نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۲/۱۶ مورخ ۱۴۰۲/۰۵/۲۴
تاریخ نظریه: ۱۴۰۲/۰۵/۲۴
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۲/۱۶
شماره پرونده: ۱۴۰۲-۳/۱-۱۶ ح
استعلام:
با توجه به اینکه در برخی موارد وثیقه تودیعی دارای رهن مقدم است و مازاد آن به نفع مرجع قضایی توقیف میشود، در صورت عدم اجرای تعهد از سوی وثیقهگذار و صدور دستور ضبط، چنانچه مرتهن اول (بانک مربوطه) موافق فروش ملک و اجرای دستور ضبط نباشد، آیا باید تا زمان فک رهن مقدم اجرای دستور ضبط وثیقه متوقف شود و یا اینکه میتوان با حفظ حقوق مرتهن و کسر مبلغ رهن مقدم از مزایده و واریز آن به حساب اعلامی بانک، دستور ضبط وثیقه را اجرا کرد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولاً، با توجه به این که مطابق بند «خ» ماده ۲۱۷ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، وثیقه باید وجه نقد یا ضمانتنامه بانکی یا مال منقول یا غیرمنقول باشد و از آنجا که در مال رهنی، رهن نسبت به عین مال (اصل مال) صورت میپذیرد، بنابراین توقیف ارزش مازاد ملک که مطابق ماده ۵۴ قانون اجرای احکام مدنی مصوب ۱۳۵۶ تنها ایجاد اولویت نسبت به اصل مال میکند، مشمول هیچ یک از مصادیق وثیقه کیفری نبوده و قابل پذیرش نمیباشد.ثانیاً، در فرض سوال که دستور ضبط وثیقهای که در رهن بانک بوده است صادر شده است، فروش مال مورد وثیقه منوط به اذن مرتهن، تامین حق وی و یا تادیه طلب او میباشد. رای وحدت رویه شماره ۸۳۲ مورخ ۱۴۰۲/۳/۳۰ هیات عمومی دیوان عالی کشور که در صورت تامین یا تادیه طلب مرتهن، بیع عین مرهونه توسط راهن را منافی حقوق مرتهن ندانسته است، موید این دیدگاه است.