رای شماره ۲۶۰۰ مورخ ۱۴۰۱/۱۰/۱۳ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
بسم الله الرحمن الرحیم
شماره دادنامه: ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۲۶۰۰
تاریخ دادنامه: ۱۳؍۱۰؍۱۴۰۱
شماره پرونده: ۹۹۰۳۱۴۲
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای مهدی سقاء خرمشاهی
موضوع شکایت و خواسته: ۱- ابطال صورتجلسه مورخ ۴؍۱۰؍۱۳۹۷، ردیف ۸ صورتجلسه مورخ ۲۴؍۷؍۱۳۹۸ و بند ۲ صورتجلسه مورخ ۲۵؍۸؍۱۳۹۸ هیات چهار نفره آییننامه اجرایی قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان استان خراسان رضوی
۲- ابطال نامه شماره ۸۱۹۰۰؍۱۳-۲۲؍۱۰؍۱۳۹۹ مدیرکل اداره راه و شهرسازی استان خراسان رضوی
گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال صورتجلسه مورخ ۴؍۱۰؍۱۳۹۷، ردیف ۸ صورتجلسه مورخ ۲۴؍۷؍۱۳۹۸ و بند ۲ صورتجلسه مورخ ۲۵؍۸؍۱۳۹۸ هیات چهار نفره آییننامه اجرایی قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان استان خراسان رضوی و ابطال نامه شماره ۸۱۹۰۰؍۱۳-۲۲؍۱۰؍۱۳۹۹ مدیرکل اداره راه و شهرسازی استان خراسان رضوی را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:
" ۱- مطابق جدول تعرفه خدمات مهندسی اعلامی در صورتجلسه هیات ۴ نفره استان خراسان رضوی مورخ ۴؍۱۰؍۱۳۹۷ که مطابق بند (الف) و (ب) و (پ) ردیف ۱ آن صورتجلسه محاسبه گردیده است ارقام اعلامی تعرفه سال ۱۳۹۷ به شکل واضح مغایر تفکیک حق الزحمه طراحی و نظارت جدول ۱۱ بند ۱۷-۵ مبحث دوم مقررات ملی ساختمان به تصویب رسیده است. به عنوان نمونه در گروه (ب) و ۳ تا ۵ سقف این صورتجلسه مجموع طراحی ۴ رشته برابر ۱۷،۲۰ ریال و مجموع نظارت ۴ رشته برابر ۸۰۰؍۳۴۱ ریال در نظر گرفته شده است که نسبت طراحی به نظارت حدود ۵۰ درصد است و در تمام گروه های ساختمانی و طبقات از روی شالوده نیز نسبت ها و ارقام جدول ۱۱ مبحث دوم (نسبت طراحی به نظارت ۸۰ درصد و...) مراعات نگردیده است و بنابراین مغایر مبحث دوم مقررات ملی ساختمان وخارج از اختیارات به تصویب رسیده است.
۲- مطابق بند ۸ صورتجلسه مورخ ۲۴؍۷؍۱۳۹۸ هیات ۴ نفره « تعرفه حق الزحمه ارائه خدمات طراحی و نظارت سال ۱۳۹۸ با بیست درصد افزایش نسبت به تعرفه حق الزحمه طراحی و نظارت سال ۱۳۹۷ مصوب گردید» که بدون تغییر در مبانی تفکیک تعرفه طراحی و نظارت و توجه به جدول ۱۰ و ۱۱ مبحث دوم صرفاً اعداد حق الزحمه سال ۱۳۹۷ برای سال ۱۳۹۸ با افزایش ۲۰ درصدی مصوب گردیده که بنا به توضیحات قبلی خارج از حدود اختیارات بوده است.
