رای وحدت رویه شماره ۲۶ تا۳۱ مورخ ۱۳۸۴/۰۱/۲۸ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
بسمه تعالی
تاریخ: ۲۸/۱/۱۳۸۴
شماره دادنامه: ۲۶ الی ۳۱
کلاسه پرونده: ۸۰/۴۰۲، ۸۲/۷۰۹و۹۳۸، ۸۳/۱۷۶و۲۸۲و۶۶۸
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری.
شاکی: ۱- سازمان تامین اجتماعی ۲- خانم ناهید شید ۳- خانم صدیقه فاطریفردوسی ۴- خانم ملیحه صالحزادآذر ۵- خانم نیره رحیمیان ۶- رئیس شعبه ۱۳ دیوان عدالت اداری.
موضوع شکایت و خواسته: اعلام تعارض آراء صادره از شعبه اول، دوم، هشتم، نهم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری.
مقدمه: الف-۱- شعبه نوزدهم بدوی در رسیدگی به پرونده کلاسه ۷۷/۴۵۴ موضوع شکایت خانم مهین بانومجیدیهمدانی به طرفیت سازمان تامین اجتماعی به خواسته، اصلاح مستمری بازنشستگی به لحاظ شمول ماده ۱۱۴ قانون تامین اجتماعی به شرح دادنامه شماره ۳۸ مورخ ۲۲/۱/۱۳۷۹ چنین رای صادر نموده است، ماده ۱۱۴ قانون تامین اجتماعی که قانون خاص بوده است از تاریخ ۱۴/۱/۱۳۶۶ توسط تبصره یک قانون نحوه تعدیل نیروی انسانی حاکم بر تبصره یک ماده ۷۴ قانون استخدام کشوری به طور ضمنی نسخ شده است و دیگر کاربردی ندارد فلذا شکایت مشارالیها فاقد محمل قانونی است و مردود اعلام میگردد. ۲- شعبه دوم تجدیدنظر در رسیدگی به پرونده کلاسه ت۲/۷۹/۵۲۲ موضوع تقاضای تجدیدنظر خانم مهین بانومجیدی به خواسته تجدیدنظر در دادنامه ۳۸ مورخ ۲۲/۱/۷۹ شعبه ۱۹ دیوان عدالت اداری در پرونده کلاسه ۷۷/۴۵۴ به شرح دادنامه شماره ۸۹۷ مورخ ۶/۹/۱۳۸۰ چنین رای صادر نموده است، گرچه ماده ۱۱۴ قانون تامین اجتماعی مصوب ۱۳۵۴ مقرر داشته حقوق بازنشستگی افرادی که قبل از موعد مقرر قانونی بازنشسته میشوند برابر متوسط حقوق و مزایای دریافتی دو سال آخر خدمت که ماخذ حقوق بیمه بوده احتساب گردد لکن ماده مذکور اقدامات معموله را تابع ضوابط و مقررات قانون استخدام کشوری و تغییرات و اصلاحات بعدی آن دانسته است و با توجه به اینکه متعاقباً تبصره یک ماده یک قانون نحوه تعدیل نیروی انسانی دستگاههای دولتی مصوب ۱۳۶۶ مقر داشته مستخدمین رسمی و ثابت که از نظر بازنشستگی مشمول قانون تامین اجتماعی هستند در شمول مستخدمین مزبور در تبصره یک ماده ۷۴ قانون استخدام کشوری مصوب ۲۷/۳/۱۳۶۵ بوده و میتوانند براساس مصوبه مزبور بازنشسته شوند و در تبصره یک ماده ۷۴ قانون اخیرالذکر نیز احتساب حقوق بازنشستگی را براساس سنوات خدمت پیشبینی کرده است. بنابراین با توجه به وضع قانون و مقررات لاحق استناد تجدیدنظرخواه به ماده ۱۱۴ مصوب ۱۳۵۴ فاقد وجاهت قانونی میباشد. بنا به مراتب با عنایت به اینکه تجدیدنظرخواه در تاریخ ۲۵/۱۲/۱۳۷۶ بازنشسته پیش از موعد شده و حقوق وی بر اساس مقررات حاکم در زمان بازنشستگی احتساب گردیده است تخلف از مقررات مشهود نیست و دادنامه تجدیدنظر خواسته تایید میشود. ب-۱- شعبه ۱۸ در رسیدگی به پرونده کلاسه ۷۷/۶۱۸ موضوع