اعتراض ثالث اجرایی قبل از قطعیت دادنامه

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۹/۰۷/۲۱
برگزار شده توسط: استان بوشهر/ شهر بوشهر

موضوع

اعتراض ثالث اجرایی قبل از قطعیت دادنامه

پرسش

در صورت صدور رأی از دادگاه حقوقی و متعاقباً تجدیدنظرخواهی طرفین و قبل از ارسال پرونده جهت رسیدگی به اعتراض، اگر دادخواستی تحت عنوان اعتراض ثالث اصلی واصل شود؛ دادگاه بدوی با چه تکلیفی مواجه است؟

نظر هیئت عالی

اعتراض ثالث اصلی مستلزم قطعیت دادنامه و حکم مورد اعتراض ثالث می‌باشد والا قابلیت استماع ندارد؛ لیکن اگر پرونده به دادگاه تجدیدنظر ارسال شده باشد، شخص ثالث به استناد ماده ۱۳۰ ق.آ.د.م می‌تواند به عنوان وارد ثالث اقدام به تقدیم دادخواست نماید؛ ضمناً نظریه مشورتی ۵۴۸۹/۷ مورخ ۷۸/۷/۲۷ و ۲۴۴۰/۷ مورخ ۱۳۹۱/۷/۵ اداره کل حقوقی قوه قضائیه موید این دیدگاه می‌باشد.

نظر اکثریت

از شرایط لازم برای طرح دعوای اعتراض ثالث اصلی، قطعیت حکم مورد اعتراض است. این مطلب از ماده ۴۱۷ قانون آیین دادرسی به دست نمی‌آید اما ماده ۴۲۰ قانون مذکور به این شرط اشاره واضح دارد که اگر رأی دادگاه قطعی نباشد اگرچه مضر به حقوق شخص ثالث به نظر می‌رسد ولی قطعی شدن این ضرر متوقف بر قطعیت حکم است. بنابراین طرح دعوی اعتراض ثالث ممکن نخواهد بود. البته در صورتی‌که برای تجدیدنظرخواهی، پرونده به دادگاه تجدیدنظر ارسال و رسیدگی شود شخص ثالث می‌تواند به استناد ماده ۱۳۰ به‌عنوان ثالث وارد دعوی شود. لذا دادخواست اعتراض ثالث اصلی با قرار عدم استماع مواجه می‌شود.

نظر اقلیت

اولاً؛ مقررات مربوط به اعتراض ثالث یا اعاده دادرسی که طرق فوق‌العاده اعتراض هستند استثنایی محسوب می‌گردند؛ لذا باید تفسیر مضیق گردند. ثانیاً؛ حسب مقررات مواد ۴۱۸ ،۴۱۷ و ۴۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی ضرورتی به قطعیت رأی وجود ندارد؛ چراکه نصی در این خصوص نداریم و ایرادات احتمالی وجود دارد که حقوق معترض ثالث را دچار خدشه می‌کند. فرض کنید نسبت به تجدیدنظرخواهی قرار رد دادخواست صادر و قطعی گردد یا حتی مسترد گردد و امثال‌ذلک؛ در این فرض چه تصمیمی خواهیم گرفت؟ لذا بدواً نمی‌توان قرار رد یا عدم استماع نسبت به اعتراض ثالث صادر گردد. این ایراد قانونی در خصوص تجدیدنظرخواهی و واخواهی طرفین نسبت به دادنامه صادر شده نیز وجود دارد که قانون مبهم است. از طرفی اگر ما قائل به قطعیت دادنامه معترض‌عنه باشیم با ماده ۴۲۲ در تعارض است؛ چراکه برخی از آرا به محض قطعیت دارای آثار هستند و ضرورتی به صدور اجرائیه و اقدام اجرایی ندارد؛ لذا این امر منتهی به سلب حقوق معترض ثالث می‌گردد. فرض کنید اصلاً تجدیدنظرخواهی نشود و اعتراض ثالث قبل از قطعیت دادنامه واصل گردد آن‌وقت چه تصمیمی خواهیم گرفت؟ به نظر بهترین تصمیم در فرض سوال این است که دادخواست مطروحه را تلقی به ورود ثالث نماییم و پرونده را به همراه تجدیدنظرخواهی به دادگاه تجدیدنظر ارسال کنیم که در این صورت دادگاه تجدیدنظر در هر صورت باید نسبت به آن اظهارنظر کند.