اجرای حدود در زمان بیماری محکوم علیه

صورتجلسه نشست قضایی
کد نشست: ۱۳۹۸-۵۷۹۳
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۷/۰۵/۲۵
برگزار شده توسط: استان البرز/ شهر شهر جدید هشتگرد

موضوع

اجرای حدود در زمان بیماری محکوم علیه

پرسش

در خصوص اجرای حکم جرایم تعزیری نسبت به محکومان کیفری که مبتلا به بیماری جسمی یا روانی باشند چنانچه امیدی به بهبودی بیمار نباشد مجازات ایشان مطابق ماده ۵۰۲ از قانون آیین دادرسی کیفری به مجازات مناسب دیگری تبدیل می گردد حال اگر در جرایم حدی مانند شلاق در جرم و شرب خمر حسب گزارش پزشکی قانونی عدم تحمل شلاق توسط محکوم علیه اعلام شود و اینکه امیدی به بهبود نمی باشد آیا حکمی وجود دارد یا خیر؟

نظر هیئت عالی

به نظر می رسد در خصوص موضوع با مراجعه به متون فقهی بتوان در خصوص حدود در مانحن فیه به صورت ضغث واحد حد مقرر شده را اجرا نمود. نظریه اکثریت با این مبنا تایید می گردد.

نظر اکثریت

ماده ۵۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری فقط تعزیرات را مدنظر قرار داده ولی در مورد حدود باید گفت اصول حاکم بر حدود جدای از اصول حاکم بر مجازات ها و حقوق جزاست و شرایط خاص خود را دارد در مورد جنون تبصره ماده ۱۵۰ قانون مجازات عنوان نموده: جنون حین اجرا مانع اجرای حد نیست لذا ما می توانیم این را وحدت ملاک گرفته و عنوان نماییم که مرض جسمی و روانی مانع اجرای حد نمی شود. اما به فقه مراجعه می نماییم که ضغث هست و در ماده ۹۴ قانون مجازات ۱۳۷۰ هم به آن اشاره شده و بیان می دارد هرگاه امید به بهبودی نباشد در فقه اجازه به اجرای حکم داده شده است ماده ۲۱۹ قانون مجازات اسلامی هم که عنوان می کند قابل تبدیل نیست و فقط توبه و عفو است و در اینجا هم می توان برداشت کرد که می توان حکم را اجرا کرد اما ماده ۴۸۵ قانون مجازات اسلامی دو قاعده را بیان می کند که قاعده اول این است که هرکسی را حد یا قصاص بکشد خونش هدر است (من قتل حد او قصاص فهدر) قاعده دوم هم می گوید (من قتل التعزیر.. ...دیه با بیت المال است) و این نشان می دهد حد در بیماری جسمی یا روانی قابل تبدیل نیست ولی بر اساس منابع فقهی و روایات می تواند قابل تعویق باشد.

نظر اقلیت

مواد ۵۰۱ به بعد قانون آیین دادرسی کیفری صرف نظر از اینکه اجرای حکم شلاق را در بند پ به صورت کلی بیان کرده ماده ۱۵۰ هم تعلیق و تعدیل اجرای مجازات تعزیری را عنوان کرده و از حدود صحبتی نکرده است ولی در ماده ۱۵۰ قانون مجازات اسلامی عنوان نموده: هرگاه مرتکب به یکی از جرایم موجب حد پس از صدور حکم دچار جنون شود حد ساقط نمی شود. و دیگری ماده ۲۱۹ قانون مجازات اسلامی است که ماده اصلی و مبنای ماست و می گوید: دادگاه نمی تواند کیفیت نوع و میزان حدود شرعی را تغییر یا مجازات را تقلیل دهد یا تبدیل یا ساقط نماید. این مجازات ها تنها از طریق توبه و عفو به کیفیت مندرج در این قانون قابل سقوط تقلیل یا تبدیل است.