نظریه مشورتی شماره ۷/۹۸/۱۵۸۴ مورخ ۱۳۹۸/۱۱/۲۹

تاریخ نظریه: ۱۳۹۸/۱۱/۲۹
شماره نظریه: ۷/۹۸/۱۵۸۴
شماره پرونده: ح ۴۸۵۱-۶۷-۸۹

استعلام:

شخص دارای یک قطعه زمین به مساحت تقریبی دو هکتار در یکی از روستاهای مازندران بوده و زمین مشارالیه حدوداً بیش از صد متر بر با خیابان اصلی داشته به گونه‌ای که در هر نقطه از بر ۱۰۰ متری ملک خویش با خیابان اصلی قادر به احداث و تعبیه جاده و کوچه ماشین رو به اندازه و عرض دلخواه بوده است که به لحاظ عدم احداث معبر و جاده ماشین رو بر جاده اصلی ملک خویش بای دلیل مبادرت به استفاده و ورود به زمین خویش از ملک همسایه مجاور به مدت بیش از ۴۰ سال می‌نموده است.
سوال: با توجه به داشتن بیش از ۱۰۰ متر بر با خیابان اصلی آیا عبور این شخص از ملک همسایه مجاور جهت ورود به زمینش موجب حق ارتفاق برای وی و قائم‌مقام‌های قانونی‌اش خواهد گردید یا خیر./ع

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:

وفق ماده ۹۴ قانون مدنی صاحبان املاک می‌توانند در ملک خود هر حقی را که بخواهند نسبت به دیگری قرار دهند و به موجب ماده ۹۷ همین قانون چنان‌چه کسی از قدیم در خانه یا ملک دیگری حق مرور داشته باشد، صاحب خانه یا ملک نمی‌تواند مانع عبور او از ملک خود شود. در فرض سوال که امکان احداث جاده و کوچه جهت تردد در ملک وجود دارد و با وجود این، مالک از ملک مجاور برای مدت زمان طولانی تردد نموده است، مستند به مواد فوق‌الذکر و به لحاظ سابقه تردد اصل بر این است که فرد، دارای حق ارتفاق جهت تردد از ملک مجاور می‌باشد؛ مگر آن‌که مالک ملک مجاور ثابت کند که تصرف و تردد در این ملک غاصبانه و یا ناشی از اذن محض بوده است. در صورت احراز اذن محض، عدول از این اذن وفق مواد ۹۸ و ۱۰۸ قانون مدنی منوط به آن است که مالک حق رجوع را از خود سلب نکرده باشد و یا منع قانونی در این زمینه وجود نداشته باشد. در هر صورت تشخیص موضوع بر اساس محتویات پرونده بر عهده مرجع قضایی رسیدگی‌کننده است.