نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۱/۱۳۴۱ مورخ ۱۴۰۲/۰۴/۲۳
تاریخ نظریه: ۱۴۰۲/۰۴/۲۳
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۱/۱۳۴۱
شماره پرونده: ۱۴۰۱-۱۶۸-۱۳۴۱ک
استعلام:
در فرض تحقق اشتباه قاضی منجر به بازداشت شخص متهم و مطالبه خسارت از کمیسیون مربوط، چنانچه اشتباه در تاریخی مقدم بر تاریخ تصویب قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ حادث شده ولی تاریخ احراز آن موخر بر تاریخ تصویب قانون مذکور باشد؛ مثلا اشتباه در سال ۱۳۹۰ حادث شده و در سال ۱۳۹۵ تحقق آن به موجب رای مرجع بالاتر احراز شده است، آیا امکان مطالبه خسارت وجود دارد؟ به عبارت دیگر ملاک برای قابلیت استماع درخواست، تاریخ حدوث اشتباه است یا تاریخ احراز آن؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
جبران خسارت از بازداشت شدگانی که با صدور حکم برائت یا قرار منع پیگرد قطعی، بیگناهی آنان اثبات میشود، در اصل یکصد و هفتاد و یکم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و در ماده ۵۸ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۰ و سپس در ماده ۱۳ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ مورد حکم قرار گرفت و آنچه در مواد ۲۵۵ تا ۲۶۱ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ در این خصوص وضع شده است، از حیث ماهوی متضمن وضع قاعده جدیدی نیست؛ بلکه صرفاً ناظر بر شکل و نحوه جبران خسارت است. مطابق ماده ۲۵۷ قانون آیین دادرسی کیفری، بازداشت شدگان بیگناه باید ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ رای قطعی حاکی از بیگناهی خود، درخواست جبران خسارت وارده را به کمیسیون استانی تقدیم کنند؛ بنابراین در فرض سوال که تاریخ بازداشت متهم بیگناه قبل از لازمالاجرا شدن قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ بوده و حکم برائت یا قرار منع تعقیب قطعی بعد از لازمالاجرا شدن این قانون صادر شده است، مشمول مقررات مواد ۲۵۵ تا ۲۶۱ قانون پیشگفته است.