تفاوت ماده ۵۸۳ با ۶۲۱ قانون مجازات اسلامی

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۲/۰۴/۱۹
برگزار شده توسط: استان گلستان/ شهر گنبدکاووس

موضوع

تفاوت ماده ۵۸۳ با ۶۲۱ قانون مجازات اسلامی

پرسش

با توجه به ماده ۵۸۳ قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات منظور از مخفی نماید چه می‌باشد و این رفتار با رفتار مخفی کردن در ماده ۶۲۱ قانون مذکور دارای چه تفاوتی می‌باشد؟

نظر هیات عالی

با لحاظ اصول حاکم بر تفسیر قانون کیفری از جمله اصل قانونی بودن جرم و مجازات، اصل تفسیر مضیق قوانین جزایی، و اصل تفکیک افعال مجرمانه متعدد، تفاوت میان مواد ۶۲۱ و ۵۸۳ قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات) در ماهیت رفتار و جایگاه آن در ساختار جرم است. ماده ۶۲۱ ناظر بر جرم آدم‌ربایی است که عنصر مادی آن می‌تواند «ربایش» یا «مخفی کردن» باشد، اعم از اینکه این رفتارها توامان یا مستقل واقع شوند. در اینجا «مخفی کردن» رفتاری است که یا به جای ربایش صورت می‌گیرد یا در ادامه آن، و مشروط به قصد خاص (یا انگیزه) مانند مطالبه مال یا انتقام، واجد وصف کیفری مستقل در قالب آدم‌ربایی است. در مقابل، ماده ۵۸۳ ناظر بر رفتار «مخفی کردن عنفاً» است که در فقدان ربایش، به‌ویژه از سوی مقامات یا مامورین یا حتی اشخاص عادی، و بدون قصد خاص (یا انگیزه)، صرفاً به دلیل نقض آزادی تن و فقدان مجوز قانونی، جرم‌انگاری شده است. بنابراین، «مخفی کردن» در ماده ۶۲۱ رفتاری هدفمند با انگیزه مجرمانه خاص و در زمینه جرایم علیه اشخاص است، در حالی که در ماده ۵۸۳، این رفتار به لحاظ نقض آزادی فرد و بدون نیاز به قصد خاص، مورد توجه مقنن قرار گرفته و تفاوت در وصف قانونی، شرایط احراز، و هدف جرم‌انگاری موجه است. در نتیجه، هر چند واژه «مخفی کردن» در هر دو ماده مشترک است، اما قلمرو و ارکان آن در چارچوب دو جرم مستقل و با کارکردی متفاوت قابل تفکیک است.

نظر اکثریت

مخفی کردن در لغت به معنای پنهان کردن و پوشیده داشتن می‌باشد و در اصطلاح به معنی، محفوظ داشتن کسی برخلاف میل او در محلی دور از انظار دیگران می‌باشد به نحوی که نتواند از آن محل با رضایت خود خارج گردد. قانونگذار محترم در ماده ۶۲۱ که آدم ربایی را با هر انگیزه‌ای جرم انگاری نموده است و آورده است: شخصی را برباید یا مخفی نماید، به نظر قانونگذار محترم دراین ماده با اوردن قید، یا مخفی نماید، اراده کرده است که دامنه جرم آدم ربایی را گسترده تر نماید و شامل شخصی که بزه دیده ای را بدون رضایت جابه جا کند به عنوان یک جرم تام ادم ربایی و چنانچه همین شخص را در اثر آدم ربایی مخفی نماید باز هم مشمول همین جرم دانسته است و رویه قضایی هم همین گونه عمل می‌نماید. برای مثال شخص الف با خودرو شخص ب را بدون رضایت او مقدار دو کیلومتر از شهر خارج کند، مرتکب جرم آدم ربایی شده است و چنانچه همین شخص الف) شخص ب را در شهر مقصد در مخفی‌گاهی به مدت یک شبانه روز مخفی کند باز هم مرتکب آدم ربایی شده است و مخفی کردن در ادامه آدم ربایی را به عنوان یک جرم علی‌حده و مشمول تعدد مادی نمی‌دانند. ولی مخفی کردن در ماده ۵۸۳ که با قید عنفاً، آمده است به صورت اختلافی می‌باشد و عده‌ای قائل به این نظرند که مرتکبین این جرم باید مقامات و مامورین دولتی باشند و مشمول اشخاص عادی نمی‌شود و عده‌ای قائل به این نظرند که مشمول اشخاص عادی نیز می‌گردد و ناظر به جایی است که بزه دیده را بدون ربایش، عنفاً مخفی کند مشمول این ماده می‌گردد و در اصطلاح مخفی کردن این ماده باید بدون سابقه ربایش باشد.

نظر اقلیت

با توجه به صراحت ماده ۶۲۱ که مخفی کردن با به عنوان یک رفتار مادی جرم انگاری کرده است چنانچه توسط اشخاص عادی صورت گیرد مشمول این ماده می‌شود و چنانچه مرتکب این ماده مقامات و مامورین دولتی باشند مشمول ماده ۵۸۳ تعزیرات می‌شود و به نظر می‌رسد تفاوت عمده آن سوء بودن انگیزه ارتکاب جرم در ماده ۶۲۱ تعزیرات می‌باشد.