نقش وصول ثمن در انصراف از شرط فاسخ

رأی دادگاه بدوی

در خصوص دعوی آقای الف. ق. با وکالت آقای ح.ر. به طرفیت آقای م.س. به خواسته صدور حکم به اعلام انفساخ بیع نامه شماره ۹۴۶۱۸۹ مورخه ۱۳۹۰/۱۱/۳۰ و صلح‌نامه شماره ۹۵۰۹۱ مورخه ۱۳۹۰/۱۲/۲۳ از توجه به جامع اوراق و محتویات پرونده وکیل خواهان توضیح داده که موکل طی مبایعه‌نامه شماره ۹۴۶۱۸۹ یک باب مغازه جزء پلاک ثبتی ... را به خوانده واگذار نموده و در مبایعه‌نامه قید گردیده چنانچه هرکدام از چک‌های خریدار به هر دلیل وصل نشود مبایعه‌نامه منفسخ و از درجه اعتبار ساقط است که در مانحن فیه یک فقره چک به شماره ... به علت کسر موجودی وصول نگردید و گواهینامه عدم پرداخت شماره ۱۲/۱۸۷۶۲۰ مؤید این موضوع است تقاضای صدور حکم شایسته را دارم. خوانده علی‌رغم ابلاغ در جلسه دادرسی حاضر نشد. از توجه به جامع اوراق و محتویات پرونده و اظهارات وکیل خواهان و ملاحظه مبایعه‌نامه شماره ۹۴۶۱۸۹ مورخه ۱۳۹۰/۱۱/۳۰ و صلح‌نامه شماره ۹۵۰۹۱ مورخه ۱۳۹۰/۱۲/۲۳ فی‌مابین اصحاب دعوی در خصوص یک باب مغازه موضوع خواسته، نظر به اینکه در مبایعه‌نامه مورد اشاره شرط گردیده که چنانچه هر یک از چک‌های خریدار به هر دلیل وصول نگردد مبایعه‌نامه منفسخ و از درجه اعتبار ساقط است و با توجه به اینکه چک شماره ... مورخه ۱۳۹۲/۲/۱۵ حسب گواهینامه عدم پرداخت شماره ۱۲/۱۸۷۶۲۰ بانک م. شعبه الف. وصول نگردیده است و نظر به اینکه خوانده در جلسه دادرسی حاضر نشد و دفاعی به عمل نیاورده است و طی لایحه شماره ۲۵۲-۹۲۱ مورخه ۱۳۹۲/۲/۳۰ مدعی بیماری گردیده و از حضور در دادگاه اظهار عجز نموده و دلیل و مدرک پزشکی در این خصوص ارایه ننموده است لهذا دادگاه ضمن فراهم بودن شرایط فسخ قرارداد موصوف و عدم پذیرش اظهارات خوانده در لایحه تقدیمی، دعوی خواهان را وارد و ثابت تشخیص و به استناد ماده ۱۹۸ قانون آیین دادرسی مدنی و مواد ۳۹۹ و ۴۰۰ قانون مدنی حکم به اعلام انفساخ بیع نامه شماره ۹۴۶۱۸۹ مورخه ۱۳۹۰/۱۱/۳۰ و صلح‌نامه شماره ۹۵۰۹۱ مورخه ۱۳۹۰/۱۲/۲۳ در حق خواهان صادر و اعلام می‌نماید رأی صادره حضوری و ظرف بیست روز قابل تجدیدنظرخواهی است.
رئیس شعبه ۱۴۸ دادگاه عمومی حقوقی تهران - رضایی فر

