نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۵۲۷ مورخ ۱۴۰۳/۰۷/۲۱

در صورت عدم تشکیل دادگاه انقلاب در حوزه قضایی شهرستان و صدور ابلاغ دادرس علی‌البدل دادگاه انقلاب برای قضات این شهرستان جهت رسیدگی به جرایم موضوع صلاحیت دادگاه انقلاب در این حوزه و به عنوان دادرس علی‌البدل یکی از شعب دادگاه انقلاب مرکز استان، خواهشمند است به سؤالات زیر پاسخ دهید: ۱- آیا رسیدگی به جرایم موضوع ماده ۳۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری که در صلاحیت دادگاه انقلاب با تعدد قاضی است صرفاً توسط دو نفر از دادرسان علی‌البدل دادگاه انقلاب و بدون حضور رئیس یا مستشار دادگاه انقلاب صحیح است؟ ۲- در صورت مثبت بودن پاسخ، ارجاع به دادرسان باید توسط رئیس حوزه قضایی محل وقوع دادگاه (مرکز استان) انجام شود یا توسط رئیس حوزه قضایی محل خدمات دادرسان که دادگاه انقلاب در آن تشکیل نشده است؟

۱-با عنایت به تصریح تبصره ماده ۲۹۷ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ که مقررات دادرسی دادگاه کیفری یک را در دادگاه انقلاب در مواردی که با تعدد قاضی رسیدگی می‌کند، جاری دانسته و با لحاظ تبصره ۲ ماده ۲۹۶ قانون فوق‌الذکر که دادرس علی‌البدل در دادگاه کیفری یک حسب مورد می‌تواند به جای رئیس یا مستشار انجام وظیفه کند، بنابراین، در فرض سؤال تشکیل جلسه دادگاه انقلاب در جرائم موجب مجازات موضوع بندهای «الف»، «ب»، «پ» و «ت» ماده ۳۰۲ قانون مارالذکر با حضور دو دادرس علی‌البدل دادگاه انقلاب بلامانع است و این دادگاه در این موارد با دو عضو مذکور نیز رسمیت می یابد. ۲-در حوزههای قضایی فاقد دادگاه انقلاب که برخی از قضات دادگستری شهرستان دارای ابلاغ دادرس علی‌البدل دادگاه انقلاب هستند، رئیس دادگستری شهرستان، اختیار و مسؤولیتی در این خصوص ندارد و به همین دلیل حق ارجاع پرونده را نیز نخواهد داشت و ارجاع پرونده‌های در صلاحیت دادگاه انقلاب با رئیس کل دادگاه‌های شهرستان مرکز استان است که می‌تواند به شیوه‌های مختلف همانند ارجاع از طریق سیستم‌های الکترونیکی و یا محول کردن رسیدگی به تمام یا بخشی از پرونده‌های مربوط به آن حوزه قضایی انجام شود؛ اما اگر در حوزه قضایی شهرستان، دادگاه انقلاب تشکیل شده باشد، تحت ریاست اداری رئیس دادگستری شهرستان خواهد بود و در این حالت رئیس دادگستری شهرستان حق ارجاع خواهد داشت.