۳- هزینه ساخت برای سال ۱۳۹۹ طی نامه ۳۴۶۵۲؍س ن-۱۰؍۴؍۱۳۹۹ شورای مرکزی نظام مهندسی جهت جایگزینی جدول ۱۰ مبحث دوم اعلام گردیده و طی نامه ۵۷۵۲۵۴۰۰-۱۸؍۵؍۱۳۹۹ معاونت مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی با قید فوریت به مدیرکل راه و شهرسازی استانها جهت تصویب تعرفه ابلاغ گردیده است. در بند ۲ صورتجلسه مورخ ۲۵؍۸؍۱۳۹۹ هیات ۴ نفره استان بدون توجه به مبانی موجود و پیشنهاد مصوبه هیات مدیره سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تعرفه حق الزحمه خدمات مهندسی سال ۱۳۹۹ به شکل غیر مشخص و غیرواضح و خلاف ضوابط مبحث دوم مقررات ملی ساختمان و عرف نوشتاری اداری که متضمن انجام امری مشخص باشد به افزایش ۱۵ تا ۲۵ درصد نسبت به تعرفه سال ۱۳۹۸ اشاره نموده و به تصویب رسیده است که در هر صورت با توجه به مغایر بودن تعرفه سالهای ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ با جداول مبحث دوم و مخصوصاً جدول ۱۰ قیمت اعلامی جدید توسط شورای مرکزی و اینکه موضوع جلسات طبق مبحث دوم بایستی بررسی پیشنهاد هیات مدیره سازمان نظام مهندسی باشد، خارج از اختیارات هیات ۴ نفره مصوب گردیده است. با این توضیح که سازمان نظام مهندسی در آخرین مصوبه پیشنهاد شده به هیات ۴ نفره در صدد تغییر تعرفه و انطباق آن با جداول مبحث دوم و قیمت اعلامی شورای مرکزی بوده است.
۴- نامه ۸۱۹۰۰؍۱۳-۲۲؍۱۰؍۱۳۹۹ مدیرکل راه و شهرسازی خراسان رضوی بدون توجه به این مطلب که در متن مصوبه هیات ۴ نفره موضوعی جهت اجرا به تصویب نرسیده است به سازمان نظام مهندسی ابلاغ افزایش تا ۲۵ درصد نسبت به تعرفه ۱۳۹۸ در سال ۱۳۹۹ گردیده است که اختیار تعیین تعرفه برای مدیرکل راه و شهرسازی استان در قوانین و مقررات پیش بینی نشده است و خارج از اختیارات صادر گردیده است."
متن مقرره های مورد شکایت به شرح زیر است:
" الف- نامه شماره ۸۱۹۰۰؍۱۳-۲۲؍۱۰؍۱۳۹۹ مدیرکل راه و شهرسازی استان خراسان رضوی
جناب آقای مهندس شرکاء
رئیس محترم سازمان نظام مهندسی ساختمان خراسان رضوی
همانگونه که مطلعید حسب درخواست آن سازمان جهت افزایش تعرفه خدمات مهندسی سال ۹۹ استان، موضوع در دستور کار جلسه هیات ۴ نفره مورخ ۲۵؍۸؍۱۳۹۹ قرار گرفت و به امضای ۳ عضو (استانداری، شهرداری و اداره کل راه و شهرسازی) با افزایش تا سقف ۲۵ درصد نسبت به تعرفه سال ۹۸ موافقت و پس از سیر مراحل قانونی، حسب نامه شماره ۷۸۹۲۵؍۱۳-۱۳؍۱۰؍۱۳۹۹ جهت اجرا به آن سازمان ابلاغ گردید. مقتضی است حداکثر ظرف یوم جاری دلایل عدم اجرای مصوبات مذکور که نشان از عدم تمکین به جایگاه قانونی هیات و موجبات اعتراض مهندسین استان گردیده است را اعلام نمایید. شایان ذکر است کلیه تبعات عدم اجرای آن مستقیم به عهده شخص جنابعالی میباشد. شایان ذکر است حسب همان مصوبه هیات ۴ نفره، افزایش مازاد بر ۲۵ درصد، با ارائه مبانی و قیمتگذاری در جلسه آتی هیات مورد بررسی قرار خواهد گرفت.-مدیرکل راه و شهرسازی استان خراسان رضوی
ب: صورتجلسه هیات ۴ نفره آییننامه اجرایی ماده ۳۳ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مورخ ۲۵؍۸؍۹۸
ردیف
موضوع
مصوبات
مسئول اقدام
زمان اقدام
۲
تعرفه ارائه خدمات مهندسی در سال ۱۳۹۹
نظر ۳ عضو هیات ۴ نفره شامل سرپرست معاونت عمرانی استانداری خراسان رضوی، اداره کل راه و شهرسازی خراسان رضوی و شهرداری مشهد با توجه به اثرات اجتماعی و روند افزایش تعرفه در سالهای قبل و همچنین با لحاظ داشتن جدول شماره ۱۱ مبحث ۲ مقررات ملی ساختمان و اعمال هزینه ساخت و ساز در سال ۱۳۹۹ براساس اعلام شورای مرکزی سازمان نظام مهندسی، افزایش ۱۵ تا ۲۵ درصد نسبت به تعرفه سال ۹۸ بوده که در محدوده قانونی ضوابط بند ۱۷-۳ مبحث دوم میباشد. لیکن مورد قبول و تایید سازمان نظام مهندسی استان قرار نگرفت و مقرر گردید مبانی قیمت گذاری از طرف سازمان نظام مهندسی در جلسه آتی ارائه گردد.
