رای شماره ۲۱۱ مورخ ۱۳۸۲/۰۶/۰۲ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

دادنامه: ۲۱۱

تاریخ: ۱۳۸۲/۰۶/۰۲

کلاسه پرونده: ۸۱۰۰۱۴۸

شاکی: آقای سیدحسن بنی‌هاشمیان و آقای احمد نوروزی

موضوع خواسته: ابطال دستورالعمل شماره ۱۱۴۳۳ مورخ ۲۳؍۳؍۱۳۷۹ مدیر کل امور اسناد و سردفتران سازمان ثبت اسناد و املاک کشور

مقدمه: شکات طی دادخواست تقدیمی اعلام داشته‌اند، مدیرکل امور اسناد و سردفتران سازمان ثبت اسناد و املاک کشور در پاسخ به نامه مورخ ۱۸؍۲؍۱۳۷۹ اداره کل ثبت استان قم در مورد حق‌التحریر گواهی امضا و اینکه آیا بند ۲ ماده واحده قانونی توزیع حق‌التحریر دفاتر اسناد رسمی موضوع ماده ۵۴ قانون دفاتر اسناد رسمی مصوب ۱۳۷۳ مبلغ ۱۵% حق التحریر گواهی امضا را نیز شامل می‌شود، طی دستورالعمل شماره ۱۱۴۳۳ مورخ ۲۳؍۳؍۱۳۷۹ با این توجیه که حق التحریر گواهی امضا همانند سایر حق‌التحریر می‌باشد دستور به پرداخت مبلغ فوق به دفتر یاران نموده است. با توجه به اینکه به دلایل منطقی و قانونی این دستور ماهیتاً محمل قانونی ندارد، لذا خواهشمند است با توجه به مستندات و دلایل ذیل در جهت ابطال آن حکم لازم را صادر فرمایید. گواهی امضا سند نمی‌باشد بلکه یک نوشته عادی مسلم الصدور است و اصولاً ترتیبات تنظیم یک سند رسمی در مورد آن اجراء نمی‌گردد و دفاتر اسناد نمی‌توانند نسبت به آن اجراییه صادر کنند. بنابراین منطقاً از شمول ماده ۱۲۸۴ قانون مدنی خارج است. ابلاغ دفتر گواهی امضا یک ابلاغ جداگانه است که اصولاً بعد از ابلاغ سردفتری و شروع به کار و به درخواست سردفتر داده می‌شود. دفتریار هیچ نقشی در گواهی امضا نداشته و هیچگونه مسئولیتی در مورد اشتباهات و یا تخلفات احتمالی نداشته و پذیرا نمی‌باشد. مدیرکل امور اسناد و سردفتران سازمان ثبت در پاسخ به شکایت مذکور طی نامه شماره ۷۳۱۳؍۳۴ مورخ ۳۰؍۵؍۱۳۸۱ اعلام داشته‌اند، طبق قانون و مقررات مربوطه، وجوهی که توسط دفاتر اسناد رسمی دریافت می‌شود فقط تحت دو عنوان «حق‌الثبت» و «حق‌التحریر» می‌باشد و هر وجهی که عنوان حق‌الثبت نداشته باشد عنوان حق‌التحریر بر آن اطلاق می‌شود. و برای حق‌التحریر گواهی امضا مجوز خاصی صادر نگردیده تا آن را جدای از حق‌التحریر قلمداد کنیم.

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق به ریاست حجت‌الاسلام‌والمسلمین دری‌نجف‌آبادی و با حضور روسای شعب بدوی و روسا و مستشاران شعب تجدیدنظر تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء به شرح آتی مبادرت به صدور رای می‌نماید.

رای هیات عمومی

نظر به وظایف و مسئولیت‌های دفاتر اسناد رسمی در زمینه تحریر و ثبت اسناد و همچنین گواهی امضا اشخاص متقاضی و جواز دریافت حق‌الثبت و حق‌التحریر و اختصاص ۱۵% از حق‌التحریر به‌عنوان پاداش به کارکنان دفاتر اسناد رسمی به شرح ماده ۳ قانون اصلاح پاره‌ای از مواد قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران مصوب ۱۳۷۱، بخشنامه شماره ۱۱۴۳۳ مورخ ۲۳؍۳؍۱۳۷۹ سازمان ثبت اسناد و املاک کشور که مفهم شمول حکم مقرر در ماده ۳ قانون فوق الذکر به حق التحریر گواهی امضا می‌باشد، مغایرتی با قانون ندارد.