نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۹۴۲ مورخ ۱۴۰۴/۰۳/۰۴

به استحضار می‌رساند برخی نظریات قضایی بر لزوم تنظیم سند رسمی جهت نقل و انتقال هواپیما دلالت دارند؛ این در حالی است که وفق ماده ۱۱ قانون هواپیمایی کشوری مصوب ۱۳۲۸ با اصلاحات و الحاقات بعدی، ثبت در دفتر ثبت هواپیماها، مربوط به ثبت تابعیت هواپیما و نه ثبت مالکیت آن است، در این راستا، خواهشمند است به پرسش‌های زیر پاسخ دهید: ۱- آیا نقل و انتقال مالکیت هواپیما در حقوق ایران باید به موجب سند رسمی انجام شود؟ ۲- در صورتی که پاسخ پرسش نخست مثبت باشد، اولاً، چه مرجعی صلاحیت قانونی برای تنظیم سند رسمی نقل و انتقال مالکیت هواپیما را دارا می‌باشد؟ ثانیا،ً عدم تنظیم سند رسمی نقل و انتقال هواپیما دارای چه ضمانت اجرایی است؟ ثالثاً، ضرورت تنظیم سند رسمی برای نقل و انتقال هواپیما شامل چه اشخاصی است؟ آیا نقل و انتقال مالکیت هواپیما از شخص یا شرکت خارجی به شخص یا شرکت ایرانی و بر عکس نیز باید به موجب سند رسمی به عمل آید و یا آنکه در این فروض، نقل و انتقال هواپیما به موجب سند فروش یا گواهی انتقال مال (Bill of Sale) صورت می‌گیرد؟

با توجه به مواد ۱۷ و ۱۹ قانون اجازه الحاق دولت ایران به مقررات هواپیمایی کشوری بین‌المللی مصوب ۱۳۲۸ که هواپیما را دارای تابعیت کشوری می‌داند که در آن به ثبت رسیده است و ثبت و یا انتقال ثبت هواپیما را در کشورهای متعاهد طبق قوانین و مقررات آن کشورها دانسته است و با عنایت به ماده ۱۱ قانون هواپیمایی کشوری مصوب ۱۳۲۸ با اصلاحات و الحاقات بعدی که تابعیت ایرانی هواپیما را منوط به ثبت آن در دفتر ثبت هواپیما یا در اداره کل هواپیمایی کشوری نموده است و همچنین با لحاظ مواد آیین‌نامه ثبت و تابعیت هواپیماهای کشوری مصوب ۲۴/۱۱/۱۳۴۳ هیأت وزیران با اصلاحات و الحاقات بعدی؛ از جمله مواد ۱، ۲ و ۵ این آیین‌نامه در بیان فرایند تقاضای ثبت هواپیما توسط اداره کل هواپیمایی کشوری و همچنین تغییر آن به نام مالک جدید و صدور گواهی‌نامه ثبت و تابعیت جدید به نام مالک جدید، در نظام حقوقی ایران گواهی ثبت هواپیما در اداره کل هواپیمایی کشوری، مثبت تابعیت هواپیما در روابط بین‌الملل و مالکیت هواپیما در حقوق داخلی است و نیازی به ثبت در دفاتر اسناد رسمی نیست.