رای شماره ۱۹۹۹ الی ۲۰۴۱ مورخ ۱۴۰۱/۰۹/۲۲ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۱۹۹۹ الی ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۲۰۴۱

تاریخ دادنامه: ۲۲؍۹؍۱۴۰۱

شماره پرونده: ۰۰۰۳۰۵۴-۰۰۰۳۰۵۳-۰۰۰۳۰۵۲-۰۰۰۳۰۵۱- ۰۰۰۳۰۵۰ - ۰۰۰۳۰۴۹ - ۰۰۰۳۰۲۶ ۰۰۰۳۰۶۹-۰۰۰۳۰۶۸ - ۰۰۰۳۰۶۷ - ۰۰۰۳۰۶۶ - ۰۰۰۳۰۶۴ - ۰۰۰۳۰۵۸ - ۰۰۰۳۰۵۷ - ۰۰۰۳۰۵۶ ۰۰۰۳۱۴۲-۰۰۰۳۱۴۱ - ۰۰۰۳۱۴۰ - ۰۰۰۳۱۳۹ - ۰۰۰۳۰۷۳ - ۰۰۰۳۰۷۲ - ۰۰۰۳۰۷۱ - ۰۰۰۳۰۷۰ ۰۰۰۳۱۵۵-۰۰۰۳۱۵۴ - ۰۰۰۳۱۵۳ - ۰۰۰۳۱۴۸ - ۰۰۰۳۱۴۷ - ۰۰۰۳۱۴۶ -۰۰۰۳۱۴۵ - ۰۰۰۳۱۴۳ ۰۰۰۳۱۹۱ - ۰۰۰۳۱۹۰ - ۰۰۰۳۱۸۹ - ۰۰۰۳۱۸۸ - ۰۰۰۳۱۸۷ - ۰۰۰۳۱۸۶ -۰۰۰۳۱۶۰-۰۰۰۳۱۵۷ ۰۰۰۳۵۸۹- ۰۰۰۳۲۳۳ - ۰۰۰۳۲۳۰ - ۰۰۰۳۱۹۴

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکیان: آقایان و خانم ها: زهرا ارباب مجنی، محدثه شکی، طاهره احمدی، نگین پریش، زهرا نوروزی، زهرا کردجزی، کیمیا تربتی، زهرا سادات نیاکان، فاطمه احمدی، نرجس محمدی، فاطمه توکلی پلرم، تبسم السادات حسینی، سارا مقصودلو، زهرا محمدباقریان، آسیه حسن قاسمی، حنانه ثنائی راد، نعیمه نیک نیا، مریم نظری، حانیه رقیمی، فاطمه اسماعیل زاده، سروناز قدسی راثی، رضا اکبرنژاد خلیل آباد، سیدامیررضا ابونقاب طباطبائی، شهاب زنگانه، مهرداد شیرمحمدی، خشایار ناظری، سیدفرزاد شعرتاب، محمد شیرازی، قاسم کرامت لو، یونس فرشادی، کیانمهر روحانی، سیدامین شجاعی، امیر عرب احمدی، علیرضا صادقی، محمدپارسا اخوان فرد، سیدسینا جبلی، شایان گل، سعید امان زاده، عبدالرئوف چپرلی، عاشور کر، کامیار خرمالی

موضوع شکایت و خواسته: ابطال قسمت مربوط به « تعیین و افزایش شهریه دانشجویان» از مصوبات شماره ۱۶۳۸۳۱-۲۶؍۷؍۱۳۹۴، ۱۱۴۲۹-۴؍۲؍۱۳۹۵، ۱۴۲۹۱۸-۴؍۶؍۱۳۹۶ و ۱۵۴۲۸۳-۲۸؍۵؍۱۳۹۷ شورای عالی پردیس بین الملل دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی استان گلستان

گردش کار: شاکیان به موجب دادخواست هایی جداگانه ابطال قسمت مربوط به « تعیین و افزایش شهریه دانشجویان» از مصوبات شماره ۱۶۳۸۳۱-۲۶؍۷؍۱۳۹۴، ۱۱۴۲۹-۴؍۲؍۱۳۹۵، ۱۴۲۹۱۸-۴؍۶؍۱۳۹۶ و ۱۵۴۲۸۳-۲۸؍۵؍۱۳۹۷ شورای عالی پردیس خودگردان دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی گلستان را به استناد بند (ح) و تبصره ۲ بند (ک) ماده ۲۰ قانون برنامه پنجم توسعه، ماده ۴ قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت، ماده ۶۰ قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت خواستار شده اند و اجمالاً اعلام کرده اند که:

" دانشگاه علوم پزشکی گلستان به طور غیر معمول مبادرت به افزایش شهریه تحصیلی دانشجویان نموده است که پس از پیگیری اعلام شده است که مبنای افزایش شهریه ابتدا در سال ۱۳۹۲ مصوبه مورخ ۳۰؍۹؍۱۳۹۲ هیات امنا وزارت بهداشت و درمان بوده و در ادامه بر اساس مصوبات شورای عالی پردیس دانشگاه علوم پزشکی گلستان شهریه افزایش یافته است در صورتی که اولاً: درآمد حاصل از شهریه دانشجویان جزء درآمد اختصاصی دانشگاه است و مطابق بند (و) ماده ۷ وظایف و اختیارات هیات امنا تصویب و نحوه وصول درآمدهای اختصاصی و معرف آن از وظایف هیات امنای دانشگاه است نه شورای عالی پردیس. ثانیاً: بر اساس بند (ح) ماده ۲۰ قانون برنامه پنجم توسعه پذیرش دانشجو در مقاطع تحصیلی مختلف بر مبنای قسمت تمام شده یا توافق با بخش غیردولتی و با تایید هیات امنا صورت می‌گیرد. ثالثاً: مطابق تبصره ۲ بند (ک) ماده ۲۰ قانون برنامه پنجم توسعه میزان شهریه می‌بایست با توجه به نوع رشته و سطح خدمات آموزشی و رفاهی ارائه شده توسط هیات امناء دانشگاه تعیین و اعلام شود. رابعاً: برابر ماده ۴ قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت و ماده ۶۰ الحاق موادی به قانون یاد شده، دریافت هرگونه وجهی توسط دستگاه های اجرایی مستلزم حکم یا اذن قانونگذار است لذا تقاضای ابطال قسمت مورد اعتراض از مصوبات مذکور را داریم."

متن مقرره های مورد شکایت به شرح زیر است:

الف- بند ۳ مصوبه شماره ۱۶۳۸۳۱-۲۶؍۷؍۱۳۹۴ شورای عالی پردیس خودگردان دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی گلستان:

" ۳- با افزایش شهریه ثابت و متغیر دانشجویان پردیس خودگردان دانشگاه به میزان ۱۰% از ابتدای نیمسال تحصیلی ۱۳۹۵-۱۳۹۴ موافقت به عمل آمد."

ب- بند ۴ مصوبه شماره ۱۱۴۲۹-۴؍۲؍۱۳۹۵ شورای عالی پردیس خودگردان دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی گلستان:

" ۴- پیشنهاد افزایش شهریه دانشجویان در مقاطع دکتری عمومی و کارشناسی ارشد مطرح و با افزایش ۱۰درصدی شهریه ثابت و متغیر در همه مقاطع پیش گفت موافقت گردید. "

ج- بند ۶ مصوبه شماره ۱۴۲۹۱۸-۴؍۶؍۱۳۹۶ شورای عالی پردیس خودگردان دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی گلستان:

" ۶- گزارش نحوه تنظیم جدول شهریه های پردیس خودگردان ارائه و مقرر گردید مبلغ شهریه های ثابت برای دانشجویان ورودی سال ۹۵ و ماقبل آن بر اساس جدول مصوب سال تحصیلی ۱۳۹۶-۱۳۹۵ محاسبه و تا پایان تحصیل دانشجویان همه مقاطع تحصیلی ثابت بماند. همچنین افزایش ۱۰ و ۱۵ درصدی در شهریه متغیر رشته های پزشکی و دندانپزشکی و نیز جدول کامل شهریه سال تحصیلی ۱۳۹۷-۱۳۹۶ ارائه و مورد تصویب قرار گرفت. "

د- بند ۳ مصوبه شماره ۱۵۴۲۸۳-۲۸؍۵؍۱۳۹۷ شورای عالی پردیس خودگردان دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی گلستان:

