الزام به ایفای تعهد پس از پایان قرارداد

رأی دادگاه بدوی

حسب محتویات پرونده شرکت لیزینگ خ. به مدیریت ح.ش. با وکالت ۱- گ.م. ۲- الف.ع. به طرفیت شرکت صنایع ن. به خواسته صدور حکم بر تأیید انفساخ قرارداد اجاره شماره ۸۵/۱۱۱/۲۲۰۶۱ مورخ ۳/۵/۸۵ با احتساب خسارات دادرسی به استناد تصویر مصدق قرارداد صدرالذکر با جلب نظر کارشناس طرح دعوی نموده شرکت خوانده نیز متقابلاً با وکالت ه.الف. به طرفیت شرکت خواهان به خواسته صدور حکم بر الزام خوانده تقابل به اجرای کامل قرارداد و محکومیت خوانده تقابل به پرداخت خسارات وجه التزام قراردادی در ماده ۸ قرارداد استنادی با جلب نظر کارشناس با احتساب خسارات دادرسی طرح دعوی نموده است شرکت خواهان اصلی (لیزینگ خ.) در تبیین خواسته بیان داشته است که به منظور تسهیل در امر وصول به موقع اقساط معوقه از مستاجرین خود به تاریخ ۲۱/۴/۸۵ از شرکت خوانده درخواست نصب و تست و راه اندازی تعدادی سیستم مکانیزه معروف به ONTIME با قابلیت کنترل اقساط و در صورت عدم پرداخت اقساط توقف اتومبیل های واگذارشده به مشتریان در زمان های از قبل تعیین شده را می نماید، با عقد قرارداد شرکت خوانده اصلی به عنوان موجر متعهد به نصب تعداد ده هزار دستگاه موردنظر بر روی خودروهای معرفی شده از سوی مستأجر (خواهان) می گردد، و جهت حسن انجام کار اقدام به پرداخت مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۵۰۰/۳ ریال به عنوان ودیعه در وجه خوانده می نماید لیکن در ادامه کار به علت بروز مشکلات عدیده پروژه به انجام نرسیده و خوانده نتوانسته است که به تعهد خود عمل نماید چرا که دستگاه ارائه شده از ناحیه خوانده شامل حداقل استانداردهای معمول نمی باشد، لهذا درخواست رسیدگی و صدور حکم برابر خواسته را دارد، متقابلاً شرکت خوانده در تشریح خواسته خود با وکالت اولیه ه.الف. وکالت ثانوی س.م. در تبیین دادخواست تقابل بیان داشته است که پس از دعوت شرکت لیزینگ خ. از شرکت خواهان تقابل (صنایع ن.) متعاقب برگزاری جلسات متعدد و اعلام نیاز و بازدید نماینده شرکت و بعد از تأیید قابلیت های متعدد دستگاه ساخته شده که مدارک آن ضمیمه می باشد، قرارداد اجاره به تعداد ده هزار دستگاه جهت وصول به موقع اقساط که کاربری آن به صورت اخطارهای سه گانه در سه نوبت و سپس خاموشی خودرو در صورت عدم پرداخت اقساط را شامل می شد که برابر توافق اولیه مقرر گردیده تعداد هزار ۱۰۰۰ دستگاه که ۸۰۰ دستگاه آن با تغییر نرم افزار آن به فارسی و تعمیرات دیگر تحویل گردید، و تعدادی نیز به صورت آزمایشی نصب و تحویل گردید، لیکن در خلال این مدت به لحاظ تغییر مدیران در شرکت لیزینگ خ. و عدم وجود هماهنگی لازم فی مابین مسئولین جدید ادامه اجرای پروژه با مشکل مواجه گردید و به ناچار اظهارنامه در تاریخ های ۷/۷/۸۶ و ۳/۸/۸۶ به شماره ۱۳۷۹۰ برای شرکت خوانده تقابل ارسال گردید لیکن شرکت خوانده تقابل به رغم اعلام آمادگی شرکت موجر (خواهان تقابل) جهت انجام باقیمانده پروژه همکاری لازم را معمول نداشته، به طوری که نهایتاً تعداد ۸۰۰ دستگاه آماده و به خوانده تقابل تحویل گردید، لیکن به لحاظ عدم همکاری شرکت خوانده تقابل مابقی پروژه بدون اقدام باقیمانده و از این حیث خسارات قابل توجهی به شرکت خواهان تقابل وارد گردیده است، وکلای خوانده تقابل در پاسخ بیان داشته اند که جهت تبدیل زبان دستگاه به فارسی و سایر تغییرات مهلت های زیادی اعطاء و سپری گردید و دلیل اصلی آن عدم پیش بینی این مسائل و مشکلات در ایران بود لیکن دلیل دیگر تأخیر حادث شده که طی نامه شماره ۱۱۶۲/۰۰۱/۸۵ مورخ ۵/۱۰/۸۵ شرکت پ. اعلام نموده است «به دلیل همزمانی با آخر سال میلادی در آغاز سال جدید و مشکلات عدیده رأی از جمله حجم سفارشات و حمل ونقل و تعطیلات تحویل دستگاه ها با تأخیر مواجه گردیده است»; که این امر بیانگر قبول تأخیر است و عدم اجرای تعهد از ناحیه شرکت پ. می باشد، و از طرفی به دلیل عدم کارآرایی دستگاه های تحویل شده از ناحیه شرکت پازیریک با توجه به بند ۱۱ قرارداد و اظهارنامه ارسالی ۷/۷/۸۶ قرارداد منفسخ است، درخواست اتخاذ تصمیم شایسته دارد، دادگاه پس از مداقه در محتویات پرونده و استماع اظهارات طرفین قرار ارجاع امر به کارشناس صادر نموده است که به موجب نظریات کارشناس بدوی که مورد اعتراض شرکت خواهان اصلی (لیزینگ خ.) قرارگرفته و سپس نظریه هیئت سه نفره کارشناس و مجدداً مورد اعتراض شرکت لیزینگ قرارگرفته و نهایتاً نظریه هیئت پنج نفره کارشناس که صریحاً اعلام داشته است از تاریخ ۲۰/۹/۸۵ لغایت ۲۳/۲/۸۶ تعداد ۸۰۰ دستگاه به شرکت مستأجر (لیزینگ) تحویل گردیده و برنامه آزمون Test plan از سوی شرکت لیزینگ که جزء تعهدات شرکت بوده تهیه و به موجر (شرکت پازیریک) تحویل نشده است و به رغم اعلام آمادگی موجر به نصب ۱۰۰ دستگاه و تجهیز کارگاه مربوطه و اجرای دوره آموزش مستأجر از معرفی ۱۰۰ دستگاه خودرو برای نصب دستگاه و راه اندازی مرحله آزمایشی قیدشده و در بند ۱-۲ قرارداد خودداری نموده است، و فاز دوم قرارداد پس از نصب و راه اندازی تعداد ۱۰۰ دستگاه On time بر روی خودروهای معرفی شده توسط مستأجر (لیزینگ) و تحویل قطعی و اخذ تأدیه از واحد فنی مستأجر توسط موجر حداکثر ظرف دو ماه بوده که برابر بند ۳-۶ قرارداد موجر می بایست تأیید شرکت های تولیدکننده خودرو را جهت عدم تأثیر عملکرد دستگاه بر تجهیزات و خروج از گارانتی می گرفته است و مستأجر نیز (شرکت لیزینگ) می بایست هماهنگی و همکاری لازم را در این خصوص به عمل می آورد لیکن مدرکی در این خصوص ارائه نگردیده است و نهایتاً عدم اجرای فاز ۲ قرارداد را عامل بازدارنده ادامه کار فاز یک قرارداد ناشی از عدم انجام تعهدات مستأجر (شرکت لیزینگ) بوده که نظریه واصله پس از ابلاغ به طرفین مصون از ایراد و اعتراض موجه آنان باقیمانده و به نظر دادگاه نیز مباینتی با اوضاع واحوال مسلم حاکم بر موضوع ندارد لذا با امعان نظر در جمیع محتویات پرونده و مدافعات مبسوط وکلای طرفین خصوصاً نظریات کارشناس و نهایتاً هیئت پنج نفره کارشناس، دادگاه در خصوص دعوی خواهان اصلی به طرفیت خوانده اصلی، به لحاظ عدم ارائه دلیل از ناحیه شرکت لیزینگ مبنی بر عدم توانایی فنی شرکت خوانده در اجرای پروژه و تحویل دستگاه های موضوع قرارداد و توجهاً به تأیید کارکرد دستگاه های موضوع قرارداد از ناحیه کارشناسان منتخب دادگاه دعوی خواهان اصلی را به طرفیت خوانده اصلی متکی به دلیل ندانسته و مستنداً به ماده ۱۲۵۷ قانون مدنی و ماده ۱۹۷ قانون آیین دادرسی مدنی حکم بر بطلان آن صادر و اعلام می نماید. در خصوص دعوی تقابل شرکت صنایع پ. به طرفیت شرکت لیزینگ خ. به خواسته الزام به اجرای قرارداد و پرداخت خسارات وجه التزام مقرر در ماده ۸ قرارداد با احتساب خسارات دادرسی با امعان نظر در مراتب معنونه