صورتجلسه هیات ۴ نفره آییننامه اجرایی ماده ۳۳ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مورخ ۲۴؍۷؍۹۸
ردیف
موضوع
مصوبات
مسئول اقدام
زمان اقدام
۸
افزایش تعرفه حق الزحمه مهندسین ناظر و طراح براساس نامه شماره ۴۰۰؍۰۱؍۱۰۷۴ مورخ ۲۲؍۱؍۹۸ وزارت راه و شهرسازی
تعرفه حق الزحمه ارائه خدمات طراحی و نظارت سال ۱۳۹۸ با بیست درصد افزایش نسبت به تعرفه حق الزحمه ارائه خدمات طراحی و نظارت سال ۱۳۹۷ مصوب کردند.
سازمان نظام مهندسی ساختمان استان
صورتجلسه هیات ۴ نفره آییننامه اجرایی قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان استان خراسان رضوی مورخ ۴؍۱۰؍۹۷
حق الزحمه مصوب خدمات مهندسی برای مابقی سال ۱۳۹۷ (پس از ابلاغ صورتجلسه هیات چهارنفره) و سال ۱۳۹۸ (تا تصمیم گیری آتی مطابق قوانین و مقررات مربوطه)
تعداد سقف
۱ و ۲ سقف
۳ تا ۵ سقف
۶ و ۷ سقف
۸ تا ۱۰ سقف
۱۱ و ۱۲ سقف
۱۳ تا ۱۵ سقف
۱۶ سقف و بالاتر
زیربنای پروژه
تا ۲۰۰ متر مربع
از ۲۰۱ تا ۶۰۰
تا ۲۰۰۰ متر مربع
تا ۵۰۰۰ مترمربع
زیربنای بیش از ۵۰۰۰ متر مربع
گروه
گروه الف ۱
گروه الف۲
گروه ب
گروه ج
گروه ج
گروه د
گروه د
گروه د
تعرفه
۰۰۰؍۲۵۳
۰۰۰؍۲۹۷
۰۰۰؍۴۹۴
۰۰۰؍۶۱۱
۰۰۰؍۷۲۵
۰۰۰؍۹۰۱
۰۰۰؍۹۸۵
۰۰۰؍۰۴۰؍۱
طراحی
معماری
۸۰۰؍۵۵
۲۰۰؍۶۶
۰۰۰؍۷۷
۰۰۰؍۹۰
۷۰۰؍۱۱۰
۰۰۰؍۱۴۱
۰۰۰؍۱۵۲
۵۰۰؍۱۶۳
عمران
۵۰۰؍۵۱
۰۰۰؍۶۱
۴۰۰؍۸۶
۰۰۰؍۱۰۸
۰۰۰؍۱۱۸
۲۰۰؍۱۲۵
برق
۳۰۰؍۹
۲۰۰؍۱۱
۲۰۰؍۱۹
۰۰۰؍۳۴
۴۰۰؍۳۹
۰۰۰؍۴۷
۰۰۰؍۵۳
۸۰۰؍۵۶
مکانیک
۵۰۰؍۱۶
۰۰۰؍۱۹
۵۰۰؍۲۲
۵۰۰؍۴۰
۴۰۰؍۴۶
۰۰۰؍۶۱
۵۰۰؍۶۷
۰۰۰؍۷۱
نظارت
معماری
۶۰۰؍۵۵
۲۰۰؍۶۵
۸۰۰؍۱۰۴
۷۰۰؍۱۱۸
۲۰۰؍۱۳۴
۸۰۰؍۱۶۸
۶۰۰؍۱۸۳
۶۰۰؍۱۹۲
عمران
۳۰۰؍۸۳
۸۰۰؍۹۷
۲۰۰؍۱۵۷
۰۰۰؍۱۷۸
۳۰۰؍۲۰۱
۳۰۰؍۲۵۳
۴۰۰؍۲۷۵
۹۰۰؍۲۸۸
برق
۵۰۰؍۱۴
۳۰۰؍۱۷
۸۰۰؍۲۸
۴۰۰؍۴۲
۰۰۰؍۵۱
۵۰۰؍۵۶
۰۰۰؍۶۳
۰۰۰؍۶۵
مکانیک
۰۰۰؍۱۸
۳۰۰؍۲۰
۰۰۰؍۳۳
۴۰۰؍۴۶
۶۰۰؍۵۵
۵۰۰؍۶۵
۵۰۰؍۷۲
۰۰۰؍۷۷
علی رغم ارسال و ابلاغ نسخه دوم دادخواست و ضمائم آن برای طرف شکایت تا زمان رسیدگی به پرونده هیچ پاسخی واصل نشده است.هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۳؍۱۰؍۱۴۰۱ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