" ۳- با توجه به ابلاغیه وزارت متبوع و جداول تهیه شده شهریه دانشجویان با افزایش ۵% شهریه متغیر از سال تحصیلی ۱۳۹۸-۱۳۹۷ برای تمامی مقاطع و دوره های ورودی موافقت گردید. "

در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر امور حقوقی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی گلستان به موجب لایحه شماره ۱۱۵۶۹-۱۷؍۱؍۱۴۰۱ توضیح داده است که:

" به استحضار می رساند تمامی درآمدهای حاصل از شهریه دانشجویان پردیس خودگردان به حساب خزانه دولت واریز و نحوه هزینه آن بر اساس نامه های مالی و معاملاتی دانشگاه های علوم پزشکی کشور با نظارت مستقیم مدیر مالی و خزانه دار دانشگاه صورت می‌گیرد. لازم به ذکر است که کلیه دریافتی های شهریه بر اساس اسناد ابلاغی از طریق وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی وزارت متبوع تعیین و اعمال می‌گردد. در این خصوص لازم به ذکر است جداول سال ۱۳۹۲ مورد تایید هیات امنا وزارت متبوع گردیده است. مبنای محاسبه شهریه سال ۱۳۹۲ اعلام گردیده است و بندهای جداول اصلاحی اعلام شده وزارت متبوع طبق بند ۱۳ صورتجلسه هیات امناء مصوب ۲۰؍۳؍۱۳۹۲ برای ورودی های ۹۳ الی ۹۶ و همچنین افزایش سالیانه بر اساس نامه شماره ۳۷۰۲؍۵۰۰؍د-۱۴؍۶؍۱۳۹۵ و شماره نامه ۲۵۳۷؍۵۰۰-د-۲۶؍۶؍۱۳۹۶ انجام گردیده و برای فارغ التحصیلان سال های ورودی ۹۳ و ۹۴ و دانشجویان سال های ۹۵ و ۹۶ بر اساس همان آیین‌نامه های اشاره شده اعمال گردیده است.

همچنین با توجه به جداول اصلاحی مصوب هیات امنا در سال ۱۳۹۳ و شماره نامه های ابلاغی معاون آموزشی و دبیر شورای آموزش پزشکی وزارت متبوع نامه های ۲۵۳۷؍۵۰۰؍د-۲۶؍۶؍۱۳۹۶ و ۲۷۰۲؍۵۰۰-د- ۱۴؍۶؍۱۳۹۹ افزایش شهریه برای سال های ورودی ۹۳ الی ۹۶ بر اساس دستورالعمل ابلاغی وزارت متبوع اعلام و اجرا شده و در نتیجه عملاً بلااثر گردیده و اعمال نشده است و بر اساس دستورالعمل وزارتخانه متبوع اصلاحات انجام یافته است. همچنین برای فارغ التحصیلان سال های ۹۳ و ۹۴ تسویه نهایی بر مبنای مصوب هیات امنای وزارت متبوع مورخ ۲۰؍۳؍۱۳۹۳ و نامه های افزایش پس از ابلاغ نامه های شماره ۲۵۳۷؍۵۰۰؍د- و ۲۷۰۲؍۵۰۰؍د وزارت متبوع صورت گرفته است. بدیهی است که اختلاف تفاوت شهریه دانشجویان مربوط به تفاوت در واحدهای اخذ شده می‌باشد.

برای دانشجویان ورودی سال های ۹۵ و ۹۶ که در حال تحصیل می‌باشند جداول شهریه به صورت آنلاین قابل دسترسی برای هر دانشجو ایجاد گردید. بر اساس مکاتبه شماره ۳۴۳۶۹۹؍۸۱؍پ گ-۱۹؍۱۱؍۱۴۰۰ و در اجرای نامه شماره ۵۱۶۰-۱۰؍۱۰؍۱۳۹۷ معاونت آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در خصوص شهریه سال های ۹۷ به بعد جهت طرح به هیات امنای دانشگاه ارسال شده است. در خاتمه یادآور می‌گردد موارد فوق به علت تاخیر در ابلاغ مصوبه ۲۰؍۳؍۱۳۹۳ هیات امنای این دانشگاه واقع شده و مصوبات دومین، سومین و ششمین شورای عالی پردیس در خصوص افزایش شهریه عملاً کان لم یکن و بلااثر گردیده و اصلاحات لازم اجرایی و موارد معدود اضافه پرداختی به دانشجویان مسترد شده است."