و استماع دفاعیات مبسوط طرفین و نظریات کارشناس بدوی و سه نفره و پنج نفره و احراز تعلل شرکت خوانده تقابل در خصوص همکاری های لازم با شرکت خواهان تقابل دعوی مطروحه را به طرفیت شرکت خوانده تقابل (لیزینگ خ.) وارد و ثابت دانسته و مستنداً به مواد ۱۰-۲۱۹-۲۲۰-۲۳۷ قانون مدنی و مواد ۱۹۸ و ۵۱۹ قانون آیین دادرسی مدنی حکم بر محکومیت و الزام خوانده تقابل به اجرای کامل مفاد قرارداد شماره ۲۲۰۶۱/۱۱۱/۸۵ مورخ ۳/۷/۸۵ و تمهید شرایط لازم جهت ادامه اجرای پروژه مورد توافق و پرداخت خسارات وجه التزام قراردادی موضوع ماده ۸ قرارداد بر مبنای ۱% یک درصد مبلغ هر دستگاه تحویلی به تعداد ۸۰۰ دستگاه با قیمت توافقی ۰۰۰/۵۰۰/۳ ریال از تاریخ تحویل ۲۳/۲/۸۶ لغایت صدور حکم ۸/۱۱/۹۱ به عنوان خسارات تأخیر شامل مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۳۸۰/۵۸ ریال با احتساب و کسر مبلغ ۰۰۰/۵۰۰/۳ ریال پرداخت اولیه شرکت خوانده تقابل و نهایتاً مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۸۰۰/۵۴ ریال بابت اصل خواسته و خسارات دادرسی و حق الوکاله وکیل برابر تعرفه در حق خواهان تقابل صادر و اعلام می نماید. رأی صادره حضوری و ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظر در محاکم محترم تجدیدنظر استان تهران می باشد. اجرای حکم منوط به تودیع هزینه دادرسی می باشد.
رییس شعبه ۸۰ دادگاه عمومی حقوقی تهران ـ عنایت

رأی دادگاه تجدیدنظر استان

در خصوص تجدیدنظرخواهی شرکت لیزینگ خ. (سهامی عام) به مدیریت عاملی آقای م.ه. با وکالت اولیه آقای الف.ع. که پس از استعفای ایشان آقای ح.ص. از ناحیه تجدیدنظرخواه اعلام وکالت نموده به طرفیت شرکت ن. (سهامی خاص) به مدیریت عاملی آقایان م.ت. و ن.ت. با وکالت خانم س.م. و آقای ع.س. نسبت به دادنامه شماره ۱۰۴۲ مورخ ۹/۱۱/۱۳۹۱ صادره از شعبه محترم هشتاد دادگاه عمومی (حقوقی) تهران موضوع پرونده کلاسه ۰۳۷ که به موجب آن حکم بر بطلان دعوای تجدیدنظرخواه (خواهان دعوای نخستین) به خواسته صدور حکم بر تأیید انفساخ قرارداد اجاره شماره ۸۵/۱۱۱/۲۲۰۶۱ مورخ ۳/۷/۱۳۸۵ با احتساب خسارات دادرسی و همچنین صدور حکم به محکومیت و الزام تجدیدنظرخواه (خوانده دعوای تقابل) به اجرای کامل مفاد قرارداد شماره ۲۲۰۶۱/۱۱۱/۸۵ مورخ ۳/۷/۸۵ و تمهید شرایط لازم جهت ادامه اجرای پروژه موردتوافق و پرداخت خسارات دادرسی وجه التزام قراردادی موضوع ماده ۸ قراردادی بر مبنای ۱% (یک درصد) مبلغ هر دستگاه تحویلی به تعداد هشت صد دستگاه قیمت توافقی ۰۰۰/۵۰۰/۳ ریال از تاریخ تحویل ۲۳/۲/۱۳۸۶ لغایت صدور حکم ۱۸/۱۱/۱۳۹۱ تأخیر شامل مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۳۸۰/۵۸ ریال با احتساب و کسر مبلغ ۰۰۰/۵۰۰/۳ ریال پرداخت اولیه شرکت خوانده تقابل و نهایتاً مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۸۰۰/۵۴ ریال بابت اصل خواسته و خسارت دادرسی و حق الوکاله وکیل طبق تعرفه در حق تجدیدنظر خوانده (خواهان دعوای تقابل) به شرح منعکس در دادنامه اصدار گردیده با توجه به مجموع محتویات پرونده و امعان نظر در اوراق و منضمات آن، مفاد لایحه تجدیدنظرخواهی تجدیدنظرخواه، مفاد لایحه دفاعیه تجدیدنظر خوانده، مدلول دادنامه تجدیدنظر خواسته نظر به اینکه اولاً در خصوص صدور حکم بر بطلان دعوای خواهان اصلی بدوی (تجدیدنظرخواه) مبنی بر تأیید انفساخ قرارداد اجاره