رای شماره ۲۴۲۶ مورخ ۱۴۰۱/۰۹/۲۹ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۲۴۲۶

تاریخ دادنامه: ۲۹؍۹؍۱۴۰۱

شماره پرونده: ۰۱۰۰۴۹۷

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: آقای محمد صداقتی

موضوع شکایت و خواسته: ابطال بندهای ۱ و ۲ مصوبه مورخ ۱۲؍۱۱؍۱۴۰۰ کارگروه آرد و نان استان گیلان

گردش کار: شاکی به موجب دادخواست و لایحه رفع نقص ابطال بندهای ۱ و ۲ مصوبه مورخ ۱۲؍۱۱؍۱۴۰۰ کارگروه آرد و نان استان گیلان را خواستار شده و در جهت تعبیین خواسته اعلام کرده است که:

" نظارت بر آرد و نان براساس قانون تعزیرات حکومتی مصوب ۲۳؍۱۲؍۱۳۶۷ مجمع تشخیص مصلحت نظام صورت می‌گیرد. طبق ماده ۴۸ این قانون برای تخفیف و تعلیق مجازات های مقرر در این قانون، موافقت دادگاه صادر کننده حکم و دادستان مربوط نیز ضروری است. بنابراین مجازات کننده فقط دادگاه است لذا مراجع دیگر از جمله کارگروه آرد و نان حق مجازات مضاعف را ندارد. در حکم دادگاه دادن تعهد قید نشده است. هیات وزیران به موجب بند ۲ تصویب نامه شماره ۱۹۷۴۷۷ت۵۱۲۵۲ه--۲۶؍۸؍۱۳۹۲ کارگروهی را در استان ها تعیین نمودند و اختیاراتی را به آنها تفویض نمودند که در هیچ یک از موارد گرفتن تعهد درج نشده است. به موجب اصل ۳۴ قانون اساسی دادخواستی حق مسلم هر فرد است و هر کس می‌تواند به منظور دادخواهی به دادگاه‌های صالح رجوع نماید. همه افراد حق دارند این گونه دادگاه ها را در دسترس داشته باشند و هیچ کس را نمی توان از مراجعه به دادگاه منع کرد، بنابراین مصوبه مورد شکایت با اصل ۳۴ قانون اساسی است. مدعی خلاف شرع بودن مصوبه نیستم. "

متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:

" ۱- در راستای اجرای طرح نظارتی در واحدهای نانوایی مقرر گردید ساعت ۱۸ عصر روزهای شبنه و چهارشنبه هر هفته در همه شهرستان ها و بخش ها گشت مشترک بازرسی و نظارت از واحدهای نانوایی با حضور نماینده فرمانداری، جهاد کشاورزی، تعزیرات، بسیج اصناف، غله، بهداشت با مسئولیت جهاد کشاورزی شهرستان ها برگزار گردد و در صورت تخلف ضمن تعلیق (محدود نمودن) سهیمه توسط اداره کل غله تعهد محضری از صاحب پروانه مبنی بر عدم تکرار تخلف اخذ و در مراحل بعدی آرد واحد متخلف توسط کارگروه آرد و نان شهرستان بین واحدهای همجوار توزیع گردد و همچنین ثبت واحدهای نانوایی که مشمول قطع سهمیه آرد شده اند توسط سازمان جهاد کشاورزی تهیه و به اداره کل غله و استانداری اعلام گردد.

۲- مقرر گردید در بازرسی ها کاربرگ ۳ برگی که شامل مشخصات واحد نانوایی و تخلفات واحد نانوایی می‌باشد به صورت متحدالشکل استفاده و نسخه اول آن به اداره کل غله جهت محدود نمودن سهمیه و اخذ تعهد محضری مبنی بر عدم تکرار تخلف و نسخه دوم به دبیرخانه آرد و نان شهرستان جهت تصمیم گیری در سهمیه واحد متخلف و نسخه سوم نزد واحد بازرسی به عنوان سوابق نانوایی بماند."

علی رغم ابلاغ دادخواست و ضمائم آن به سازمان جهاد کشاورزی استان گیلان تا زمان رسیدگی به پرونده در جلسه هیا عمومی پاسخی از طرف آن مرجع در ماهیت دعوا واصل نشده است.

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۲۹؍۹؍۱۴۰۱ به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

اولاً براساس تصویب‌نامه شماره ۹۷۴۷۷؍ت ۵۱۵۵۲ ه- مورخ ۲۶؍۸؍۱۳۹۳ هیات وزیران که مبنای تشکیل کارگروههای گندم، آرد و نان در استانها است، این کارگروهها در سطح استان عهده‌دار مدیریت و هماهنگی امور مربوط به تولید آرد و نان (شامل تفکیک و توسعه نانواییها در بخش آزادپز، تعیین میزان سهمیه و روش تفکیک آرد توزیعی در بخشهای آزاد و یارانه‌ای، تعیین روشهای نظارت و اطلاع‌رسانی مناسب و نظارت برعملکرد سازمانهای صنعت، معدن و تجارت استانها و تعزیرات حکومتی استان و اتحادیه‌های مرتبط در سطح استان) و همچنین تعیین قیمت فروش انواع آرد و نان و سایر محصولات جانبی گندم براساس مبانی ابلاغی سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان هستند و تعیین مجازات برای تخلفات نانوایی ها که موارد مربوط به آن در قانون تعزیرات حکومتی مشخص شده، در صلاحیت این کارگروهها قرار ندارد. ثانیاً هیات عمومی دیوان عدالت اداری در موردی مشابه و برمبنای رای شماره ۱۴۰۰۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۱۱۴۴-۵؍۴؍۱۴۰۰ حکم به ابطال بند ۸ مصوبه مورخ ۲۶؍۶؍۱۳۹۹ کارگروه آرد و نان شهرستان تاکستان از این جهت که متضمن کسر سهمیه نانواییها به دلیل ارتکاب تخلّفات صنفی بوده، صادر کرده است. بنا به مراتب فوق و با توجه به اینکه براساس بندهای ۱ و ۲ مصوبه مورخ ۱۲؍۱۱؍۱۴۰۰ کارگروه آرد و نان استان گیلان پس از ارتکاب تخلّف، در همان مرحله اول و قبل از اخذ تعهدنامه ابتدائاً تقلیل یا محدود کردن سهمیه آرد توسط اداره کل غله استان پیش‌بینی شده و نهایتاً در مراحل بعدی و پس از اخذ تعهد و عدم پایبندی به مفاد آن قطع سهمیه آرد مقرر شده است که این موارد ماهیتاً مجازات هستند و تعیین آنها در صلاحیت قانونگذار قرار دارد که در خصوص آنها اقدام به وضع ضابطه نیز کرده است، لذا بندهای ۱ و ۲ مصوبه مورخ ۱۲؍۱۱؍۱۴۰۰ کارگروه آرد و نان استان گیلان خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال می‌شود../

مهدی دربین

هیات عمومی دیوان عدالت اداری

معاون قضایی دیوان عدالت اداری