نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۵۹۴ مورخ ۱۴۰۵/۰۳/۳۰

۱- آیا طرح دعوای مطالبه خسارت ناشی از مسؤولیت مدنی از سوی اشخاص ایرانی علیه اتباع خارجی مقیم خارج از ایران؛ اعم از اشخاص حقیقی یا اشخاص حقوقی در دادگاه‌های ایران امکانپذیر است؟ ۲- آیا می‌توان حکم به محکومیت اشخاص حقیقی یا حقوقی خارجی که شعبه یا نمایندگی در ایران هستند، به سبب مسؤولیت مدنی آنان در حق اتباع ایرانی صادر کرد؟ در صورت مثبت بودن پاسخ، اجرای چنین حکمی علیه اشخاص حقیقی یا حقوقی تابع چه تشریفات و مقرراتی می‌باشد؟

اولاً، تابعیت خارجی خوانده یا شخص حقوقی بودن آن و عدم ثبت یا اقامت آن در ایران نافی صلاحیت دادگاه ایرانی برای رسیدگی به دعوای مطروحه نیست. با وجود این، برای اعمال صلاحیت از سوی دادگاه ایرانی باید یکی از عوامل ارتباط مانند؛ محل انعقاد عقد یا وقوع حادثه زیا‌ن‌بار، دعوای مطروحه را به دادگاه ایرانی ارتباط دهد. ثانیاً، در صورت محکومیت تبعه خارجی و عدم شناسایی مالی از وی در ایران، اجرای حکم در خارج از ایران تابع قوانین ناظر به شناسایی و اجرای احکام خارجی کشوری است که حکم باید در آن اجرا شود؛ مگر آن‌که در این خصوص موافقت‌نامه دو یا چندجانبه وجود داشته باشد که در این صورت تابع موافقت‌نامه مربوط خواهد بود؛ در هر صورت، قوانین راجع به اجرای احکام مدنی ایران؛ از جمله مواد ۱۶۹ تا ۱۷۹ قانون اجرای احکام مدنی مصوب ۱۳۵۶ ناظر بر اجرای حکم در ایران است و نه در کشور خارجی.