احراز رابطه سببیت بین فوت فرزند و قصور والدین در نگهداری خردسال

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۱/۱۱/۰۳
برگزار شده توسط: استان اصفهان/ شهر کاشان

موضوع

احراز رابطه سببیت بین فوت فرزند و قصور والدین در نگهداری خردسال

پرسش

اگر پدر و مادر فرد خردسال نسبت به وظیفه حضانت وی اقدامی نکنند و حاضر به نگهداری او نباشند و فرد خردسال در نزد پدربزرگ خود زندگی کرده و زمانی که در منزل بوده از جیب پدربزرگش مواد مخدری کشف و بعد از خوردن آن فوت می‌کند، قتل وی چه نوع قتلی است و چه شخصی مسئولیت دارد؟

نظر هیات عالی

فرض مساله ممکن است شقوق مختلفی داشته باشد، در هر صورت که رابطه سببیت برقرار باشد مسئولیت هم برقرار است چه عمد یا شبه عمد باشد و اگر رابطه احراز نشود مسئولیتی هم متوجه کسی نخواهد بود. نتیجتاً ملاک، نص ماده ۴۹۲ قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۹۲ می‌باشد.

نظر اکثریت

نظر به اینکه برای تعیین قاتل و مسئول اصلی باید بین جنایت حاصله و رفتار متهم رابطه سببیت برقرار بوده و نتیجه حاصله استناد عرفی به فعل مرتکب داشته باشد، در فرض سوال اگرچه پدر و مادر نسبت به انجام وظیفه مراقبتی، مرتکب قصور شده‌اند و از طرفی پدربزرگ هم به جهت نگهداری مواد مخدر مرتکب قصور شده است، لکن جنایت و فوت فرد خردسال، استنادی به قصور هیچ‌ یک ندارد و رابطه سببیت محرز نیست؛ لذا هیچ‌یک از افراد ذکر شده مسئولیتی ندارند.

نظر اقلیت

برای پاسخ به سوال باید چند حالت را در نظر گرفت؛ اگر پدربزرگی که مواد همراه خود داشته است علم و اطلاع داشته که احتمال دارد فرد خردسال نسبت به برداشتن آن اقدام نماید، در این صورت تقصیر وی مقتضی جنایت است و رابطه سببیت محرز بوده و طبق بند پ ماده ۲۹۱ قانون مجازات اسلامی رفتار وی قتل شبه عمدی است و اگر با وجود علم و اطلاع از اینکه فرد خردسال اقدام به برداشت مواد مخدر قصد جنایت و قتل وی را هم کرده باشد، در این حالت رفتار وی قتل عمد محسوب می‌شود و اگر مواد مخدر را در محلی قرار داده که نوعاً برای افراد خردسال خطرناک بوده و بیم آن می‌رود که وی مصرف نماید و بااین‌وجود شخص کوتاهی کرده و نسبت به مراقبت طفل از مواد مخدر اقدام نکند، اقدام وی قتل شبه عمد است و در حالت دیگر اگر همه جوانب را رعایت کرده و احتمال کشف مواد برای طفل هم وجود ندارد، ولی به صورت نادر کشف و مصرف کرده در این صورت رابطه سببیت محرز نیست، ضمن اینکه قصور پدر و مادر طفل از علل بعیده است و جنایت استنادی به قصور آنان ندارد.