شکایت خانم ناهید شید به طرفیت سازمان تامین اجتماعی به خواسته اصلاح مستمری بازنشستگی به لحاظ شمول ماده ۱۱۴ قانون تامین اجتماعی به شرح دادنامه شماره ۷۳۴ مورخ ۲۲/۶/۱۳۷۸ چنین رای صادر نموده است، نظر به اینکه به موجب تبصره یک قانون نحوه تعدیل نیروی انسانی مصوب ۱۳۶۶ مجلس شورای اسلامی مستخدمین رسمی یا ثابت که از نظر بازنشستگی مشمول قانون تامین اجتماعی هستند در مشمول مستخدمین مقرر در تبصره یک ماده ۷۴ قانون استخدام کشوری مصوب ۱۳۶۵ قرار گرفته و میتوانند بر اساس تبصره مذکور و تبصرههای الحاقی قانون فوقالذکر بازنشسته شوند و با توجه به اینکه به موجب ماده ۲ قانون نحوه تعدیل نیروی انسانی بازنشستگی براساس درخواست مستخدم فقط براساس سنوات خدمت تجویز گردیده است لذا شکایت شاکیه فاقد وجاهت قانونی است و رای به رد شکایت صادر میگردد. ۲- شعبه اول تجدیدنظر در رسیدگی به پرونده کلاسه ت۱/۷۸/۲۲۴۸ موضوع تقاضای تجدیدنظر خانم ناهید شید به خواسته تجدیدنظر در دادنامه شماره ۷۳۴ مورخ ۲۲/۶/۱۳۷۸ شعبه ۱۸ دیوان به شرح دادنامه شماره ۷۰۲ مورخ ۱۰/۶/۱۳۷۹ چنین رای صادر نموده است، با عنایت به قسمت اخیر ماده ۱۱۴ قانون تامین اجتماعی که مقرر داشته حقوق بازنشستگی کارکنان سازمان تامین اجتماعی قبل از موعد مقرر از جمله تجدیدنظرخواه برابر متوسط حقوق و مزایای دریافتی دو سال آخر خدمت که ماخذ پرداخت حق بیمه بوده است میباشد و قسمت اول ماده مارالذکر کارکنان یاد شده را از لحاظ ضوابط سن و مدت خدمت برای احتساب مستمری بازنشستگی تابع ضوابط و مقررات قانون استخدام کشوری و تغییرات و اصلاحات بعدی آن دانسته است و نظر به اینکه ماده ۱۱۴ قانون تامین اجتماعی به طور صریح یا ضمنی نسخ نگردیده لذا با اعلام ورود اعتراض تجدیدنظر خواه دادنامه معترضعنه فسخ و رای به ورود شکایت تجدیدنظر خواه و الزام سازمان تامین اجتماعی به اجابت خواسته مشارالیها و اصلاح حکم بازنشستگی براساس قسمت اخیر ماده ۱۱۴ قانون تامین اجتماعی صادر میگردد. ج-۱- شعبه دوم دیوان در رسیدگی به پرونده کلاسه ۸۱/۵۰۴ موضوع شکایت خانم منیره ترکمنیآذر به طرفیت تامین اجتماعی به خواسته الزام سازمان به رعایت ماده ۱۱۴ قانون تامین اجتماعی مصوب ۱۳۵۴ و پرداخت کلیه دیون حاصله از اجرای ماده فوق به شرح دادنامه شماره ۱۳۰۲ مورخ ۱۲/۶/۱۳۸۱ چنین رای صادر نموده است، با توجه به اینکه مدلول ماده ۱۱۴ قانون تامین اجتماعی به طور ضمنی یا صریح نسخ نگردیده پاسخ مشتکیعنه قانع کننده تشخیص نگردید لذا خواسته شاکی وارد است و رای به الزام خوانده به اجابت خواسته شاکی و اصلاح حکم بازنشستگی وفق قسمت اخیر ماده ۱۱۴ قانون تامین اجتماعی اعلام میگردد. ۲- شعبه هشتم تجدیدنظر در رسیدگی به پرونده کلاسه ت۸/۸۱/۹۱۰ موضوع تقاضای تجدیدنظر سازمان تامین اجتماعی نسبت به دادنامه شماره ۱۳۰۲ مورخ ۱۲/۶/۱۳۸۱ شعبه دوم در پرونده کلاسه ۸۱/۵۰۴ به شرح دادنامه شماره ۸۱۰ مورخ ۲۷/۸/۱۳۸۱ چنین رای