میزان استحقاق زوجه به مهر المسمی در صورت فوت زوج قبل از نزدیکی
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۸/۰۴/۲۵
برگزار شده توسط: استان آذربایجان شرقی/ شهر تبریز
موضوع
میزان استحقاق زوجه به مهر المسمی در صورت فوت زوج قبل از نزدیکی
پرسش
در صورتی که زوج بعد از عقد نکاح و قبل از نزدیکی با زوجه فوت کند با توجه به مقررات قانون مدنی و فتاوای فقهای معظم زن مستحق تمام مهرالمسمی است یا نصف آن؟
نظر هیئت عالی
حکم قضیه در ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی به صراحت مشخص شده و با وقوع نکاح زوجه مالک کل مهر می¬شود لذا فوت قبل از نزدیکی تاثیری در میزان مهر ندارد و چون حکم قضیه در قانون مقید می باشد رجوع به نظرهای فقها مجاز نیست. بنابراین
نظر اکثریت
مورد تایید است نظر اکثریت: مطابق ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی به مجرد وقوع نکاح زن مالک مهر می¬شود. با توجه به ا طلاق ماده فوق¬الذکر و ظهور آن در مالکیت زن نسبت به تمام مهر فوت بعد از نکاح هریک از زوجین تاثیری در حق مکتسبه زن نخواهد داشت و تنها استثنایی که در این خصوص وجود دارد اعاده مالکیت نصف مهر زوج در صورت طلاق قبل از نزدیکی است که در ماده ۱۰۹۲ قانون مدنی پیش¬بینی شده است و مبنای آن نیز جبران زیان معنوی زوجه و در عین حال رعایت وصف معاوضه در نکاح می باشد. بنابراین با توجه به اصل مندرج در ماده ۱۰۸۲ و خروج موضوع سوال از استثنای اصل زن مالک تمام مهر می¬شود. با عنایت به این که ابهام اجمال تعارض و یا سکوت در قانون وجود ندارد نیازی به مراجعه به فتاوای فقهای عظام احساس نمی¬شود. به علاوه نظر مشهور فقهای امامیه نیز همین است و نظرهای اقلیت فقها به ویژه فتاوای صادره بعد از تصویب قانون مدنی موجب ابهام در قانون نمی¬شود.
نظر اقلیت
در قانون مدنی حکم قضیه مورد سوال مشخص نشده است و آن چه قانون مدنی به صراحت از آن یاد کرده تصنیف مهر در موارد طلاق قبل از نزدیکی است لذا به جهت اجمال و سکوت قانون باید به فتاوای فقهای عظام وفق اصل ۱۶۷ قانون اساسی و ماده ۳ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مراجعه کرد. با توجه به نظرهای فقهای عظام همانند نظر حضرت امام خمینی (ره) در مسیله ۱۴ از مسایل مهر در جلد دوم تحریرالوسیله و نظر مرحوم خویی (ره) در جلد دوم منهاج الصالحین صفحه ۳۰۲ با عنایت به این که مبنای مهر در عقد نکاح بر نوعی معاوضه استوار است که در مانحن فیه همانند تلف مبیع قبل از قبض می باشد این مبنا از بین می¬رود و زن فقط استحقاق دریافت نصف مهر را خواهد داشت.