نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۶۸۵ مورخ ۱۴۰۴/۱۱/۰۶

الف- چنانچه جرایم موضوع صلاحیت دادگاه صلح توسط اطفال دارای پانزده تا هجده سال سن ارتکاب یابد، آیا رسیدگی در دادگاه اطفال مستلزم صدور کیفرخواست در دادسرا است؟ ب- آیا می‌توان شعبی از دادگاه صلح را برای رسیدگی به جرایم اطفال و نوجوانان اختصاص داد؟

الف و ب‌- اولاً، با عنایت به عموم و اطلاق عبارت مذکور در صدر ماده ۳۰۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ و اختصاصی بودن دادگاه اطفال و نوجوانان، صلاحیت این دادگاه؛ جز در مواردی مانند ماده ۳۱۵ این قانون که به حکم قانون مستثنی شده است، منصرف از نوع جرم بوده و به تمامی جرایم این اشخاص در این دادگاه رسیدگی می‌شود. بر این اساس، در صورت تشکیل دادگاه اطفال و نوجوانان در حوزه قضایی شهرستان، رسیدگی به جرایم ارتکابی موضوع بندهای ۹ و ۱۰ ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲ در فرضی که سن مرتکب بین پانزده تا هجده سال تمام شمسی باشد، در صلاحیت دادگاه اطفال و نوجوانان است و از حیث انجام یا عدم انجام تحقیقات مقدماتی توسط دادسرا، موضوع حسب مورد تابع حکم مقرر در ماده ۲۸۵ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ است. ثانیاً، با توجه به تبصره ماده ۲۹۸ قانون آیین دادرسی کیفری که به موجب آن تا زمانی ‌که دادگاه اطفال و نوجوانان در محلی تشکیل نشده باشد، به تمامی جرائم اطفال و نوجوانان به جز جرائم مشمول ماده ۳۱۵ این قانون در دادگاه کیفری دو یا دادگاهی که وظایف آن را انجام می‌دهد، رسیدگی می‌شود و از آنجا که بندهای ۹ و ۱۰ ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲، قانون لاحق و متضمن آخرین اراده قانونگذار است، در حوزه‌ قضایی شهرستانی که دادگاه اطفال و نوجوانان تشکیل نشده؛ اما دادگاه صلح تشکیل شده است، به جرائم موضوع بندهای پیش‌گفته که توسط افراد دارای کمتر از هجده سال سن ارتکاب یافته باشد، نه در دادگاه کیفری دو، بلکه در دادگاه صلح رسیدگی خواهد شد. بدیهی است در این صورت، متهم از تمامی امتیازاتی که در دادگاه اطفال و نوجوانان اعمال می‌شود، بهره‌مند خواهد بود. ثالثاً،‌ با عنایت به ملاک ماده ۵۶۶ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ و ماده یک آیین‌نامه شیوه تشکیل شعب تخصصی مراجع قضایی مصوب ۲۸/۲/۱۳۹۸ رئیس محترم قوه قضاییه و اطلاق عبارت «مراجع قضایی» در عنوان این آیین‌نامه و از آنجا که از موارد صلاحیت دادگاه صلح به شرح مندرج در ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲، چنین مستفاد است که این مرجع در زمره مراجع قضایی است و با لحاظ مراتب مقرر در بند ثانیاً، در فرض عدم تشکیل دادگاه اطفال و نوجوانان در محل، اختصاص شعبه یا شعبی از دادگاه صلح برای رسیدگی تخصصی به جرایم موضوع بندهای ۹ و ۱۰ ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲ که مرتکب آن افراد کمتر از هجده سال تمام شمسی است؛ با رعایت مواد دیگر آیین‌نامه پیش‌گفته، بلامانع است.