جواز یا منع پذیرش دعوای ورود ثالث در پرونده اعتراض ثالث اجرایی
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۸/۰۹/۰۷
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر چالوس
موضوع
جواز یا منع پذیرش دعوای ورود ثالث در پرونده اعتراض ثالث اجرایی
پرسش
در پرونده اعتراض شخص ثالث اجرایی، شخصی به توقیف مال به میزان ۷۰۰ متر اعتراض نموده (کل زمین ۱۴۰۰ متر بوده ولی ۷۰۰ متر در اجرای حکم توقیف شده است) و دادگاه پس از رسیدگی به اعتراض؛ حکم به قبول اعتراض و رفع توقیف از ۵۰۰ متر صادر نموده است. پس از تجدیدنظرخواهی از این رای، محکمه تجدیدنظر به این جهت که راجع به ۲۰۰ متر دیگر اظهارنظر نشده پرونده را اعاده تا پس از اظهارنظر در مورد ۲۰۰ متر، پرونده ارسال شود. در این زمان دعوای ورود ثالث با ادعای مالکیت نسبت به کل ۷۰۰ متر طرح میگردد. حال سوال:
دعوای ورود ثالث در پرونده اعتراض ثالث اجرایی قابل طرح است یا خیر و کدام مرجع باید نسبت به ورود ثالث رسیدگی نماید؟
نظر هیئت عالی
در فرض سوال، اعتراض دوم نیز در قالب معترض ثالث اجرائی دوم قابل رسیدگی یکجا و توأمان در دادگاه صادرکننده رأی بدوی میباشد.
نظر اکثریت
در سابق برخی همکاران با استناد به قسمتی از ماده ۱۴۷ قانون اجرای احکام مدنی که تشریفات رسیدگی را در دعوای اعتراض ثالث اجرایی ضروری نمیداند صرفاً با دستور اظهارنظر میکردند. برخی هم در قالب رای، نظر خود را اعلام میکردند. ولی پس از صدور رای وحدت رویه شماره ۷۲۵/۱۳۹۱/۴/۲۰دیوان عالی کشور ترافعی بودن موضوع مشخص شده و با صدق عنوان دعوا بر این امر مطابق سایر دعاوی رسیدگی شده و اتخاذ تصمیم میگردد که قابل تجدیدنظرخواهی هم است. از این جهت باید دعاوی طاری از جمله ورود ثالث را پذیرفت. ضمن اینکه اگر دعوای ورود ثالث پذیرفته نشود آنگاه حق شخص ثالث و حتی حق طرف دعوا که شخص وارد ثالث در حمایت از وی میخواهد وارد دعوا شود، تضییع خواهد شد. نکته مهمتر اینکه اگر وارد ثالث ارشاد شود تا مستقلاً دعوای اعتراض ثالث طرح نماید آنگاه ممکن است دچار تعارض آرا شویم یعنی با پذیرش مالکیت معترض اول و صدور حکم مجدداً با بررسی اعتراض ثالث دوم در پرونده علیحده، مالکیت وی هم مورد پذیرش قرار گیرد که این دو رای در تعارض هم خواهند بود. علاوه برآن صرف عنوان قانونی شکایت بر این مورد نمیتواند آن را از عنوان عرفی دعوا خارج نماید کما اینکه دعوای تقسیم ترکه هم اگر چه جز امور حسبی است ولی در رویه قضایی مانند دعاوی ترافعی رسیدگی میشود و در خصوص مرجع رسیدگی هم چون مرجع بدوی نسبت به ۵۰۰ متر فارغ از رسیدگی است باید ورود ثالث تا حد ۲۰۰ متر را رسیدگی نماید و نسبت به مابقی در همان مرجع تجدید نظر باید رسیدگی شود.
نظر اقلیت
اولاً با توجه به اینکه در ماده ۱۴۶ قانون اجرای احکم مدنی لفظ شکایت به کار برده شده نه دعوا. ثانیاً در همان ماده صراحتاً آمده رسیدگی به این شکایت بدون تشریفات دادرسی است یعنی نمیتوان آن را دعوا تلقی کرد و ورود ثالث را در آن پذیرفت و صرف قابل تجدید نظر خواهی بودن، دلالت بر دعوا بودن اعتراض ثالث ندارد. ثالثاً اگر ورود ثالث قابل پذیرش باشد باید جلب ثالث و دعوای تقابل و اعتراض ثالث حکمی و اعاده دادرسی... را هم قابل قبول دانست و حال آنکه چنین چیزی در رویه قضایی انجام نمیشود. رابعاً شخص وارد ثالث اگر ادعای مالکیت یا هر ادعای مستقلی داشته باشد میتواند مستقلاً اعتراض ثالث اجرایی طرح نموده و این شکایت، قابل رسیدگی خواهد بود و عدم پذیرش ورود ثالث موجب تضییع حقی نمیشود. بر این اساس، قسمت دوم سوال هم نیازی به پاسخ ندارد.