رای شماره ۱۴۷۷ و ۱۴۷۸ مورخ ۱۴۰۱/۰۹/۰۱ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
بسم الله الرحمن الرحیم
شماره دادنامه: ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۱۴۷۷ و ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۱۴۷۸
تاریخ دادنامه: ۱؍۹؍۱۴۰۱
شماره پرونده: ۰۱۰۰۰۰۸-۰۰۰۴۳۶۰
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکیان: آقایان وحید جاودان و خانم معصومه عدالتی سروستانی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال مواد ۱، ۴، ۵ و ۶ پیوست شماره ۳ آییننامه و شیوه نامه اجرایی یکپارچه آموزشی تمام مقاطع تحصیل (ویژه ورودی های ۱۴۰۰ و بعد از آن) مصوب ۱۰؍۸؍۱۳۹۹ دانشگاه پیام نور
گردش کار: شاکیان به موجب دادخواست ها و لوایح جداگانه، ابطال مواد ۱، ۴، ۵ و ۶ پیوست شماره ۳ آییننامه و شیوه نامه اجرایی یکپارچه آموزشی تمام مقاطع تحصیل (ویژه ورودی های ۱۴۰۰ و بعد از آن) مصوب ۱۰؍۸؍۱۳۹۹ دانشگاه پیام نور را به استناد ماده ۴ قانون مدنی، بندهای ۹، ۱۰ اصل سوم و اصول ۳، ۱۵۹ و ۱۷۰ قانون اساسی و آرای وحدت رویه هیات عمومی دیوان عالی کشور به شماره های ۵۱۶-۷؍۱؍۱۳۶۸ و ۷۱-۴؍۹؍۱۳۵۳ خواستار شده اند و اعلام کرده اند که محدودیت های مقرر در مواد مورد شکایت از آییننامه دانشگاه پیام نور در رابطه با شرایط معادل سازی دروس و واحدهای گذرانده شده، ادلانه نیست و علاوه بر تحمیل هزینه های اضافی به دانشجویان، موجب تضییع حقوق ایشان میشود؛ چرا که دانشگاه ها با استناد به آییننامه مورد اعتراض از معادل سازی برخی از دروس و واحدهای گذرانده شده توسط دانشجویان، اجتناب مینماید.
متن مواد مورد شکایت به شرح زیر است:
" شیوه نامه اجرایی مربوط به آییننامه یکپارچه آموزشی
پیوست ۳: معادل سازی
۱- صرفاً بررسی تقاضای معادل سازی دانشجویان اخراجی و انصرافی و تغییر رشته که دروسی را در همان دوره رسمی مورد تایید وزارتین گذرانده باشند مقدور است.
...........
۴- حداکثر ۵۰ درصد کل واحدهای گذرانده شده قابل معادل سازی است.
۵- دروسی که بیش از ۵ سال از زمان گذراندن آنها گذشته باشد، قابل معادل سازی نیستند.
۶- دروس عملی و نظری- عملی قابل معادل سازی نیستند.
.............. "
علی رغم ابلاغ دادخواست و ضمائم آن به دانشگاه پیام نور، تا زمان رسیدگی به پرونده در جلسه هیات عمومی، پاسخی از طرف آن دانشگاه واصل نشده است.
در اجرای ماده ۸۴ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ موضوع به هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی وپزشکی دیوان عدالت اداری ارجاع شد و این هیات به موجب دادنامه شماره ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۶۰۱۰۴۸۸-۳۰؍۷؍۱۴۰۱ بند ۲ پیوست شماره ۳ آییننامه و شیوه نامه اجرایی یکپارچه آموزشی تمام مقاطع تحصیلی (ویژه ورودی های ۱۴۰۰ و بعد از آن) مصوب ۱۰؍۸؍۱۳۹۹ دانشگاه پیام نور را قابل ابطال تشخیص نداد و به رد شکایت رای صادر کرد. رای مذکور به علت عدم اعتراض از سوی رئیس دیوان عدالت اداری یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قطعیت یافت.