فوق الاشعار از آنجائی که انفساخ از نظر ادبی بر وزن انفعال بوده که ناظر بر از هم گسیخته شدن خود به خودی قرارداد می باشد که در صورت وقوع در عالم خارج ذینفع صرفاً می تواند با اثبات وقوع آن سپس از آثار و لوازم سلبی و یا ایجابی آن انتفاع حاصل نماید و با عنایت به اینکه انفساخ امری است که در صورت وقوع مستلزم تأیید و تنفیذ نبوده و تأیید و تنفیذ آن به عبارتی تحصیل حاصل می باشد فلذا موضوع درخواست یادشده فاقد موقعیت قانونی بود قابلیت استماع را دارا نبود، و پرونده در وضعیت موجود اقتضای صدور قرار داشته نه حکم بناء علی هذا دادگاه به استناد فراز اول ماده ۳۵۸ و مواد ۲۹۹ و ۴۰۴ قانون آیین دادرسی مدنی ضمن نقض این قسمت از دادنامه قرار ردّ دعوای خواهان دعوای اصلی را صادر و اعلام می نماید ثانیاً- در خصوص تجدیدنظرخواهی شرکت تجدیدنظرخواه (شرکت لیزینگ خ. کار نسبت به دادنامه تجدیدنظر خواسته در آن قسمت که حکم بر الزام شرکت موصوف به اجرای کامل مفاد قرارداد شماره ۲۲۰۶۱/۱۱۱/۸۵ مورخ ۳/۷/۱۳۸۵ و تمهید شرایط لازم جهت ادامه اجرای پروژه موردتوافق صادر گردیده نظر به اینکه اولاً به موجب ماده ۴ قرارداد تنظیمی فی مابین طرفین مدت قرارداد از تاریخ پیش پرداخت یک سال شمسی می باشد و در صورت توافق طرفین قرارداد قابل تمدید می باشد و با سپری شدن یک سال شمسی مدت قرارداد به پایان رسیده است ثانیاً طرفین در مورد تمدید قرارداد باهمدیگر توافق نکرده اند تا موجبی برای الزام خوانده تقابل (شریک لیزینگ خ.) به اجرای کامل مفاد قرارداد فوق الذکر باشد با توجه به مراتب مذکور دعوای خواهان تقابل در وضعیت موجود قابلیت استماع را دارا نمی باشد بناء علی هذا دادگاه دعوای تجدیدنظرخواهی را در این خصوص وارد تشخیص به استناد ماده ۳۵۸ از قانون مرقوم ضمن نقض دادنامه تجدیدنظر خواسته قرار ردّ دعوای تقابل را صادر و اعلام می نماید ثالثاً در خصوص محکومیت شرکت تجدیدنظرخواه به پرداخت خسارت قراردادی موضوع ماده ۸ قرارداد بر مبنای ۱% نسبت به هشت صد دستگاه به عنوان خسارت تأخیر جمعاً به مبلغ ۰۰۰/۰۰۰/۸۰۰/۵۴ ریال و خسارات دادرسی و حق الوکاله وکیل نظر به اینکه اولاً به موجب بند یک ماده قرارداد تنظیمی شرکت تجدیدنظر خوانده (شرکت ن.) متعهد گردیده که جهت انجام فاز یک قرارداد تعداد هزار دستگاه را ظرف مدت ۴۵ روز به شرکت مستأجر تحویل دهد که به تعهد خود عمل نکرده و با گذشت بیش از شش ماه موفق نشده است تمام هزار دستگاه را تحویل دهد فقط تعداد هشت صد دستگاه را تحویل مستأجر داده و دویست دستگاه دیگر را تحویل نداده است ثانیاً دستگاه های تحویل شده فاقد کارایی می باشد ثالثاً شرکت تجدیدنظرخواه (شرکت لیزینگ خ.) بابت خرید هزار دستگاه مبلغ سه میلیارد و پانصد میلیون ریال به شرکت ن. (تجدیدنظر خوانده) پرداخت نموده است رابعاً قرارداد طرفین نسبت به هشت صد دستگاه انجام شده است و تقصیری از ناحیه شرکت تجدیدنظرخواه در این خصوص صورت نگرفته تا موجب ورود خسارت به شرکت ن. گردد با توجه به مراتب مذکور دادگاه تجدیدنظرخواهی شرکت تجدیدنظرخواه را در این قسمت نیز وارد تشخیص مستنداً به فراز اول ماده ۳۵۸ و ماده ۱۹۷ از قانون آیین دادرسی مدنی ضمن نقض این قسمت از دادنامه معترض عنه حکم به ردّ دعوای خواهان تقابل صادر و اعلام می نماید. رأی صادره قطعی است.
مستشاران شعبه ۲۸ دادگاه تجدیدنظر استان تهران
صادقی ـ نامدار