

نظر هیات عالی

نظریه اداره حقوقی به شماره ۱۲۹۰ - ۴/۹/۹۸ به شرح زیر مورد تائید اعضای هیات عالی است؛هرگاه دادگاه براساس مواد ۶۴ و ۸۶ قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲، جزای نقدی جایگزین حبس تعیین می‌کند، مکلف است طبق ماده ۷۰ همین قانون مدت حبس را نیز تعیین کند و در خصوص چگونگی اجراء و وصول جزای نقدی، باید مطابق ترتیب مقرر در صدر ماده ۵۲۹ قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲ رفتار شود و هرگاه اجرای حکم مزبور (جزای نقدی) به طریق مذکور در صدر (متن) ماده ۵۲۹ قانون فوق الذکر میسور نشود، در این صورت پرونده جهت افزایش میزان جزای نقدی در اجرای ماده ۸۱ قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ ارسال و در صورت عدم اجرای مفاد حکم جزای نقدی از سوی محکوم علیه، مجازات اصلی (حبس) مطابق ماده ۷۰ قانون اخیرالذکر نسبت به وی اعمال می‌شود.

نظر اتفاقی

یکی از موارد ابهام که در این موضوع رخ می‌دهد، زمانی است که مثلاً ما مجازات اصلی حبس را حداکثر تعیین کرده باشیم و حداکثر جایگزین را نیز تعیین و هر دو را در اجرای ماده ۷۰ ق.م.ا در حکم قید کنیم و سپس متهم از مفاد حکم تبعیت نکند و ما وفق ماده ۸۱ بخواهیم عمل کنیم باید یک چهارم تا نصف به مجازات قید شده در حکم اضافه کنیم؛ چون این ماده بیان می‌دارد: چنانچه محکوم از اجرای مفاد حکم یا دستورهای دادگاه تخلف نماید، به پیشنهاد قاضی اجرای احکام و رای دادگاه برای بار نخست یک چهارم تا یک دوم به مجازات مورد حکم افزوده می‌شود و در صورت تکرار، مجازات حبس اجراء می‌گردد. بدین وصف، مثلاً حداکثر تعیین شده‌ی یک سال اصلی و حداکثر مثلاً ۱۰ میلیون تومان جایگزین حبس باشد، به ۱۵ ماه اصلی ۱۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان افزایش می‌یابد که از حداکثر مجازات قانونی جرم بیشتر می‌شود و این در حالی است که در انتهای همین ماده قانونی اعلام شده در صورت تکرار تخلف، مجازات حبس اجرا می‌شود که در نهایت نظر اتفاقی قضات بر این می‌باشد که در راستای این ماده صرفاً مجازات جایگزین افزایش پیدا می‌کند، نه مجازات اصلی؛ چرا که این ماده در ذیل مبحث مجازات‌های جایگزین حبس آمده است و فلسفه این ماده نیز افزایش مجازات جایگزین است نه اصلی؛ هرچند اگر قانونگذار به جای عبارت مجازات مورد حکم، عبارت مجازات جایگزین حبس را ذکر می‌نمود بهتر بود.