رسیدگی به تقاضای ابطال بندهای ۱، ۴، ۵ و ۶ پیوست شماره ۳ آییننامه و شیوه نامه اجرایی یکپارچه آموزشی تمام مقاطع تحصیلی (ویژه ورودی های ۱۴۰۰ و بعد از آن) مصوب ۱۰؍۸؍۱۳۹۹ دانشگاه پیام نور در دستورکار جلسه هیات عمومی قرار گرفت.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱؍۹؍۱۴۰۱ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری وروسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
الف- نظر به اینکه براساس ماده ۱ پیوست شماره ۳ آییننامه و شیوهنامه اجرایی یکپارچه آموزشی تمام مقاطع تحصیلی (ویژه ورودیهای ۱۴۰۰ و بعد از آن) مصوب ۱۰؍۸؍۱۳۹۹ شورای آموزشی دانشگاه پیام نور صرفاً تقاضای معادلسازی دانشجویان اخراجی، انصرافی و تغییر رشته که دروسی را در همان دوره رسمی مورد تایید وزارتین گذرانده باشند، قابل بررسی بوده و به فارغالتحصیلان دیگر رشتهها اشارهای نشده است، لذا مقرره مذکور از حیث خارج نمودن بدون دلیل دانشآموختگان از فهرست اشخاصی که میتوانند معادلسازی دروس مشابه گذرانده شده را تقاضا نمایند، متضمن اعمال تبعیض ناروا میان این اشخاص و دانشجویان اخراجی، انصرافی و تغییر رشته بوده و با بند ۹ اصل سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مغایرت دارد و از سوی دیگر اجبار دانشآموختگان سابق به اخذ مجدد دروس مشابه که در رشتهای دیگر گذراندهاند، منجر به تحمیل هزینه اضافی میشود که اخذ آن برمبنای حکم مقرر در ماده ۴ قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب سال ۱۳۸۰ و ماده ۶۰ قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (۲) مصوب سال ۱۳۹۳، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار بوده و لذا ماده ۱ پیوست شماره ۳ آییننامه و شیوهنامه اجرایی یکپارچه آموزشی تمام مقاطع تحصیلی (ویژه ورودیهای ۱۴۰۰ و بعد از آن) مصوب ۱۰؍۸؍۱۳۹۹ شورای آموزشی دانشگاه پیام نور برمبنای دلایل مزبور و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال میشود.
ب. با توجه به اینکه در ماده ۴ پیوست شماره ۳ شیوهنامه مورد شکایت حداکثر ۵۰ درصد از واحدهای گذرانده شده قابل معادلسازی اعلام شده و در ماده ۶ پیوست شماره ۳ شیوهنامه نیز دروس عملی و نظری - عملی را قابل معادلسازی تشخیص نداده و این در حالی است که ایجاد چنین محدودیتی مستند و مبنای قانونی ندارد و از سوی دیگر تکلیف دانشجویان به اخذ مجدد دروس مشابه مازاد بر ۵۰ درصد مقرر در ماده ۴ و همچنین دروس عملی و نظری - عملی، منجر به تحمیل هزینه اضافی میشود که اخذ آن برمبنای حکم مندرج در ماده ۴ قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب سال ۱۳۸۰ و ماده ۶۰ قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (۲) مصوب سال ۱۳۹۳ خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و لذا مواد ۴ و ۶ پیوست شماره ۳ آییننامه و شیوهنامه اجرایی یکپارچه آموزشی تمام مقاطع تحصیلی (ویژه ورودیهای ۱۴۰۰ و بعد از آن) مصوب ۱۰؍۸؍۱۳۹۹ شورای آموزشی دانشگاه پیام نور برمبنای دلایل یادشده و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال میشود.
ج. با عنایت به اینکه ماده ۵ پیوست شماره ۳ شیوهنامه مورد اعتراض کلّیه دروسی را که بیش از ۵ سال از زمان گذراندن آنها گذشته باشد، به طور مطلق قابل معادلسازی تشخیص نداده و این در حالی است که امکان عدم تغییر محتوای این دروس در بازه زمانی ۵ ساله و حتی بیش از آن وجود دارد، لذا اطلاق ماده ۵ پیوست شماره ۳ آییننامه و شیوهنامه اجرایی یکپارچه آموزشی تمام مقاطع تحصیلی (ویژه ورودی های ۱۴۰۰ و بعد از آن) مصوب ۱۰؍۸؍۱۳۹۹ شورای آموزشی دانشگاه پیام نور در حدی که متضمن عدم قابلیت معادلسازی دروس مشابه گذرانده شدهای است که بیش از ۵ سال از گذراندن آنها سپری گردیده و محتوای آن نیز در این مدت تغییر نکرده است، از این حیث که منجر به تحمیل هزینه اضافی شده و اخذ آن برمبنای حکم مندرج در ماده ۴ قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب سال ۱۳۸۰ و ماده ۶۰ قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (۲) مصوب سال ۱۳۹۳ خلاف قانون است، مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال میشود./
حکمتعلی مظفری
رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری