نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۰/۱۱۰۳ مورخ ۱۴۰۰/۰۹/۲۰

تاریخ نظریه: ۱۴۰۰/۰۹/۲۰
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۰/۱۱۰۳
شماره پرونده: ۱۴۰۰-۹/۱-۱۱۰۳ ح

استعلام:

...

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:

به صراحت ماده ۵ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ در صورت عدم تمکن مالی هر یک از اصحاب دعوا دادگاه می‌تواند پس از احراز مراتب و با توجه به اوضاع و احوال وی را از پرداخت هزینه دادرسی، حق‌الزحمه کارشناسی، حق‌الزحمه داوری و سایر هزینه‌ها معاف یا پرداخت آن‌ها را به زمان اجرای حکم موکول کند؛ بنابراین، اولاً، درخواست مهلت و یا معافیت از پرداخت هزینه‌های این ماده و ماده ۵ آیین‌نامه اجرایی این قانون مصوب ۱۳۹۳/۱۱/۲۷، طرح دعوا نبوده و منصرف از حکم اعسار از پرداخت هزینه دادرسی است و دادگاه بدون تشریفات دادرسی، در خصوص این درخواست نفیاً یا اثباتاً اتخاذ تصمیم می‌کند.
ثانیاً، معافیت از پرداخت هزینه‌های دادرسی موضوع ماده یادشده و تبصره ذیل آن اطلاق دارد و تمامی هزینه‌های دادرسی اعم از دعاوی حقوقی و کیفری و هزینه‌های تصدیق اوراق و ورودی دادخواست و نظایر آن را شامل می‌شود.
ثالثاً، علاوه بر ماده یادشده، به حکم تبصره همین ماده افراد تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی(ره) و مددجویان سازمان بهزیستی کشور (اعم از مستمری‌بگیر و غیر آن) و همچنین به موجب تبصره الحاقی ۱۳۹۴/۱۲/۱۸ به ماده ۵۰۵ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹، افراد تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی(ره) و مددجویان مستمری‌بگیر سازمان بهزیستی از پرداخت هزینه‌های دادرسی معاف هستند؛ چنین معافیتی به حکم قانون است و به تشخیص قاضی موکول نیست.
با عنایت به مراتب یادشده، زنان زندانی در فرض سوال، می‌توانند در امور و دعاوی خانوادگی خود به استناد هر یک از مقررات قانونی فوق‌الذکر، معافیت خود از پرداخت هزینه‌های دادرسی را درخواست کنند.