وضعیت مهر عندالاستطاعه در عقد دائم از حیث بقای حق حبس

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۰/۰۷/۱۰
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر قائم شهر

موضوع

وضعیت مهر عندالاستطاعه در عقد دائم از حیث بقای حق حبس

پرسش

اگر در هنگام انعقاد عقد دایم شرط شود که مهر به صورت عندالاستطاعه پرداخت شود آیا زوجه حق حبس دارد یا این که با این شرط حق حبس منتفی می¬شود؟

نظر هیئت عالی

شرط عندالاستطاعه به منزله موجل شدن مهر نیست تا مسقط حق حبس زوجه شود. بنا به مراتب با اثبات استطاعت زوج زوجه حق حبس خواهد داشت و بنابر مستفاد از ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی شرط مذکور مانع اعمال حق حبس نیست.

نظر اکثریت

به موجب ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی در صورتی که مهر حال باشد زوجه قبل از دریافت آن حق دارد از انجام وظایف زناشویی امتناع کند و این امتناع مسقط نفقه نیست که این حق معروف به حق حبس است و در صورتی که مهر به صورت موجل باشد این حق حبس ساقط می¬شود. حال که مهر به صورت عندالاستطاعه است هر چند قانونگذار صریحا اظهارنظر نکرده است؛ ولیکن با استمداد از قانون مدنی و اصول حقوقی باید جواب داد که حق حبس ساقط می¬شود. چون حق حبس یک امر استثنایی است و در مواردی عمل می¬شود که یقین به وجود شرایط آن باشد. چون در این فرض موضوع مردد است به این که حق حبس وجود دارد یا خیر و یقین از بین رفته است؛ فلذا این حق نیز منتفی می¬شود. مضافا به این که در ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی مقرر شد در صورتی که مهر به صورت موجل باشد حق حبس منتفی می¬شود. چه تفاوتی وجود دارد که اجل به صورت قطعی تعیین شده باشد یا این که متغیر باشد و با حصول شرط سرانجام آن مشخص شود. هنگامی که طرفین با هم توافق می¬کنند که مهر به صورت عندالاستطاعه پرداخت شود زوجه اگر ثابت کند که زوج در هنگام انعقاد عقد مستطیع بود از این حق می-تواند استفاده کند؛ ولیکن اگر قادر به اثبات این موضوع نباشد حق حبس منتفی می¬شود.

نظر اقلیت

حق حبس از حقوق زوجه است و می¬تواند در هر شرایطی از آن استفاده کند؛ مگر این که مهر به صورت موجل باشد و چون در فرض عندالاستطاعه بودن مهر به صورت وعده¬دار نیست بلکه مشروط است و حال محسوب می¬شود؛ بنابراین حق حبس باقی است و زوجه می¬تواند از این حق استفاده کند.