نحوه تخفیف در جرایم ارتکابی بیش از سه جرم
صورتجلسه نشست قضایی
کد نشست: ۱۳۹۹-۷۱۵۲
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۸/۰۴/۱۸
برگزار شده توسط: استان خراسان رضوی/ شهر مشهد
موضوع
نحوه تخفیف در جرایم ارتکابی بیش از سه جرم
پرسش
با عنایت به مفاد ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی در خصوص تعیین مجازات در جرایم ارتکابی بیش از سه جرم در هر دو فرض دارای حداقل و حداکثر یا فاقد حداقل و حداکثر در صورت وجود جهات تخفیف نحوه اعمال تبصره ۳ ماده ۱۳۴ مذکور به چه صورت میباشد ؟ (به عنوان مثال صرف نظر از بحث صلاحیت چنانچه یکی از جرایم ارتکابی آدم ربایی و یکی از جرایم ارتکابی کلاهبرداری و یک جرم ارتکابی سرقت مقرون به آزار و یک جرم سرقت عادی مشمول ماده ۶۵۶ قانون مجازات اسلامی تعزیرات)؟
نظر هیات عالی
نظریه اکثریت قضات محترم دادگستری مشهد مقدس مورد تایید است، ضمناً نظریه مشورتی (تا حدودی مرتبط) اداره کل حقوقی شماره ۷/۹/۲۱۸۶ مورخ ۱۳۹۷/۹/۷ به شرح زیر موید این استنتاج است اولاً برای محاسبه میانگین مجازات حداقل و حداکثر باید پس از جمع حداقل و حداکثر مجازات، حاصل جمع را بر ۲ تقسیم نمود تا میانگین مجازات مشخص گردد. بنابراین برای محاسبه میانگین مجازات آدم ربایی که در استعلام آمده پس از جمع حداقل و حداکثر مجازات مقرر در ماده ۶۲۱ قانون مجازات اسلامی ۱۳۷۵ (۱۵+۵= ۲۰) حاصل جمع را بر دو تقسیم می کنیم که نتیجه یعنی میانگین مجازات حداکثر و حداقل ده سال حبس میشود و نیز برای محاسبه میانگین مجازات رابطه نامشروع (که مجازات جرم آن تا ۹۹ ضربه شلاق تعزیری است) ۹۹ را با عدد یک جمع کرده و حاصل جمع را بر دو تقسیم می کنیم که میانگین مجازات حداکثر و حداقل ۵۰ ضربه شلاق تعزیری است، (توضیح اینکه در مواردی که قانون گذار با به کار بردن کلمه تا حداکثر مجازات را تعیین میکند، حداقل آن یک واحد از همان نوع مجازات میباشد.)
ثانیاً در فرض سوال که شخص مرتکب دو جرم تعزیری رابطه نامشروع و آدمربایی شده است بر اساس صدر ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ دادگاه برای هر یک از جرائم مذکور حداکثر مجازات قانونی را در نظر گرفته (یعنی ۹۹ ضربه شلاق تعزیری و ۱۵ سال حبس) و در صورت وجود جهاد مخففه در هر دو جرم مذکور در مقام تخفیف طبق تبصره ۳ ماده مذکور دادگاه میتواند مجازات مرتکب را (یعنی ۹۹ ضربه شلاق و ۱۵ سال حبس را) تا میانگین حداکثر و حداقل مجازات تخفیف دهد. (بنابراین دادگاه مجاز به تعیین مجازات کمتر از میانگین مجازات حداقل و حداکثر با اعمال تخفیف نیست.) با تاکید بر اینکه ضرورتی به درج مجازات اصلی قبل از تخفیف در حکم نمیباشد و در حکم دادگاه، رعایت کف در نظر گرفته شده در قانون الزامی است.
نظر اکثریت
تبصره ۳ ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی به طور مطلق مطرح شده است باید مجازات قانونی جرم را در نظر بگیریم منظور از واژه حداکثر مجازات قانونی جرم بدون در نظر گرفتن تعدد است تفسیر به نفع متهم و تفسیر مضیق قوانین نیز ایجاب مینماید که در صورت وجود جهات تخفیف با رعایت تبصره ۳ ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی مجازات قانونی جرم بدون در نظر گرفتن تعدد باشد.
نظر اقلیت
ملاک مجازات تعیین شده در زمان اعمال تبصره ۳ ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی در حکم قاضی است در صورت وجود جهات تخفیف باید میانگین بیش از حداکثر مجازات تا حداکثر به علاوه نصف مجازات قانونی به عنوان مثال اگر بیش از سه جرم باشد در فرض سوال در آدم ربائی حداقل ۱۵ سال و یک روز و حداکثر بیست و دو سال و نیم حبس که در صورت وجود جهات تخفیف و اعمال تخفیف قاضی تا ۱۸ سال و نیم حبس میتواند تخفیف دهد.