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۲۲؍۹؍۱۴۰۱ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

اولاً براساس بند (و) ماده ۷ قانون تشکیل هیاتهای امنای دانشگاهها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی مصوب جلسات ۱۸۱ و ۱۸۳ مورخ ۹؍۱۲؍۱۳۶۷ و ۲۳؍۱۲؍۱۳۶۷ شورای عالی انقلاب فرهنگی، یکی از وظایف هیاتهای امنا تصویب نحوه وصول درآمدهای اختصاصی و مصرف آنها است. ثانیاً برمبنای بند (ب) ماده ۲۰ قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب سال ۱۳۸۹ که مفاد آن در ماده ۱ قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور مصوب سال ۱۳۹۵ تکرار و تنفیذ شده است: «دانشگاهها، مراکز و موسسات آموزش عالی و پژوهشی و فرهنگستانهایی که دارای مجوز از شورای گسترش آموزش عالی وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سایر مراجع قانونی ذیربط می‌باشند، بدون الزام به رعایت قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاههای دولتی به ویژه قانون محاسبات عمومی، قانون مدیریت خدمات کشوری، قانون برگزاری مناقصات و اصلاحات و الحاقات بعدی آنها و فقط در چهارچوب مصوبات و آیین‌نامه‌های مالی، معاملاتی و اداری - استخدامی - تشکیلاتی مصوب هیات امنا که حسب مورد به تایید وزرای علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و در مورد فرهنگستانها به تایید رئیس‌جمهور می‌رسد، عمل می‌نمایند...» و برمبنای موازین قانونی مذکور، تعیین شهریه مفاداً از مصادیق امور مالی و در حوزه اختیارات هیاتهای امنای دانشگاهها است و آرای صادره از هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله آرای شماره ۹۴۵ مورخ ۲۸؍۹؍۱۳۹۶، شماره ۲۱۰۹- ۲۱۰۸ مورخ ۷؍۱۲؍۱۳۹۷، شماره ۳۰۸ مورخ ۷؍۳؍۱۳۹۸ و شماره ۲۶۲۳ مورخ ۵؍۹؍۱۳۹۸ موید این امر است. ثالثاً وظایف هیات رئیسه دانشگاهها در بند (ج) ماده ۱۰ آیین‌نامه جامع مدیریت دانشگاهها و موسسات آموزش عالی مصوب جلسه ۶۸۴ مورخ ۱۰؍۱۲؍۱۳۸۹ شورای عالی انقلاب فرهنگی در ۱۲ مورد احصاء شده و در هیچ یک از آنها اختیاری دایر بر تعیین و افزایش میزان شهریه‌ دانشجویان ملاحظه نمی‌شود و آنچه که از وظایف هیات رئیسه به شرح مندرج در آیین‌نامه مذکور قابل استنتاج بوده، صرفاً فراهم نمودن بستر مناسب به منظور اجرایی شدن مصوبات هیاتهای امنا است و با اخذ وحدت ملاک از رای شماره ۱۸۸۱ مورخ ۲۷؍۹؍۱۳۹۷ هیات عمومی دیوان عدالت اداری اختیارات هیاتهای امنا از جمله در خصوص تعیین شهریه قابل تفویض به دیگر ارکان دانشگاهها نیست. بنا به مراتب فوق، بند ۳ مصوبه شماره ۱۶۳۸۳۱ مورخ ۲۶؍۷؍۱۳۹۴، بند ۴ مصوبه شماره ۱۱۴۲۹ مورخ ۴؍۲؍۱۳۹۵، بند ۶ مصوبه شماره ۱۴۲۹۱۸ مورخ ۴؍۶؍۱۳۹۶ و بند ۳ مصوبه شماره ۱۵۴۲۸۳ مورخ ۲۸؍۵؍۱۳۹۷ شورای عالی پردیس بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی استان گلستان که متضمن اتّخاذ تصمیم در خصوص افزایش شهریه دانشجویان است، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار بوده و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال می‌شود./

حکمتعلی مظفری

رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری