نظامنامه کارخانجات و موسسات صنعتی

هیات وزراء برحسب پیشنهاد اداره کل صناعت و معادن در جلسه ۱۹مرداد ماه ۱۳۱۵ نظامنامه کارخانجات و موسسات صنعتی را که مشتمل بر ۶۹ ماده است تصویب مینماید که به موقع اجراء گذارده شود:

فصل اول
در شرایط تاسیس کارخانه

ماده ۱- هر شرکت یا شخصی که بخواهد کارخانه یا موسسه صنعتی تاسیس نماید مکلف است قبلاً تقاضانامه خود را که متضمن میزان سرمایه و محل نصب ماشین‌آلات و مخارج ساختمان و نوع بهره برداری و مخارج حمل و نقل و میزان استعداد ماشین‌آلات و طرز سفارش باشد بضمیمه نقشه‌های ذیل باداره کل صناعت و معادن تسلیم نمایند:
الف - نقشه وضعیت ساختمان کارخانه و اراضی و جهات اربعه آن (مقیاس نقشه نباید از یک هزار کمتر باشد).
ب - نقشه‌های کلیه ابنیه کارخانه با تعیین مصرف آنها بانضمام اطاقهای ناهارخوری و جامه‌کنی و دست و رو شوئی و حمام و مستراحها.
ج - نقشه نماهای ابنیه و مقاطع طولی و ارضی لازمه.
د - اگر تغییراتی در بناهای موجوده منظور نظر باشد نقشه وضعیت قدیم نیز در صورت لزوم باید ضمیمه نقشه‌جات جدیده شود.

تبصره ۱ - مقیاس نقشجات مذکوره در فقرات ب و ج ۱/۵۰ یا ۱صدم خواهدبود و دارای ارقام ارتفاعات آنها نیز باشد.

تبصره ۲ - و همچنین است در موقع تبدیل محصول کارخانه یا موسسه بمحصول دیگر.

ماده ۲ - اداره کل صناعت و معادن نسبت به تقاضانامه های وارده از نظر فنی و اقتصادی وضعیت محلی رسیدگی نموده و در صورت لزوم با جلب نظر هیات دولت تقاضا را رد و یا قبول خواهد کرد.

ماده ۳ - صاحب اجازه پس از تحصیل اجازه مکلف است ماشین‌آلاتی را که تازه ساز و جدید یعنی تاریخ ساخت آنها مقارن تاریخ سال سفارش باشد وارد نماید جز در موارد مخصوصی که دولت ورود نوع دیگر را مصلحت بداند.

ماده ۴ - صاحب اجازه مکلف است ساختمان و نصب ماشین‌آلات را طبق نقشه مصوبه اداره کل صناعت و معادن انجام دهد.

ماده ۵ - صاحب اجازه مکلف است تاریخ افتتاح و شروع بهره برداری را به اداره کل صناعیت و معادن اطلاع دهد.

فصل دوم
در ساختمان موسسات صنعتی و کارخانجات

ماده ۶- در کلیه کارخانجات صنعتی باید شرایط ذیل رعایت شود.

الف - ارتفاع - ارتفاع بنا نباید کمتر از ۳ متر باشد مگر در مواردی که بهملاحظات فنی کمتر از این ارتفاع لازم باشد.

تبصره - مقصود از ارتفاع از کف اطاق است تا سقف.

ب - فضا - برای هر یکنفر مزدور ۱۰ متر مکعب فضا لازم است (باستثناء ماشین‌آلات و اثاثیه مربوط به کار و این میزان تا ۴ متر مکعب ارتفاع از سطح زمین محسوب میشود و زائد بر آن به حساب نمیاید.

ج - سقف و بدنه، سقف و بدنه بناء کارخانه باید با گچ و آهک اندود گردد و باید وسائل لازمه از هرگونه رطوبتی جلوگیری شود و سقف و بدنه باید با موادی ساخته شود که جذب حرارت نکند.

د - در و پنجره - عموما محل کار باید دارای در و پنجره کافی برای روشنائی و جریان هوا باشد که مجموع سطح در و پنجره‌ها باندازه یک ششم سطح کف محل کار باشد و در و پنجره‌ها باید طوری ساخته شود که آفتاب بروی مزدور نتابیده و موجب جریان شدید هوا بداخل کارگاه نشود و در و پنچره‌ها بطرف خارج محل کار باز شود نه بداخل محل کار.