صادر نموده است، نظر به اینکه ماده ۱۱۴ قانون تامین اجتماعی قانون خاص است و از تاریخ ۱۴/۱۱/۱۳۶۶ به موجب تبصره یک قانون تعدیل نیروی انسانی حاکم بر تبصره یک ماده ۷۴ قانون استخدام کشوری به طور ضمنی نسخ گردیده و عملاً کاربردی ندارد. بنابراین ضمن نقض دادنامه بدوی رای به رد شکایت صادر میشود. د-۱- شعبه ۲۳ در رسیدگی به پرونده کلاسه ۸۱/۲۱۷۴ موضوع شکایت خانم صدیقه فاطری به طرفیت سازمان تامین اجتماعی به خواسته الزام سازمان به اجرای مفاد ماده ۱۱۴ قانون تامین اجتماعی و اصلاح مستمری بازنشستگی به شرح دادنامه شماره ۸۵۹ مورخ ۲۸/۴/۱۳۸۲ چنین رای صادر نموده است. ماده ۱۱۴ قانون تامین اجتماعی دو پیام دارد صدر و ذیل که حکم بازنشستگی شاکی را مشخصاً معلوم مینماید لذا حکم به ورود شکایت صادر میگردد. ۲- شعبه هشتم تجدیدنظر در رسیدگی به پرونده کلاسه ت۸/۸۲/۱۰۷۰ موضوع تقاضای تجدیدنظر سازمان تامین اجتماعی نسبت به دادنامه شماره ۸۵۹ مورخ ۲۸/۴/۱۳۸۲ صادر از شعبه ۲۳ به شرح دادنامه شماره ۱۰۷۱ مورخ ۲۷/۱۰/۱۳۸۲ چنین رای صادر نموده است، به موجب تبصره یک ماده یک قانون نحوه تعدیل نیروی انسانی دستگاههای دولتی مصوب ۱۳۶۶ مجلس شورای اسلامی مستخدمین رسمی و ثابت که از نظر بازنشستگی مشمول قانون تامین اجتماعی هستند در شمول مستخدمین مزبور در تبصره یک ماده ۷۴ قانون استخدام کشوری مصوب ۱۳۶۵ بوده و میتوانند براساس تبصره مزبور و تبصرههای الحاقی قانون فوق بازنشسته و بازخرید شوند طبق تبصره یک ماده ۷۴ قانون استخدام کشوری بازنشستگی مستخدمین مزبور بر اساس سنوات خدمتی آنان صورت میگیرد. بنا به مراتب محاسبه و تعیین مستمری بازنشستگان پیش از موعد باید براساس سنوات خدمت آنان صورت پذیرد در غیر این صورت از جهت تعیین میزان مستمری بازنشستگی چه تفاوتی بین شاکیه که با ۱۰ سال بازنشسته شده با فردی که با ۳۰ سال خدمت بازنشسته گردیده وجود دارد! یقیناً تعیین مستمری بازنشستگی یکسان برای مستخدمین با ۲۰ سال خدمت و مستخدمین با سابقه ۳۰ سال خدمت عادلانه نخواهد بود و امری است ناروا. بنابه جهات مذکور، اعتراض تجدیدنظر خواه به دادنامه تجدیدنظر خواسته وارد تشخیص میگردد. ضمن صدور حکم به نقض دادنامه شعبه بدوی رای به رد شکایت صادر و اعلام میگردد. ه--۱- شعبه ۱۷ در رسیدگی به پرونده کلاسه ۸۲/۵۴۱ موضوع شکایت خانم ملیحه صالحزادآذر به طرفیت سازمان تامین اجتماعی به خواسته صدور حکم به الزام سازمان به اجرای مفاد ماده ۱۱۴ قانون تامین اجتماعی و اصلاح مستمری بازنشستگی بر مبنای متوسط حقوق و مزایای دو سال آخر خدمت به شرح دادنامه شماره ۱۰۳۱ مورخ ۱۲/۶/۱۳۸۲ چنین رای صادر نموده است، نظر به اینکه قسمت اخیر ماده ۱۱۴ قانون تامین اجتماعی مقرر داشته حقوق بازنشستگی کارکنان سازمان تامین اجتماعی برابر با متوسط حقوق و مزایای دریافتی دو سال آخر خدمت که ماخذ پرداخت حق بیمه بوده است میباشد و قسمت اول ماده مذکور نیز کارکنان یاد شده