جمع مجازات یا وحدت مجازات در ماده ۵۱۱ قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۱/۱۰/۱۵
برگزار شده توسط: استان گلستان/ شهر گرگان
موضوع
جمع مجازات یا وحدت مجازات در ماده ۵۱۱ قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲
پرسش
آیا در اعمال ماده ۵۱۱ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب سال ۱۳۹۲ به مانند ماده ۵۱۰ آن قانون تمامی مجازاتها ابتدا نقض و سپس یک رای صادر و قاعده وحدت مجازات جاری است یا صرفاً رای مربوط به مجازات آخر نقض و قاعده جمع مجازاتها اعمال میگردد؟
نظر هیات عالی
همانگونه که در نظریه اکثریت آمده است. موضوع ماده ۵۱۱ قانون آیین دادرسی کیفری، ناظر به وقتی است که محکومیتهای قطعی کیفری دیگر در مجازات اخیر موثر باشد و این امر متفاوت با مصداق ماده ۵۱۰ قانون مذکور میباشد. زیرا در فرض ماده مزبور قاعده جمع مجازاتها منتفی است.
نظر اکثریت
مفاد مواد ۵۱۰ و ۵۱۱ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب سال ۱۳۹۲ با یکدیگر متفاوت میباشند و فلسفه وضع جداگانه ماده ۵۱۱ به همین دلیل بوده است چرا که اگر نظر قانونگذار بر آن بود تا در موضوع سوال نیز قاعده جمع مجازاتها اعمال گردد ضرورتی به تصویب ماده جداگانه نبود و همه فروض را در همان ماده ۵۱۰ قانون مذکور خلاصه مینمود. شخصی که پس از قطعیت حکم مرتکب جرمی شده که مشمول قاعده تکرار جرم میگردد و همانطور که در ماده ۵۱۱ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب سال ۱۳۹۲ آمده است مشخص گردد که محکومیتهای قطعی کیفری دیگر در مجازات اخیر موثر بوده است با توجه به ماده و بالاخص تبصره ماده قانون مذکور، مجازات حکم اخیر نقض و قاعده تکرار در حکم لحاظ شده و سیستم جمع مجازاتها را خواهیم داشت و مد نظر قانونگذار در این فرض اعمال وحدت مجازاتها نبوده است چرا که با اعمال وحدت مجازات دور و تسلسل خواهیم داشت و عملاً اجرای قواعد تکرار جرم نمیتواند لحاظ گردد.
نظر اقلیت
اول اینکه پس از تصویب قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲ نظر قانونگذار بر اعمال قاعده وحدت مجازاتها بوده است همچنین چنانچه در نظریه شماره ۷/۹۹/۵۲۵ مورخ ۱۳۹۹/۰۵/۲۷ اداره حقوقی قوه قضاییه نیز آمده است: «در پاسخ به این پرسش که چنانچه دادگاه در بررسی محکومیتهای قطعی قبلی محکومعلیه احراز کند که در یک یا چند دادنامه باید با لحاظ مقررات تکرار جرم حکم صادر شود؛ چرا که برخی جرایم موضوع آن دادنامهها پس از قطعیت دادنامه یا دادنامههای دیگر ارتکاب یافته است. در فرض سوال دادگاه با چه تکلیفی مواجه است؟ آیا باید تمامی دادنامهها نقض و در یکدیگر ادغام و حکم واحد صادر شود؟ و یا آنکه صرفاً دادنامههایی که مشمول احکام تعدد جرم با لحاظ تقدم و تاخر زمانی بزههای انتسابی است و بدون رعایت مقررات آن حکم قطعی صادر شده است نقض میشود؟ پاسخ داده شده است که: در فرض استعلام که در خصوص فردی به لحاظ ارتکاب جرایم متعدد به طور جداگانه محکومیتهای قطعی متعدد صادر شده است که برخی از آنها مشمول احکام تکرار جرم نیز میباشد و پروندهها جهت اعمال مقررات مواد ۵۱۰ و ۵۱۱ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ نزد دادگاه ارسال شده است، دادگاه باید بدواً مطابق مقررات ماده ۵۱۰ قانون یادشده ناظر به ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی اصلاحی ۱۳۹۹ مقررات تعدد جرم را اعمال و در خصوص جرایمی که مشمول مقررات تکرار جرم هستند، طبق ماده ۵۱۱ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ ناظر به ماده ۱۳۷ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ حکم مقتضی صادر کند.» لذا بایستی تمامی احکام نقض و صرفاً یک رای مجازات صادر و قاعده وحدت مجازاتها در ماده ۵۱۱ قانون مجازاتها جاری است.