ه- - روشنائی کارخانه باید طوری ساخته شود که روز نور آفتاب بهمه جا برسد و محتاج بچراغ نباشد و در صورت لزوم در سقفها و قسمت بالای بدنه اطاقها در کارخانه‌هائیکه دارای طبقات متعدد، باشد جامهای بزرگ شیشه برای ورود نور بداخل فضا کار گذاشته شود و برای اینکه کاملاً نور بداخل محل کار وارد شود باید ارتفاع اطاق با سطح کف اطاق متناسب باشد بدینطریق.
برای سطحی که از ۱۰۰ متر مربع تجاوز ننماید ۳ متر ارتفاع.
برای سطحی که از ۱۰۰ مترمربع الی ۱۵۰ مترمربع مساحت داشته باشد۲۵ر۳ مترارتفاع.
برای سطحی که از ۱۵۰ متر مربع الی ۲۰۰ مترمربع مساحت داشته باشد ۵ر۳ متر ارتفاع.
برای سطحی که از ۲۰۰ متر مربع الی ۲۵۰ مترمربع مساحت داشته باشد ۷۵ر۳ متر ارتفاع.
برای سطحی که از ۲۵۰ متر مربع ببالا مساحت داشته باشد ۴ متر ارتفاع.
برای اینکه بر روشنائی فضا افزوده شود بدنه و سقف اطاقها را با رنگ زرد و سفید رنگ نمایند.

ماده ۷ - در کارخانه‌هائیکه کف آن از سطح زمین پائین تر است باید با ساروج و یا سمنت کف و دیوار محل را ساخت که از سرایت رطوبت جلوگیری شود.

ماده ۸ - در هر کارخانه یا موسسه بقدر کافی نسبت به عهده مزدوران باید مستراح ساخته شود (برای هر ۲۵ نفر یک مستراح) و مجاری کثافت باید طوری ساخته شود که بوی عفونت تولید نکند و محل ساختمان مستراح باید با محل کار فاصله داشته باشد که اگر بوی عفونت پیدا شود بمحل کار سرایت نکند.

ماده ۹ - چنانچه کارخانه یا موسسه در محلی واقع شده باشد که مزدور ناچار از سکونت در آنجا باشد و در آن محل حمام نباشد باید متناسب با عده مزدوران مطابق اصول صحی و فنی حمام ساخته شود.

ماده ۱۰ - در هر کارخانه باید حتی‌المقدور وسائل لازمه برای مبارزه با حریق تهیه شود.

فصل سوم
در حفظ الصحه

ماده ۱۱ - اصولاً در تاسیس کارخانه و نصب ماشین و محل سکونت مزدوران و اوضاع عمومی دیگر کارخانه باید اموری که حفظ صحت مزدوران و اعضاء کارخانه را تامین نماید رعایت شود.

ماده ۱۲ - پاک کردن محل کار باید در غیرموقع کارباشد که مزدوران در کارخانه نباشند و اگر در موقع کار تنظیف کارخانه ضرورت پیدا کند باید سعی شود بوسائل لازمه از قبیل آب پاشی و غیره از گرد و خاک جلوگیری شود.

ماده ۱۳ - کارخانه را باید لااقل روزی یکمرتبه در خارج از موقع کار هوا داد و در و پنجره‌ها را مدتی باز گذارد که هوای فاسد خارج و هوای تازه داخل شود و اگر بباز گذاردن در و پنجره تهویه حاصل نشود بوسائل مخصوصی که برای تهویه ساخته شده بکارخانه هوا داد.

ماده ۱۴ - در موقعیکه کارخانه محتاج بنور مصنوعی است باید نور باندازه‌ای باشد که چشم مزدور صدمه نبیند و محل وقوع چراغ جائی باشد که سایه زیاد نیندازد و مقدار نور مصنوعی بر حسب کیفیت کار مختلف باشد یعنی برای کارهای دقیق میزان نور باید بیشتر باشد و در صورت لزوم نور قوی برای جلوگیری از صدمه دیدن چشم مزدور چراغ حبابدار استعمال شود.

