نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۲۲ مورخ ۱۴۰۴/۰۶/۰۵

آیا اشخاصی که اصحاب دعوا محسوب نمی‌شوند؛ اما قصد طرح دعوا مانند ورود ثالث یا اعتراض ثالث اجرایی در خصوص همان پرونده را دارند و قراینی هم بر صحت ادعای آنان وجود دارد، می‌توانند تهیه رونوشت از اوراق پرونده را درخواست کنند؟ آیا تسلیم رونوشت به این اشخاص مجاز است؟

اولاً، قانونگذار به صراحت در ماده ۳۵۱ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ با اصلاحات و الحاقات بعدی، تهیه تصویر از اوراق پرونده را صرفاً برای شاکی یا مدعی خصوصی و متهم یا وکلای آنها به رسمیت شناخته است و در تبصره همین ماده نیز استثنائات این حکم را پیش‌بینی کرده است؛ حکمی که در دادرسی‌های مدنی و نسبت به اصحاب این قسم دعاوی نیز مجری است؛ بر این اساس و با توجه به صراحت قانونی و به سبب جلوگیری از هرگونه سوء استفاده احتمالی اشخاص ثالث و به لحاظ حفظ حقوق اصحاب دعوا و رعایت اصل محرمانگی، به صرف ادعای ثالث مبنی بر طرح بعدی دعوا در خصوص همان پرونده در قالب معترض و یا وارد ثالث؛ هر چند مستند به قرائنی نیز باشد، نمی‌توان تصویر اوراق پرونده را در اختیار این اشخاص قرار داد، مفاد ماده ۲۲ قانون اجرای احکام مدنی مصوب ۱۳۵۶ مؤید این دیدگاه است. ثانیاً، حکم خاص مندرج در برخی قوانین؛ از جمله بند «پ» ماده ۲ قانون شفافیت قوای سه‌گانه، دستگاه‌های اجرایی و سایر نهادها مصوب ۱۴۰۳ و بند «ت» ماده ۶۵۳ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ مبنی بر تکلیف قوه قضاییه به انتشار آراء قطعی مراجع قضایی و شبه‌قضایی از طریق درگاه ملی قوه قضاییه، باید با رعایت موازین امنیتی و شرعی و حفظ اطلاعات شخصی و با لحاظ حکم مقرر در ماده ۱۵ قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات مصوب ۱۳۸۷ با اصلاحات بعدی صورت گیرد و قابل تسری به فرض سؤال نیست؛ همچنین نمی‌توان از این مواد قانونی در راستای تکلیف مراجع قضایی به تهیه و ارائه رونوشت اوراق پرونده به اشخاص ثالث اخذ ملاک کرد.