نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۳۶۹ مورخ ۱۴۰۳/۰۸/۰۱
تاریخ نظریه: ۱۴۰۳/۰۸/۰۱
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۳/۳۶۹
شماره پرونده: ۱۴۰۳-۱۸۶/۱-۳۶۹ک
استعلام:
قانونگذار در قانون حمایت از حقوق مولفان، مصنفان و هنرمندان مصوب ۱۳۴۸ و قانون ترجمه و تکثیر کتب و نشریات و آثار صوتی مصوب ۱۳۵۲، رفتارهایی را جرمانگاری کرده و به ترتیب در مواد ۳۱ و ۱۲ قوانین مذکور شروع به تعقیب این جرایم را منوط به شکایت شاکی خصوصی دانسته و مقرر شده است که در صورت گذشت شاکی، تعقیب و اجرای حکم متوقف خواهد شد. متعاقباً مقنن در ماده ۷۴ قانون تجارت الکترونیک مصوب ۱۳۸۲ ارتکاب جرایم پیشبینی شده در قوانین فوقالذکر را در بستر مبادلات الکترونیکی حتی با مجازات کمتری نسبت به قوانین سابق جرمانگاری نموده؛ اما به قابل گذشت بودن این جرایم در این قانون اشارهای نشده است. با التفات به اینکه طبق ماده ۱۰۳ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ دو مولفه برای تشخیص قابل گذشت بودن جرایم تعیین شده است: ۱- قابل گذشت بودن جرمی در قانون تصریح شده باشد. ۲- قابل گذشت بودن جرمی تصریح نشده؛ اما حقالناس بوده و شرعاً قابل گذشت باشد و در دادسرای فرهنگ و رسانه به عنوان دادسرای ذیصلاح جهت رسیدگی به این جرایم نیز تاکنون پروندهای در خصوص نقض حقوق مادی و معنوی صاحب اثر در بستر مبادلات الکترونیکی بدون شکایت شاکی خصوصی طرح و رسیدگی نشده است که خود گواه و دلیلی بر حقالناس و قابل گذشت بودن این جرایم ولو در بستر مبادلات الکترونیکی میباشد؛ با توجه به مولفه دوم از ماده ۱۰۳ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ (حقالناس و شرعاً قابل گذشت بودن) آیا بزه موضوع ماده ۷۴ قانون تجارت الکترونیک را میتوان جرمی قابل گذشت تلقی کرد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
قسمت اخیر ماده ۱۰۳ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، ناظر بر جرایم منصوص در شرع نظیر قصاص و قذف است؛ لذا در فرض سوال به لحاظ تفاوت در مودا و محل اجرای قسمت اخیر ماده ۱۰۳ یادشده بزه موضوع ماده ۷۴ قانون تجارت الکترونیکی از شمول قسمت اخیر ماده ۱۰۳ پیشگفته خارج است؛ لذا با عنایت به صدر ماده ۱۰۳ قانون پیشگفته و تبصره ماده ۱۲ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ مبنی بر اصل غیر قابل گذشت بودن جرایم و ضرورت تعیین جرایم قابل گذشت به موجب قانون و عدم ذکر جرم موضوع ماده ۷۴ قانون تجارت الکترونیکی در زمره جرایم قابل گذشت در ماده ۱۰۴ قانون یادشده و نیز قانون خاص مربوط، جرم پیشگفته غیر قابل گذشت است.