نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۴۳۳ مورخ ۱۴۰۴/۱۱/۲۸

شخصی با طرح دعوای ابطال سند ثبت واقعه فوت پدربزرگ خود، تاریخ مندرج در آن را غیر منطبق با واقع دانسته است. پس از رسیدگی، حکم به اعلام بطلان دعوای صادر شده است؛ پس از آن دیگر برادران خواهان اکنون به این رأی در قالب اعتراض ثالث، اعتراض نموده‌اند. در خصوص فرض پیش‌‌گفته، خواهشمند است به پرسش‌های زیر پاسخ دهید: ۱- در مواردی که موضوع دعوا واقعه حقوقی تفکیک‌ناپذیری مانند فوت و یا ولادت باشد، آیا دعوای اعتراض ثالث نسبت به این امر از سوی دیگر ذی‌نفعان واقعه قابل استماع است؟ ۲- در صورتی که در دعوای مستقلی دیگر ورثه این خواسته را مطرح کنند، آیا دادگاه مفاد دادنامه قطعی سابق در خصوص احراز تاریخ واقعه فوت را مد نظر قرار می‌دهد؟ در صورت ترتیب اثر ندادن به مفاد حکم و احراز فوت در تاریخ اعلامی توسط خواهان و ابطال سند سجلی، چنانچه به صدور گواهی حصر وراثت منتهی شود، آیا نام و مشخصات خواهان دعوای نخست نیز به عنوان ورثه درج خواهد شد؟

۱ و ۲- اولاً، مطابق مواد ۳۰۸، ۳۵۹ و ۴۰۴ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹، آرایی که در مراحل واخواهی، تجدیدنظر و فرجام‌خواهی صادر می‌شود، حسب مورد فقط نسبت به واخواه، واخوانده، تجدیدنظرخواه و تجدیدنظرخوانده و یا فرجام‌‌خواه و فرجام‌خوانده مؤثر است و شامل اشخاصی که واخواهی، تجدیدنظرخواهی و یا فرجام‌خواهی نکرده‌اند، نمی‌شود؛ اما با توجه به قسمت اخیر مواد فوق‌الذکر، در صورتی که رأی صادره قابل تجزیه و تفکیک نباشد، نسبت به اشخاصی که مشمول حکم صادره بوده؛ اما حسب مورد واخواهی، تجدیدنظرخواهی و یا فرجام‌خواهی نکرده‌اند، تسری خواهد داشت. مقصود از تسری آن است که این اشخاص از رأی صادره استفاده ‌کنند؛ بنابراین در صورتی‌که رأی به نفع ایشان نباشد، استفاده از رأی غیر قابل تجزیه هم منتفی است؛ بر این اساس، در فرض سؤال که در خصوص دعوای ابطال سند ثبت واقعه فوت حکم به بطلان دعوا صادر شده است، استفاده دیگر ورثه از این رأی سالبه به انتفاء موضوع است و در هر صورت، رأی صادره نافی حق طرح دعوای آنها نیست. بدیهی است دادگاه در رسیدگی به دعوای این افراد، از جمله محتویات پرونده قبلی را مورد توجه قرار می‌دهد. ثانیاً، با توجه به مراتب پیش‌گفته، در فرض سؤال اعتراض ثالث از سوی دیگر ورثه، منتفی است. ثالثاً، در صورتی که دیگر ورثه دعوای ابطال ثبت واقعه فوت پدربزرگ خود را مطرح کنند و حکم مطابق خواسته آنها صادر شود،‌ در اجرای آن، سند ثبت واقعه فوت، باطل و این امر برای تمامی اشخاص ذی‌نفع ملاک عمل است.