ماده ۱۵- در موقع سرما باید کارخانه را بوسائل بخاری‌هائی که زیاد نزدیک مزدور نباشد گرم نموده و حرارت کارخانه باید با نوع کار متناسب باشد بدین طریق:
الف - برای کارهائی که نشسته انجام می دهد
۱۵ الی ۱۸ درجه سانتی گراد
ب - برای کارهائیکه مستلزم حرکت خفیف است
۱۲ الی ۱۵ درجه سانتیگراد
ج - برای کارهائیکه مستلزم حرکت سخت است
۱۰ الی ۱۲ درجه سانتیگراد

تبصره - میزان حرارت به وسیله میزان الحراره که همیشه در کارخانجات نصب است معین می‌شود.

ماده ۱۶ - هر روز بمقدار کافی آب پاک خنک در دسترس مزدورها باید گذاشته شود و برای اجرای این مقصود مخزنهای شیردار بقدر کافی باید در کارخانه موجود باشد و بهر مزدور جام مخصوص داده شود.

تبصره - برای شستشو و طهارت هم باید آب و ظرف کافی علیحده در دسترس مزدور گذارد.

ماده ۱۷ - در کارخانه‌هائیکه اجتناب از گاز و دود و ابخره مضره مقدور نیست باید به وسیله استعمال اسباب مخصوصی از سرایت و پراکنده شدن آنها در فضای کارخانه جلوگیری نموده و هر روز قبل از شروع به کار در و پنجره‌ها را بازگذارد که محل کار تهویه شود و حتی در موقع کار هم باید بعضی از در و پنجره‌ها را باز گذارد که هوای کارخانه فاسد نشود.

ماده ۱۸ - مزدورانیکه متصدی روشن کردن کوره‌های ماشین هستند باید از صدمه حرارت و بخارهائی که از مواد سوخت بیرون می‌آید مصون باشند و برای جلوگیری از صدمه حرارت لازم است مزدور متصدی را به موقع عوض نموده و لدی‌الاقتضاء متصدیان باید عینکهای مخصوصی به چشم بگذارند و کفش مخصوص پا کنند که حرارت بچشم و پای آنها صدمه نزند.

ماده ۱۹ - در کارخانه‌هائی که صدای آنها زیاد است باید بوسائل لازمه از شدت و زنندگی صدا جلوگیری شود که صدمه بگوش مزدور و مجاورین کارخانه وارد نشود.

ماده ۲۰ - صاحب کارخانه باید قبل از گماشتن به کار مزدور را نزد طبیب صحی برای معاینه اعزام دارد و در صورت داشتن امراض مسریه و یا عدم استعداد جسمانی برای انجام آن کار از گماشتن مزدور به کار مزبور خود داری کند.

ماده ۲۱ (منسوخ ۱۴۰۰/۰۶/۰۷)- صاحب کارخانه باید زنهایی را که حامله هستند قبل از وضع حمل بطبیب صحی مراجعه دهد و از تاریخی که طبیب صحی تجویز نماید بانها مرخصی داده شود و تا روزیکه طبیب اجازه کار کردن بدهد مزد روزانه آنها را بپردازد.

ماده ۲۲ (منسوخ ۱۴۰۰/۰۶/۰۷)- در موسسات و کارخانه‌هائیکه لااقل ۵۰ تن زن از ۱۶ سال ببالا کار میکنند باید اطاق مخصوص طبق اصول صحی برای شیردادن اطفال شیرخوار ساخته شود.

تبصره (منسوخ ۱۴۰۰/۰۶/۰۷)- بزنهای شیرده باید اجازه داده شود که روزی چند نوبت اطفال خود را شیر دهند و مدت مزبور جزو ساعات کار محسوب است.

ماده ۲۳ - از ورود مگس و پشه و گرد و خاک بکارخانه باید جلوگیری شود در صورتی که در کارخانه بید یا ساس یا موریانه و حشرات دیگر پیدا شود باید بوسایل ممکنه آنها را دفع نمود.

ماده ۲۴ - برای کار حتی المقدور باید مزدور لباس مخصوص داشته باشد که در موقع ورود بکارخانه لباس خود را کنده و در محل مخصوص آویخته و لباس کار بپوشد.

ماده ۲۵ - در هر کارخانه باید وسایل نظافت از قبیل دست و روشوئی و صابون و حوله برای مزدور تهیه شود.

ماده ۲۶ - برای مزدوران باید صندلی یا کرسی کافی تهیه نمود که در دسترس آنها بوده بتواند در هر موقع رفع خستگی نماید و حتی المقدور باید صندلی دارای تکیه گاه باشد.

ماده ۲۷ - در نقاط مختلفه کارخانه باید صاحب کارخانه ظرفهای لعابی یا مسی برای انداختن آب دهان و بینی در دسترس مزدور بگذارد.

ماده ۲۸ - در مستراحهای کارخانه باید مراقبت شود که مجرای دفع کثافات همیشه باز باشد که تولید تعفن نکند و مراقبت شود که درجه حرارت آنها نسبت به محل کار اختلاف زیادی نداشته باشد و به وسائل لازمه ضدعفونی شود.

ماده ۲۹ - استعمال مشروبات الکلی در کلیه کارخانجات و موسسات صنعتی ممنوع است.

ماده ۳۰ - در کارخانه‌هائی که اداره کل صناعت و معادن لازم بداند باید صاحب کار پست امدادی ایجاد کند که یک یا دو اطاق برای معالجه فوری مزدورانی که موقع کار مریض یا مجروح میشوند داشته باشد و بمقدار کافی ملزومات صحی از دوا و اسباب پانسمان و غیره در آن موجود باشد که در موقع لزوم بتواند مرضی و یا مجروحین کارخانه را معالجه نماید.

ماده ۳۱ - تخلف از مقررات این فصل مستلزم محکومیت از دو الی پنج روز حبس و یا غرامت از ۲۰ الی ۵۰ ریال خواهد بود و ممکن است متخلف بهر دو مجازات محکوم گردد.

فصل چهارم
تکالیف صاحب‌کار

ماده ۳۲ - صاحب کار مکلف است مزدوران را بتناسب استعداد و هوش و قابلیت باقسام کارهای موسسه و کارخانه بگمارد که برای انواع مختلف کار آماده شوند و تحمیل کارهائی که فوق طاقت جسمانی مزدور باشد ممنوع است.

ماده ۳۳ - هر صاحبکار باید عین مواد این مقررات را در کارخانه خود روی چند لوحه‌الصاق نماید که عموم مزدوران از مفاد این مقررات مستحضر باشند و خود او موظف است مقررات مربوطه بخود را کاملا رعایت نماید.

ماده ۳۴ - صاحب کار مکلف است به دستور وزارت معارف و بخرج آن وزارتخانه کلاسهای مخصوصی برای درس خواندن مزدورانیکه از هیجده سال کمتر دارند در کارخانه تهیه نموده و در روزهای تعطیل تا میزان چهار ساعت اطفال مزدور را وادار به تحصیل نموده و بهمین میزان از مدت کار آنها بکاهد.

تبصره - در صورتی که وزارت معارف محلی خارج از کارخانه برای تحصیل اختصاص دهد باید مزدوران فوق‌الذکر به آن محل برای مدتی که معین می‌شود اعزام شوند.

ماده ۳۵ صاحب کار مکلف است دفاتر برای تعیین مواد اولیه و تعداد مزدوران و حقوق آنها و عملیات روزانه و مخارج و مقدار محصول و سایر اطلاعات عمومی کارخانه و یا موسسه تهیه و در آخر هر سال خلاصه آن را به اداره کل صناعت و معادن تسلیم نماید.

ماده ۳۶ - در موقعیکه یکی از اعضاء کارخانه مریض و یا مجروح بشود و قادر بکارکردن نباشد صاحب کارخانه بتناسب حال شخص مزدور مریض مدت کار او را تخفیف میدهد و در صورتی که به موجب تصدیق طبیب صحی محتاج بمرخصی باشد تا خاتمه معالجه باید باو مرخصی داده شود.

ماده ۳۷ - در صورت اخراج یا فوت مزدور صاحب کارخانه باید طلب مزدور را به علاوه وجه یا اشیاء امانتی که در کارخانه دارد در صورت اول بخود او و در صورت ثانی بوراثتش رد نماید.

ماده ۳۸ - صاحب کارخانه موظف است مقررات صحی را که از طرف مقامات مربوطه دستور داده شده در کارخانه خود در لوحه‌های مخصوصی بدیوار نصب نماید که مزدوران بتوانند در هر موقع از آن مطلع شوند.

ماده ۳۹ - صاحب کارخانه مکلف است دفتری داشته باشد که در موقع پذیرفتن مزدوران هویت و سوابق آنها و وضع رفتارشان در آن درج شود.

ماده ۴۰ - صاحب کارخانه موظف است ماشینها را مطابق تعلیمات سازنده آن و مقتضیات کار و محل تنظیف نموده اقدامات لازمه را برای نگاهداری آن بنماید.

ماده ۴۱ - صاحب کار مکلف است در مراقبت و نگاهداری ماشینها دستورات اداره کل صناعت و معادن را اجرا نماید.

ماده ۴۲ - صاحب کار مکلف است تمام این مقررات و تعلیمات صحی و فنی و انتظامی که از طرف مقامات صلاحیتدار (وزارت داخله - اداره کل صناعت و معادن) باو داده میشود رعایت نماید.

ماده ۴۳ - تخلف از مقررات مواد ۳۲ و ۳۳ و ۳۴ و ۳۵ و ۳۶ و ۳۸ و ۳۹ و ۴۱ موجب محکومیت ازسه الی هفت روز حبس و یا سی الی پنجاه روز ریال غرامت و یا هر دو مجازات خواهند بود.

فصل پنجم
در تکالیف مزدوران

ماده ۴۴ - مزدوران باید همیشه تعملیات و دستورات صحی و انتظامی و فنی مقامات حلاحیت دار [صلاحیتدار] را اطاعت نمایند و در صورت تخلف به یک الی پنج روز حبس و یا پنج الی پنجاه ریال غرامت محکوم خواهند شد.

ماده ۴۵ - در موردی که مزدور خودداری از کار و انجام وظیفه نماید صاحب کار میتواند به نسبت ساعاتیکه در انجام وظیفه از طرف مزدور کوتاهی و خودداری شده از مزد او کسر بگذارد.

ماده ۴۶ - چنانچه در نتیجه سهل انگاری و بی مبالاتی مزدور ضرری متوجه صاحب کارخانه بشود صاحب کارخانه میتواند معادل خسارت وارده از مزدور به وسیله مقامات صالحه مطالبه نماید.

تبصره - در مورد این ماده اگر عمل بی مبالاتی مزدور جرم تشخیص شود مزدور جزائاً نیز تعقیب خواهد شد.

ماده ۴۷ - مزدور باید از دسته بندی و مواضعه و کارهائی که موجب اختلال امور کارخانه و پیشرفت کار شود خودداری نماید و اگر معلوم شود بر خلاف این مقررات رفتار نموده و از عمل مشارالیه خسارات مالی متوجه صاحب کار شود علاوه بر آنکه در مقابل صاحب کار مسئول خسارات وارد می‌باشد به ۵ الی ۷روز حبس و یا ۴۰ الی ۵۰ ریال غرامت محکوم می‌شود و در صورتی که عمل متضمن جرم عمومی باشد بمجازاتی که برای جرم مزبور مقرر است محکوم میشود.

فصل ششم
در پاداش مزدوران

ماده ۴۸ - صاحب کار باید از اجرت روزمزد (عمله) روزی ۵ دینار و از اجرت مزدوران دیگر (اعم از متخصصین و صنعتگران کنتراتی و غیرکنتراتی) صدی۲ کسر گذارده همه ماهه وجوه مزبور را به نام صندوق احتیاط و صرفه‌جوئی ببانک ملی ایران به حسابی که به نام صندوق احتیاط آن کارخانه باز می‌شود بسپارد.

تبصره - مزدوران علاوه بر تادیه وجوه فوق‌الذکر شخصا نیز می‌توانند وجوه صرفه جوئی خود را به حساب صندوق احتیاط و صرفه‌جوئی گذارده از ربح مقرره استفاده نمایند و هر موقع که بخواهند وجه خود را دریافت دارند.

ماده ۴۹ - وجوه حاصله سوای وجوه مذکور در تبصره ماده۴۸ منحصراً باید بمصارف ذیل برسد:
الف - مراقبت صحت مزدوران از عمله و کنتراتی و غیره و معالجه کسانی که در نتیجه ایفاء وظیفه مریض و یا مجروح شوند.
ب - پاداش به کسانی که در نتیجه ایفاء وظیفه دائما از عضوی از اعضاء بدن محروم یا برای همیشه از کار بیفتند.
ج - پاداش بوراث کسانی که در نتیجه ایفای وظیفه تلف شوند.

ماده ۵۰ - پاداش نقدی مذکوره در فقره (ب) ماده۴۹- به طریق ذیل خواهد بود:

اول بکسانی که در نتیجه آسیب وارده دائما از کار بیفتند معادل دو سال آخرین حقوق به آنها دفعتا داده می‌شود و حداکثر این مبلغ نباید از ۲۰۰۰۰ ریال تجاوز کند.

دوم - بکسانی که در نتیجه آسیب وارده قسمتی از اعضاء بدن آنها به طور دائم معیوب می‌شوند علاوه بر مخارج معالجه به شرح ذیل بانها پاداش داده شود:
الف - برای فقدان یا از کارافتادن دو دست یا دو چشم یا ۲ پا ۵۰ درصد ۲ سال آخرین حقوق.
ب - برای فقدان یا از کارافتادن دائمی دست راست از آرنج ببالا ۳۵درصد آخرین حقوق.
ج - برای فقدان یا از کارافتادن دائمی دست چپ از آرنج به بالا دست راست از آرنج بپائین یا از زانو ببالا۳۰ درصد دو سال آخرین حقوق.
د - برای فقدان یا از کارافتادن دائمی دست چپ از آرنج بپائین یا از زانو بپائین و از کارافتادن قواء سامعه ۳۵ درصد ۲سال آخرین حقوق.
ه- - برای فقدان یا از کارافتادن تمام انگشتان دو دست ۲۵درصد دوسال آخرین حقوق.
و - برای فقدان و از کارافتادن دائمی یکچشم ۱۵ درصد ۲ سال آخرین حقوق.
ز - برای فقدان دائمی شصت دست ۱۲درصد ۲ سال آخرین حقوق.
ح - برای فقدان دائمی یک گوش ۷ درصد ۲سال آخرین حقوق.
ط - برای فقدان دائمی تمام انگشتانهای پا ۱۰درصد ۲سال آخرین حقوق.
ی - برای فقدان دائمی یک بند انگشت سبابه و یا شصت پا ۵ درصد ۲سال آخرین حقوق.
ک - برای فقدان دائمی هر انگشت دست غیر از انگشت سبابه ۲ ونیم درصد ۲سال آخرین حقوق.

تبصره - حداکثر حقوق ۲ ساله در تمام موارد ۱۰گانه فوق از ۲۰۰۰۰ ریال بیشتر و از ۵۰۰۰ ریال کمتر نخواهد بود.

تبصره ۲ - در مورد کسانی که کمتر از دو سال کار کرده باشند معادل دو سال حقوق نسبت به آخرین حقوقی که دریافت میداشته‌اند محسوب میشود.

ماده ۵۱ - اشخاصی که از طبقات مذکوره در ماده ۴۹ که در اثر ایفاء وظیفه مبتلا بمرضی شوند که برای اعاده صحت مزاج احتیاج به مدتی معالجه و استراحت داشته باشند معادل نصف حقوق ایام معالجه و استراحت ایشان به عنوان حق‌العلاج از صندوق احتیاط پس از تنظیم صورت‌مجلس مذکوره در ماده ۵۵ پرداخت خواهد شد ولی حداکثر این مدت نباید از دو ماه تجاوز نماید.

ماده ۵۲ - اشخاصی از طبقات مذکوره در ماده ۴۹ که در موقع ایفاء وظیفه مریض یا مجروح میشوند و معالجه آنها مانع از انجام کار نیست حق دارند از دوا و طبیبی که از محل صندوق احتیاط تهیه شده است مجاناً استفاده نمایند.

