رای شماره ۱۴۳۸ مورخ ۱۴۰۱/۰۸/۱۷ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۱۴۳۸

تاریخ دادنامه: ۱۷؍۸؍۱۴۰۱

شماره پرونده: ۰۰۰۲۴۵۰

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: آقای حمیدرضا باقری آذر

موضوع شکایت و خواسته: ابطال فراز دوم توجه شماره ۳ از قسمت «یادآوری های مهم مقررات وظیفه عمومی» ذیل عنوان «مقررات وظیفه عمومی» مندرج در صفحه ۲۳ دفترچه راهنمای ثبت نام و شرکت در آزمون سراسری سال ۱۴۰۰ سازمان سنجش آموزش کشور

گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال فراز دوم توجه شماره ۳ از قسمت «یادآوری های مهم مقررات وظیفه عمومی» ذیل عنوان «مقررات وظیفه عمومی» مندرج در صفحه ۲۳ دفترچه راهنمای ثبت نام و شرکت در آزمون سراسری سال ۱۴۰۰ سازمان سنجش آموزش کشور را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به طور خلاصه اعلام کرده است که:

"با عنایت به اینکه مطابق ماده ۳۵ قانون وظیفه عمومی و ماده ۶ آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی، معافیت سربازی برای هر یک از مقاطع تحصیلی فقط یکبار صادر می‌شود و با توجه به صدور رای ۲۰۷۱ هیات عمومی دیوان عدالت اداری و نیز در موارد مشابه مانند رای مورخ ۲۸/۲/۱۴۰۰ در پرونده کلاسه ۹۹۰۰۱۲۱ و همچنین طبق قوانین نظام وظیفه هر دانشجویی ۴ سال دوره کارشناسی (۱ سال معافیت تحصیلی پس از دوره کارشناسی)، ۲ سال دوره کارشناسی ارشد و ۵ سال دوره دکتری معافیت تحصیلی دارند (حداقل ۱۲ سال) لذا خواهان ابطال بند مزبور که تحصیل مجدد را از دانشجویان سلب می کند و اجرای دادنامه ۲۰۷۱ دیوان عدالت اداری می باشم."

متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:

" راهنمای ثبت نام و شرکت در آزمون سراسری سال ۱۴۰۰ سازمان سنجش آموزش کشور

.......

یاد آوری های مهم مقررات وظیفه عمومی:

توجه ۳: معافیت تحصیلی برای هر مقطع فقط یکبار صادر می‌شود. بنابراین فارغ التحصیلان هر مقطع مجاز به تحصیل مجدد در همان مقطع نمی‌باشند. ضمناً تاکید می‌گردد فارغ التحصیلان مشمول مقطع کاردانی مجاز به شروع تحصیل در مقاطع کارشناسی پیوسته- کارشناسی ارشد پیوسته و دکتری پیوسته نمی‌باشند و نیز فارغ التحصیلان مقطع کارشناسی مشمول، مجاز به شروع به تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد پیوسته و دکتری پیوسته پزشکی - دندانپزشکی - داروسازی و دامپزشکی نیستند."

علی رغم ارسال و ابلاغ نسخه دوم دادخواست و ضمائم آن برای طرف شکایت تا زمان رسیدگی به پرونده هیچ پاسخی واصل نشده است.

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۷؍۸؍۱۴۰۱ به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

اولاً به موجب تبصره ۱ ماده ۳۳ قانون خدمت وظیفه عمومی (الحاقی مصوب ۲۲؍۸؍۱۳۹۰): «حداکثر معافیت تحصیلی برای دانش‌آموزان تا سن بیست سال تمام و در هر یک از مقاطع تحصیلی کاردانی دو و نیم سال، کارشناسی ناپیوسته و کارشناسی ارشد ناپیوسته سه سال، کارشناسی پیوسته پنج سال و کارشناسی ارشد پیوسته شش سال، دکترای پزشکی پیوسته هشت سال و دکترای تخصصی شش سال است.» ثانیاً براساس ماده ۳۵ قانون خدمت وظیفه عمومی (اصلاحی مصوب ۲۲؍۸؍۱۳۹۰): «مشمولین دیپلم که حداکثر یک سال پس از فراغت از تحصیل در یکی از دانشگاه ها و موسسات آموزش‌ عالی داخل یا خارج از کشور که مورد تایید وزارتخانه‌های علوم و بهداشت می‌باشند پذیرفته شوند تا زمانی که وفق تبصره ۱ ماده ۳۳ به تحصیل اشتغال دارند، می‌توانند مشروط به اینکه دارای غیبت غیرموجه نباشند از معافیت تحصیلی استفاده نمایند. این معافیت برای هر مقطع فقط یک بار داده می‌شود.» در همین راستا و براساس ماده ۶ آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی مصوب سال ۱۳۹۲ نیز مقرر شده است که: «معافیت تحصیلی برای مشمولان در مقطع تحصیلی متوسطه، هر یک از مقاطع دانشگاهی و حوزه‌های علمیه داخل یا خارج کشور، فقط یک بار صادر می‌شود‌» و به موجب تبصره این ماده: «صدور معافیت تحصیلی برای ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی و بالاتر پیوسته، در مورد فارغ‌التحصیلان کاردانی رشته‌هایی که با تایید وزارتخانه‌های علوم یا بهداشت، مقطع ناپیوسته بالاتر ندارد، بلامانع است‌.» ثالثاً به موجب رای شماره ۲۰۷۱ مورخ ۳۰؍۱۱؍۱۳۹۷ هیات عمومی دیوان عدالت اداری، بخشنامه شماره ۳۲۵؍۲؍۲-۲۳ مورخ ۲۲؍۳؍۱۳۹۵ سازمان نظام وظیفه عمومی بدین لحاظ که علی‌الاطلاق فارغ‌التحصیلان مقاطع کاردانی و بالاتر را مجاز به ادامه تحصیل در مقاطع کارشناسی پیوسته و کارشناسی ارشد پیوسته و همچنین دکترای پیوسته حتی در مواردی که ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر الزاماً مستلزم طی آن از مقطع قبلی است ندانسته بود، باعث اعمال محدودیت حق بر آموزش و مغایر با تبصره ۱ ماده ۳۳ و ماده ۳۵ قانون خدمت وظیفه عمومی و ماده ۶ آیین‌نامه اجرایی معافیت تحصیلی مصوب سال ۱۳۹۲ تشخیص و ابطال شده است. بنا به مراتب فوق، فراز دوم توجه شماره ۳ از قسمت «یادآوریهای مهم مقررات وظیفه عمومی» ذیل عنوان «مقررات وظیفه عمومی» مندرج در صفحه ۲۳ دفترچه راهنمای ثبت نام و شرکت در آزمون سراسری سال ۱۴۰۰ که متضمن عدم جواز شروع به تحصیل فارغ‌التحصیلان مقطع کاردانی در مقاطع کارشناسی پیوسته، کارشناسی ارشد پیوسته و دکتری پیوسته و نیز عدم جواز شروع به تحصیل فارغ‌التحصیلان مقطع کارشناسی در مقاطع کارشناسی ارشد پیوسته و دکتری پیوسته پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی و دامپزشکی است، مغایر با قوانین و مقررات مذکور و مفاد رای شماره ۲۰۷۱ مورخ ۳۰؍۱۱؍۱۳۹۷ هیات عمومی دیوان عدالت اداری و خارج از حدود اختیار مرجع تصویب‌کننده آن است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال می‌شود./

مهدی دربین

هیات عمومی دیوان عدالت اداری

معاون قضایی دیوان عدالت اداری