سازمان را از لحاظ ضوابط سن و مدت خدمت برای احتساب مستمری بازنشستگی تابع ضوابط و مقررات قانون استخدام کشوری و تغییرات و اصلاحات بعدی آن دانسته و با عنایت به اینکه ماده ۱۱۴ قانون تامین اجتماعی به طور صریح یا ضمنی نسخ نگردیده است مضافاً اینکه از شعب مختلف دیوان نیز در موارد مشابه رای به نفع کارکنان بازنشسته صادر گردیده است. بناء علیهذا خواسته شاکیه محمول بر صحت تشخیص گردید و به استناد ماده ۱۱۴ فوقالذکر حکم به ورود شکایت مطروحه صادر میگردد. ۲- شعبه نهم تجدیدنظر در رسیدگی به تقاضای تجدیدنظر سازمان تامین اجتماعی به خواسته تجدیدنظر در دادنامه شماره ۱۰۳۱ مورخ ۱۲/۶/۱۳۸۲ شعبه ۱۷ دیوان به شرح دادنامه شماره ۴۰۵ مورخ ۱۲/۳/۱۳۸۳چنین رای صادر نموده است، مستنبط از ماده ۱۱۴ قانون تامین اجتماعی این که اولاً، بازنشستگی پیش از موعد تابع مقررات قانون استخدام کشوری است. ثانیاً قسمت اخیر ماده ۱۱۴ مذکور در مقام تعیین میزان متوسط حقوق که از جمله عوامل موثر در تعیین حقوق بازنشستگی است، تدوین گردیده است. ثالثاً ماده ۷۸ قانون استخدام کشوری میزان حقوق بازنشستگی و عوامل موثر در آن از جمله متوسط حقوق را احصاء نموده است. لذا با توجه به ماده ۱۱۴ قانون تامین اجتماعی که دلیلی بر نسخ آن وجود ندارد، نتیجتاً تجدیدنظر خواهی وارد تشخیص میگردد و ضمن نقض دادنامه تجدیدنظر خواسته حکم به رد شکایت با خواسته مذکور صادر میگردد. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق با حضور روسای شعب بدوی و روسا و مستشاران شعبه تجدیدنظر تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء به شرح آتی مبادرت به صدور رای مینماید.
رای هیات عمومی
اولاً- با بررسی آراء مطروحه تعارض بین آنان محقق شناخته شد. ثانیاً به موجب ماده ۲ قانون نحوه تعدیل نیروی انسانی دستگاههای دولتی مصوب ۱۳۶۶ «کلیه قوانین و مقررات استخدامی در دستگاههای مذکور در ماده ۴ این قانون در خصوص بازنشستگی کارمندان با سنوات خدمت از کمتر از ۲۰ سال و نیز با سنوات ارفاقی لغو میگردد و بازنشستگی در صورت درخواست آنان فقط بر اساس سنوات خدمت امکان پذیر خواهد بود.» و مطابق تبصره یک ماده یک قانون فوقالذکر مستخدمین رسمی و ثابت که از لحاظ بازنشستگی تابع قانون تامین اجتماعی هستند میتوانند بر اساس تبصره یک ماده ۷۴ لایحه قانونی استخدام مصوب ۲۷/۳/۱۳۶۵ با سنوات خدمت بازنشسته شوند. بنابه جهات فوقالذکر دادنامه شماره ۸۹۷ مورخ ۶/۹/۱۳۸۰ شعبه دوم تجدیدنظر، دادنامه شماره ۸۱۰ مورخ ۲۷/۸/۱۳۸۱ و ۱۰۷۱ مورخ ۲۷/۱۰/۱۳۸۲ شعبه هشتم تجدیدنظر و دادنامه شماره ۴۰۵ مورخ ۱۲/۳/۱۳۸۳ شعبه نهم تجدیدنظر موافق اصول و موازین قانونی تشخیص داده میشود. این رای به استناد قسمت اخیر ماده ۲۰ اصلاحی قانون دیوان عدالت اداری برای شعب دیوان و سایر مراجع ذیربط در موارد مشابه لازم الاتباع است.
رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری - علی رازینی