امکان استفاده از اثر انگشت به جای مهر در اسناد تجاری

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۱/۰۸/۱۶
برگزار شده توسط: استان آذربایجان شرقی/ شهر شبستر

موضوع

امکان استفاده از اثر انگشت به جای مهر در اسناد تجاری

پرسش

آیا امضـا در اسنـاد تجـاری ماننـد چک موضوعیـت دارد یا طریقـت به عبـارت دیـگر می تـوان در چک به جـای امضـا از اثر انگشـت استفاده کرد؟

نظر هیئت عالی

هر چند از مقررات مواد ۲۲۳ و ۳۰۹ و ۳۱۱ قانون تجارت و مواد ۳ و ۴ قانون صدور چک مصوب سال ۱۳۵۵ و اصلاحیه های بعدی آن به ظاهر چنین استنباط می شود که برات و سفته باید به امضا و یا مهر دهنده برات سفته و چک به امضای صادرکننده آن برسد نظر به این که مفاد ماده ۲۲۶ قانون تجارت در مقام احصای شرایط اساسی تنظیم برات موارد هفتگانه ای را ذکر کرده که در صورت فقدان هر یک از آن شرایط برات مشمول مقررات راجع به اسناد تجارتی نیست و ذکری از امضا یا مهر برات و همچنین قید کلمه برات روی ورقه نکرده است و از آن جا که مراد و منظور از امضا یا مهر اسناد تجارتی قبول تعهد بر پرداخت به موقع مبلغ مندرج در آن اسناد بوده و به لحاظ این که در عرف جامعه ما اثر انگشت هم متضمن این معناست و ذکر عبارت امضا یا مهر از باب وجه غالب بوده است به نظر می رسد در صورتی که اسناد تجارتی دارای اثر انگشت به جای امضا باشند باز هم قواعد و مقررات قانون تجارت بر آن ها حاکم است نظر اتفاقی: مطابق ماده ۲۲۳ و ۳۰۸ قانون تجارت برات و سفته به امضا یا مهر برات دهنده یا صادرکننده سفته و برابر ماده ۳۱۱ قانون مرقوم چک باید با امضا صادر کننده باشد. لذا چنان چه صادرکننده به جای امضا اثر انگشت خود را ذیل اسناد مرقوم زده باشد سند موصوف را نمی توان سفته یا برات یا چک تلقی نمود. دارنده نمی تواند از مزایای قانون تجارت بهره مند گردد بلکه می توان به عنوان یک سند مدنی تعهد آور تلقی کرد.