نظریه مشورتی شماره ۷/۹۸/۴۳۵ مورخ ۱۳۹۸/۰۹/۱۸

تاریخ نظریه: ۱۳۹۸/۰۹/۱۸
شماره نظریه: ۷/۹۸/۴۳۵
شماره پرونده: ۹۸-۱۸۶/۱-۴۳۵ ک

استعلام:

با عنایت به مفاد موادی چون ۵۶۵، ۶۳۵، ۶۳۸، ۶۳۹ از ق م ا بفرمائید چنانچه شخصی فاقد انگشتان دست راست باشد و جانی دست وی را از ۲۰ سانت بالاتر از مچ قطع کند از وسط ساعد وضعیت دیه و ارش چگونه خواهد بود؟ چنانچه برای تا مچ دیه و برای مازاد از مچ به بالا ارش لازم باشد آیا عجیب نخواهد بود که چنانچه جانی کمی از بالاتر آرنج دست را قطع می کرد دیگر مسئول پرداخت ارش نمی شد ؟
ثانیاً: در خصوص مقدار بالاتر از مچ چنانچه لازم باشد میزانی پرداخت شود آیا ارش در نظر گرفته می‌شود یا با توجه به مفاد مواد ۵۶۵ و ۶۳۸ لازم است به میزان مساحت ساعد قطع شده محاسبه شود؟ پاسخ سوال فوق در فرضی که شخص کف دست ندارد چه می‌شود؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:

مقررات مربوط به قطع دست در مبحث دهم بخش دوم از کتاب چهارم دیات قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ آمده است. در این مبحث برای قطع دستی که فاقد انگشتان است، دیه‌ای مقرر نشده است و چون ماده ۶۳۵ قانون مذکور ناظر به قطع کردن یا از بین بردن دست از مفصل مچ، مشروط به داشتن انگشتان کامل است و نیز ماده ۶۳۹ همین قانون اشاره به دستی دارد که دارای انگشتان است، بنابراین فرض سوال از شمول مواد یاد شده و نیز ماده ۵۶۵ قانون مورد بحث خارج می‌باشد و در هر دو مورد استعلام، باید ارش با جلب نظر پزشکی قانونی تعیین شود و در فرضی که مجنی‌علیه کف دست ندارد و قسمت بالاتر از مچ قطع شود نیز مستلزم تعیین ارش است و مناسب است در تعیین ارش به مساحت عضو مورد جنایت توجه شود.