ماده ۵۳ - اشخاصی که از طبقات مذکوره در حین ایفاء و‌ظیفه مقتول و یا صدماتی به آنها وارد شود که منجر به مرگ گردد بوراث قانونی و اشخاصی که تحت کفالت آنها بوده‌اند معادل دو سال آخرین حقوق شخصی مقتول یا متوفی داده خواد شد.

ماده ۵۴ - طبقات مذکوره در شق اول و دوم ماده۴۹ حق استفاده از پاداشهای مذکور در ماده۵۰ را در مواقع ذیل نخواهند داشت:
الف - در صورتی که آسیب وارده به علت تاثیر مشروبات الکلی و ادویه مخدره باشد.
ب - در صورتی که عمداً احکام و قواعدی را که مخصوصاً برای حفظ آنها وضع شده رعایت ننموده باشند.
ج - در صورتی که عالماً و عامداً وسائل وسائطی که برای حفظ آنها تعبیه شده مراعات نموده و عمداً وسائل مزبور را تغییر داده و یا از کار بیندازد.

ماده ۵۵ - برای اثبات استحقاق و استفاده از پاداش‌های مذکوره در مواد فوق صورت مجلسی بامضا و تصدیق سرمزدور و مباشر قسمت و صاحب کارخانه و یا موسسه و طبیب صحی و یا طبیب معتمد محلی تنظیم و در مرکز به اداره کل صناعت و معادن و در ولایات و ایالات بشهرداری یا حکام تسلیم میشود و صورتمجلس مذکور باید حاوی تمام اطلاعات لازمه و تفصیل قضیه باشد و مخصوصاً به اینکه در نتیجه ایفاء وظیفه حادثه اتفاق افتاده است باشد.

ماده ۵۶ - رسیدگی به صورت مجلس‌های وارده مذکوره در ماده فوق و تشخیص استحقاق کسیکه تقاضای پاداش مینماید موکول به نظر کمیسیونی است که به طریق ذیل ازسه نفر تشکیل خواهد شد.
الف - در مرکز از نماینده اداره کل صناعت و معادن صاحب کار و یکنفر از مزدوران به انتخاب اداره کل صناعت و معادن.
ب - در ایالات و ولایات و قصبات از نماینده اداره شهرداری و صاحب کار و یکنفر از مزدوران به انتخاب اداره شهرداری پس از رسیدگی به صورت مجلسهای وارده و مستندات دیگر تقاضاکننده پاداش در صورتی که کمیسیون تقاضا کننده را مستحق پاداش تشخیص دهد میزان پاداش را مطابق مقررات فوق تعیین و حواله آن را به عهده صندوق احتیاط که در بانک ملی ایران است صادر و به امضا رئیس کارخانه و کسیکه از طرف اداره کل صناعت و معادن به بانک معرفی شده رسانیده حواله آن را تسلیم مستحق یا مستحقین پاداش مینماید که از بانک وصول نماید.

فصل هفتم
در تفتیش و نظارت اداره کل صناعت و معادن

ماده ۵۷ - نظارت در اجرای این مقررات و حسن جریان امورکارخانه‌ها و موسسات صنعتی کشور و نگاهداری ماشین آلات به عهده اداره کل صناعت و معادن میباشد.

ماده ۵۸ - اداره کل صناعت و معادن در هر موقع که صلاح بداند می‌تواند تفتیشات لازمه را در کارخانجات و یا موسسات صنعتی به عمل آورد.

ماده ۵۹ - اداره کل صناعت و معادن در صورتی که عملیات کارخانه یا موسسه را مخالف اصول فنی و صحی و انتظامی و یا برخلاف این مقررات مشاهده نمود صاحب کارخانه را برعایت آنها رفع معایب ملزم خواهد کرد و مهلتی که برای انجام مقررات و یا رفع معایب لازم است بصاحب کار داده میشود و چنانچه در مهلت مزبور به آنچه که از رعایت آن تخلف شده عمل نشود و یا موضوع تخلف اصولا از اموری باشد که بدون رعایت اعطاء مهلت توقیف عملیات کارخانه و یا بهره‌برداری را ایجاب نماید اداره کل صناعت و معادن در مدتی که مقتضی بداند عملیات کارخانه و یا بهره‌برداری را توقیف خواهد نمود.