رأی دادگاه تجدیدنظر استان

در خصوص تجدیدنظرخواهی آقای م.س. با وکالت آقای ب.خ. علیه آقای الف. ق. از دادنامه شماره ۱۹۴ مورخ ۱۳۹۲/۲/۳۱ شعبه ۱۴۸ دادگاه عمومی حقوقی تهران که به موجب آن راجع به دعوای اولیه تجدیدنظرخوانده علیه تجدیدنظرخواه مبنی بر صدور حکم انفساخ مبایعه‌نامه شماره ۹۴۶۱۸۹ مورخ ۱۳۹۰/۱۱/۳۰ و صلح‌نامه شماره ۹۵۰۹۱ مورخ ۱۳۹۰/۱۲/۲۳ تشکیل شده میان طرفین راجع به فروش یک باب مغازه جزء پلاک ثبتی ... از طرف تجدیدنظرخوانده به تجدیدنظرخواه با توجه به اینکه در متن مبایعه‌نامه شرط گردیده که چنانچه هر یک از چک‌های خریدار به هر دلیل وصول نگردد مبایعه‌نامه منفسخ و از درجه اعتبار ساقط است و با عنایت به اینکه چک شماره ... مورخ ۱۳۹۲/۱۲/۱۵ حسب گواهینامه عدم پرداخت شماره ۱۲/۱۸۷۶۲۰ بانک م. شعبه الف. وصول نگردیده است لذا با تحقق شرایط فسخ قرارداد حکم به اعلام انفساخ مبایعه‌نامه شماره ۹۴۶۱۸۹ مورخ ۱۳۹۰/۱۱/۳۰ و صلح‌نامه شماره ۹۵۰۹۱ مورخ ۱۳۹۰/۱۲/۲۳ صادر گردیده است. با دقت در محتویات پرونده نظر به اینکه چک مستند تجدیدنظرخوانده که به واسطه عدم پرداخت وجه آن در سررسید و ضمانت اجرای قراردادی دادنامه تجدیدنظرخواسته مبنی بر منفسخ شدن معامله صادر شده در ابتدای روز سررسید توسط بانک محال‌علیه مواجه با گواهی عدم پرداخت شده حال آنکه به فاصله چند دقیقه وجه چک تأمین شده و مطابق عرف حاکم و رویه معمول بانکها در جهت حفظ حقوق مشتری مقصود از سررسید و نیز صدور گواهی مربوط موکول به اتمام وقت اداری روز سررسید می‌باشد و بنا به قاعده العقود تابعه القصود مراد و مقصود متعاملین نیز عدم پرداخت وجه چک تا پایان وقت اداری سررسید بوده و به صرف برگشت چک شرط مزبور محقق نخواهد شد چه در غیر این صورت ممکن است حتی بانک محال‌علیه پیش از سررسید نیز به جهت اصل قابلیت کارسازی وجه چک گواهی مزبور را صادر نماید به علاوه بنا بر اصل لزوم توافقات خصوصی و حفظ رابطه حقوقی متعاملین بر هم زدن معامله استثنایی بر اصل است صرف‌نظر از اینکه در فرض صحت ادعای تجدیدنظرخوانده آنچه محقق می‌شود تمسک یک طرف به نتیجه و ضمانت اجرایی تخلف قراردادی طرف مقابل و فسخ معامله است و این نتیجه با منفسخ شدن معامله که موکول و منوط به تحقق شرایط قانونی در جهت عدم امکان اجرای تعهدات دو طرف و غرض حاصل از عقد است متفاوت می‌باشد ضمن آنکه بنا به اعلام تجدیدنظرخواه هفت فقره چک که به‌ عنوان ثمن معامله در مبایعه‌نامه درج گردیده توسط آقای ب.ع. کارمند تجدیدنظرخوانده وصول و به حساب خانم ف.ق. خواهر تجدیدنظرخوانده واریز گردیده است که مراتب به موجب نامه شماره ۱۶۳۷ مورخ ۱۳۹۳/۱۰/۱۶ بانک م. شعبه م. مورد تأیید قرار گرفته است که همین امر مفید انصراف از شرط از سوی مشروط له و به معنای رضایت به اعتبار قرارداد و اراده جدید بر شمول آثار آن و حفظ رابطه حقوقی طرفین است که بنا به مراتب فوق تجدیدنظرخواهی موجه تشخیص به استناد مواد ۳۴۸ و ۳۵۸ قانون آئین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی با نقض دادنامه تجدیدنظرخواسته قرار رد دعوای اولیه تجدیدنظرخوانده در مرحله بدوی صادر و اعلام می‌گردد. این رأی قطعی است.
رئیس و مستشار شعبه ۴۶ دادگاه تجدیدنظر استان تهران
حسین حمیدی راد - نوروزی