نظریه مشورتی شماره ۷/۹۸/۴۵۷ مورخ ۱۳۹۸/۰۹/۱۰
تاریخ نظریه: ۱۳۹۸/۰۹/۱۰
شماره نظریه: ۷/۹۸/۴۵۷
شماره پرونده: ۹۸-۱۸۶/۱-۴۵۷ ک
استعلام:
با عنایت به ماده ۹۱ از قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ در صورتی که دادگاه تشخیص دهد فرد بالغ کمتر از ۱۸ سال ماهیت جرم موجب حد یا قصاص و یا حرمت آن را درک نمی کند و تصمیم به اعمال مواد ۸۸ و ۸۹ از قانون فوق الذکر بگیرد ملاک تعیین نوع تصمیمات ماده ۸۸ و یا مجازات موضوع ماده ۸۹ چیست؟ تصمیم قاضی به چه نحوی نظارت پذیر است؟ آیا قاضی مبسوط الید است و صرفا بسته به نظر خود میتواند اتخاذ تصمیم کند؟ به طور مثال پسر ۱۶ ساله مرتکب شرب خمر و یا قطع عمدی ید شده است از مجازاتهای ماده ۸۹ اخیر الذکر کدامیک باید اعمال شود؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
در مواردی که دادگاه وفق ماده ۹۱ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ احراز نماید که فرد نابالغ کمتر از هجده سال ماهیت جرم موجب حد یا قصاص و یا حرمت آن را درک نمیکند، حسب مورد با توجه به سن مرتکب و در انتخاب یکی از تدابیر مندرج در مواد ۸۸ و ۸۹ همین قانون که به واقع تعزیر نوجوان محسوب میشود، معیارهای مقرر برای تعیین مجازات تعزیری مندرج در بندهای چهارگانه ماده ۱۸ قانون مجازات اسلامی شامل انگیزه مرتکب و وضعیت ذهنی و روانی وی، سوابق و وضعیت فردی و خانوادگی، اجتماعی مرتکب و تأثیر تعزیر بر وی، شیوه ارتکاب جرم و.... را باید مورد نظر قرار دهد و به هر حال دادگاه در تعیین مجازات نوجوان با رعایت ضرورت تناسب مجازات، هدف اصلاحی و دیگر عمومات حاکم بر مجازاتها، به تشخیص خود اقدام میکند. ضمناً قسمت اخیر استعلام مصداقی است و این مرجع از پاسخگویی به پرسشهای مصداقی معذور است.