ماده ۶۰ - هرگاه عملیات کارخانه و موسسه یا موجب خطراتی باشد که تعطیل کارخانه را ایجاب نماید اداره کل صناعت و معادن برای مدت معینی امر بتعطیل خواهد بود.

ماده ۶۱ - در صورتی که بهره‌برداری کارخانه و یا موسسه برای صحت مزدور و یا اشخاص مجاور را در برداشته باشد موکول خواهد نمود.

ماده ۶۲ - اداره کل صناعت و معادن می‌تواند ورود مزدور بیگانه را در موسسات و آموزشگاههای صنعتی محدود و یا ممنوع نماید.

ماده ۶۳ - اداره کل صناعت و معادن مرتبا تفتیشات لازمه را برای اجرای دستورات راجع به تنظیف و نگاهداری ماشینها نموده و در صورت عدم رعایت آنها صاحب کار را مجبور به انجام آن مینماید.

فصل هشتم
در مقررات مختلفه

ماده ۶۴ - در ولایات و ایالات دفتری به نام دفتر ثبت موسسات صنعتی باید تاسیس شود که در آن مراتب ذیل نگاشته شود:
الف - تابعیت و یا معافیت از این مقررات.
ب - تعیین نام شرکت یا نام صاحب کارخانه.
ج - محل کارخانه.
د - شماره مزدوران (عمله - متخصص - صنعتگران).
ه- - نوع بهره‌برداری.
و - توانائی قوه محرکه
ز - نوع و علامت و سبک ماشینها.
ح - کارخانه برای چه کارهای دیگری استعداد را دارد.
ط - میزان فعلی محصول کارخانه در مدت سال.
ی - حداکثر محصولی را که کارخانه ممکن است در مدت سال تهیه نماید.
ل - نوع سوخت و میزان مصرف سالیانه.
م - علامت مخصوص کارخانه را به ثبت دفتر علائم صنعتی و تجارتی رسانیده است یا خیر.
ماده ۶۵ - دفتر مزبور در مراکز ذیل خواهد بود:
الف - در اداره کل صناعت و معادن برای تمام کشور.
ب - در اداره حکومتی ایالات و ولایات و قصبات برای ایالت و ولایت و قصبات حوزه خود.

ماده ۶۶ - هرگاه در موسسات و کارخانجات تغییری که موجب معافیت باشد حادث گردد و یا در شرکای شرکت یا صاحب کارخانه و یا نوع بهره‌برداری و محل کارخانه تغییری داده شود باید در دفتر فوق ثبت و به‌اداره کل صناعت و معادن اطلاع داده شود.

ماده ۶۷ - شهرداری‌های ایالات و ولایات کشور مکلفند دفتری به نام مشاغل تهیه نمایند که در آن عرضه‌ها و تقاضاهای وارده صاحبان کار و مزدوران ذکر شود و بدینوسیله مزدوران بصاحبان کار معرفی شده از یکدیگر استفاده نمایند.

فصل نهم
در قلمرو نظامنامه

ماده ۶۸ - این مقررات شامل موسسات ذیل می‌باشد:
الف - کلیه کارخانجات و موسسات صنعتی که بدون استعمال موتور لااقل ده تن مزدور به کار میگمارند و لااقل یک تن از آنها هیجده سال تمام نداشته باشند.
ب - کلیه کارخانجات و موسسات صنعتی که موتور استعمال می‌کنند و لااقل پنج تن مزدور به کار میگمارند.
ج - کلیه کارخانجات و موسسات صنعتی که بدون استعمال موتور و یا نداشتن مزدور جوان لااقل یازده تن مزدور در آنها کار میکند.
د - کلیه کارخانجات و موسساتی که تعداد مزدوران آن از میزان فوق الذکر کمتر ولی متضمن خطرات مخصوص برای صحت و حیات مزدوران میباشد.

تبصره - دیگهای بخاری که مستقیما برای تولید برق به کار میرود در امداد موتورهای مزبور فوق است.

ماده ۶۹ - مقررات فوق شامل بهره‌برداری‌های فلاحتی نیست.

رئیس الوزراء