نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۴۹۰ مورخ ۱۴۰۴/۱۱/۲۶

همانگونه که مستحضرید به موجب قسمت پایانی ماده ۵۶۰ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ «در هر صورت از متهم، هیچ هزینه‌ای اخذ نمی‌شود.» با توجه به احکام مقرر در مواد ۵۰۲ و ۵۲۲ قانون یادشده، آیا زندانیانی که ادعای بیماری لاعلاج یا صعب‌العلاج دارند و یا حضور آنها در زندان مستلزم تشدید بیماری یا تأخیر در بهبودی می‌شود یا دیگر مصادیق مذکور در این مواد، در صورت معرفی به پزشکی قانونی مکلف به پرداخت هزینه‌های مربوط هستند و یا آنکه این مرجع، باید با معرفی زندان و بدون اخذ هرگونه هزینه‌ای، درباره وضعیت بیماری یا سلامت زندانی اظهار نظر کند؟ در مواردی که زندانی، بر اساس ضوابط قانونی در بیرون از زندان به سر می‌برد؛ مانند مرخصی و مشمول مواد پیش‌گفته می‌باشد، هزینه‌های یادشده چگونه پرداخت می‌شود؟

الف) با توجه به اطلاق صدر ماده ۱۴۸ آیین‌نامه اجرایی سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور مصوب ۲۰/۲/۱۴۰۰ با اصلاحات و الحاقات بعدی، در فرض سؤال که قاضی اجرای احکام کیفری در اجرای مواد ۵۰۲ و ۵۲۲ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ و بند «ح» ماده ۸ آیین‌نامه پیش‌گفته، به منظور صدور دستور تعویق اجرای مجازات محکومان به حبس یا زندانیانی که ادامه اجرای حبس موجب تشدید بیماری و یا تأخیر در بهبودی آنان می‌شود یا مداوای آنان در خارج از زندان ضروری است، دستور اعزام زندانی به پزشکی قانونی برای معاینه و اخذ نظر کارشناسی آن مرجع را صادر می‌کند، پرداخت هزینه معاینه زندانی مطابق تعرفه هزینه‌های خدمات پزشکی قانونی بر عهده مؤسسه کیفری (موضوع بند «ب» ماده یک آیین‌نامه پیش‌گفته) است و در این خصوص با عنایت به تبصره ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ و تبصره ۲ ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی مصوب ۱۳۹۴ بین محکومان به مجازات حبس و کسانی که در اجرای ماده ۳ قانون اخیرالذکر در حبس به سر می‌برند، تفاوتی وجود ندارد. ب) محکومانی که در اجرای قانون و مقررات ذیربط با اخذ تأمین مناسب در مرخصی به سر می‌برند و معرفی آنان به زندان موجب تشدید بیماری و یا تأخیر در بهبودی آنان می‌شود و یا مداوای آنان در خارج از زندان ضرورت دارد، در مؤسسه کیفری نگهداری نمی‌شوند تا از امتیاز مقرر در صدر ماده ۱۴۸ آیین‌نامه یادشده بهره‌مند شوند و اخذ نظر پزشکی قانونی در خصوص این افراد به منظور برخورداری آنان از امکان قانونی تعویق اجرای مجازات و یا محـبوس شـدن به تشـخیص قاضـی اجرای احکام کیفری و در اجرای مواد ۵۰۲ و ۵۲۲ پیش‌گفته است؛ اما در خصوص این افراد با عنایت به ملاک ماده ۵۶۰ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، هزینه خدمات پزشکی قانونی از محل اعتبارات قوه قضاییه قابل پرداخت است./