الف. اولاً براساس بند ۱-۴ از ماده ۱ و بندهای ۳-۱۳ و ۳-۱۴ از ماده ۳ مبحث دوم مقررات ملّی ساختمان مصوب سال ۱۳۸۴، هیات های چهار نفره اختیار افزایش یا کاهش برخی تعرفهها را تا ۲۵% دارند و برمبنای ستون (الف) جدول شماره ۱۱ بند ۱۷-۷ از ماده ۱۷ مبحث دوم مقررات ملّی ساختمان مجموع درصد حقالزحمه طراحی چهار رشته ۸۸؍۱ درصد و مجموع درصد حقالزحمه نظارت چهار رشته نیز ۲۹؍۲ درصد اعلام شده است که مجموع آنها ۱۷؍۴ درصد میشود. ثانیاً برمبنای رای شماره ۹۹۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۱۹۱۷-۱۲؍۱۲؍۱۳۹۹ هیات عمومی دیوان عدالت اداری که در خصوص هیات های مذکور صادر شده، اعلام شده است که هیات های چهار نفره صرفاً در راستای رفع مشکلات مربوط به اجرای شیوهنامه و کاهش یا افزایش برخی تعرفهها تشکیل می شوند و در سایر قوانین و مقررات نیز اختیار و صلاحیتی به هیات های مذکور داده نشده است. بنا به مراتب فوق، صورتجلسه مورخ ۴؍۱۰؍۱۳۹۷، ردیف ۸ صورتجلسه مورخ ۲۴؍۷؍۱۳۹۸ و بند ۲ صورتجلسه مورخ ۲۵؍۸؍۱۳۹۸ هیات چهار نفره استان خراسان رضوی که براساس آنها درصدهای مربوط به تعرفه و حق الزحمه خدمات مهندسی بیش از میزان مقرر در مقررات ملّی ساختمان تغییر یافته، خارج از حدود اختیار بوده و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال میشود.
ب. براساس بند ۱ ماده ۱۲ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ رسیدگی به شکایات، تظلّمات و اعتراضات اشخاص حقیقی یا حقوقی از آییننامهها و سایر نظامات و مقررات دولتی و شهرداری ها و موسسات عمومی غیردولتی در مواردی که مقررات مذکور به علّت مغایرت با شرع یا قانون و یا عدم صلاحیت مرجع مربوط یا تجاوز و یا سوء استفاده از اختیارات یا تخلّف در اجرای قوانین و مقررات یا خودداری از انجام وظایف موجب تضییع حقوق اشخاص میشود، از جمله صلاحیت ها و وظایف هیات عمومی دیوان عدالت اداری است. نظر به اینکه نامه شماره ۸۱۹۰۰؍۱۳ مورخ ۲۲؍۱۰؍۱۳۹۹ مدیرکل راه و شهرسازی استان خراسان رضوی متضمن وضع قاعده لازمالاجرایی نیست، بنابراین از مصادیق مقررات موضوع بند ۱ ماده ۱۲ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ محسوب نمیشود و رسیدگی به آن در هیات عمومی دیوان عدالت اداری قابل طرح نیست./
حکمتعلی مظفری
رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری