نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۵/۷۱ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۲۹

۱- فرد «الف» شکایتی علیه فرد «ب» مطرح کرده است؛ به سبب آنکه یکی از اتهامات در صلاحیت دادگاه کیفری یک بوده است، پرونده به آن مرجع ارجاع شده است؛ این دادگاه به جهت عدم احراز وقوع جرم، در خصوص آن اتهام، قرار منع تعقیب صادر و در مورد دیگر اتهامات قرار عدم صلاحیت به اعتبار صلاحیت دادگاه کیفری دو صادر کرده است؛ در چنین فرض، آیا قرار صادره منطبق با موازین قانونی است؟ ۳- چنانچه متهم در مرحله تحقیقات مقدماتی دادسرا کمتر از هجده سال سن داشته باشد و پس از رسیدگی در مرحله صدور کیفرخواست، سن وی به هجده سال تمام برسد و یا پس از ارجاع پرونده، به دادگاه، وی دارای هجده سال تمام شمسی شود؛ در هر یک از این فروض کدام یک از دادگاه‌های کیفری یا اطفال و نوجوانان صالح به رسیدگی است؟

۱- اولاً، اظهارنظر در خصوص صحت یا عدم صحت آراء صادره از مراجع قضایی، از وظیفه این اداره کل خارج می باشد. ثانیاً، با عنایت به ماده ۳۱۳ و تبصره‌های ۱ و ۲ ماده ۳۱۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، چنانچه بزهکار مرتکب یک یا چند جرم داخل در صلاحیت دادگاه کیفری یک و همچنین یک یا چند جرم داخل در صلاحیت دادگاه کیفری دو شود، به تمامی اتهامات باید توأمان و در دادگاه کیفری یک رسیدگی شود. بر این اساس در فرض سؤال، با توجه به اتهامات اولیه که در مجموع برای دادگاه کیفری یک ایجاد صلاحیت کرده است (تثبیت صلاحیت) در ادامه نیز رسیدگی در صلاحیت دادگاه کیفری یک خواهد بود و صدور قرار منع تعقیب در خصوص اتهام موضوع صلاحیت این دادگاه، مسقط صلاحیت ایجاد شده برای دادگاه مذکور در رسیدگی به دیگر اتهامات متهم (که اصولاً در صلاحیت دادگاه کیفری دو است) نمی‌باشد (استمرار صلاحیت ایجاد شده). بر این اساس در فرض سؤال، دادگاه کیفری یک نمی‌تواند قرار عدم صلاحیت صادر کند. ۳- با توجه به قواعد عام حا‌کم بر صلاحیت و ضرورت تثبیت صلاحیت دادگاه و با لحاظ معیار در نظر گرفته شده در ماده ۲۶ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹، مناط صلاحیت دادگاه کیفری در رسیدگی به جرا‌یم مطروحه در آن دادگاه، تاریخ طرح پرونده در آن دادگاه است و ماده ۳۴۱ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ نیز که دادگاه کیفری را مکلف کرده است، بدون تعیین وقت رسیدگی، ظرف حـداکثر یـک ماه از تاریخ ارجـاع، پرونده را بررسـی و چنانچه خود را صالح به رسیدگی نداند اتخاذ تصمیم کند، بر این مبنا است؛ بنابراین، در مواردی که پرونده با صدور کیفرخواست به دادگاه ارجاع می‌شود و همچنین در مواردی که پرونده به طور مستقیم پس از ارجاع برای انجام تحقیقات مقدماتی و رسیدگی در دادگاه کیفری (در فرض سؤال دادگاه اطفال و نوجوانان) مطرح می‌شود، تاریخ ارجاع پرونده «تاریخ شروع به رسیدگی» مذکور در ماده ۳۰۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ محسوب می‌شود و چنانچه سن متهم در تاریخ ارجاع پرونده از هجده سال تمام تجاوز کند، دادگاه اطفال و نوجوانان ‌باید، قرار عدم صلاحیت خود را به اعتبار صلاحیت دادگاه کیفری ذیربط صادر کند. با عنایت به مراتب پیش‌گفته و با لحاظ شاخص تاریخ ارجاع، پاسخ هر یک از فروض مندرج در استعلام در خصوص دادگاه صالح، مشخص است.