رای شماره ۲۹۵ مورخ ۱۳۷۸/۰۸/۰۹ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
کلاسه پرونده: ۱۹.۷۷
شماره دادنامه: ۲۹۵
تاریخ: ۹ آبان ۱۳۷۸
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: شرکت شباویز (سهامی خاص)
موضوع شکایت و خواسته: ابطال قسمتی از بخشنامه شماره ۳۰.۵.۳۶۳۵.۴۶۶۴۶ مورخ ۱۳۷۲.۹.۱۰ و ۴۵۶۲.۲۲۰۵۲ - ۳۰.۴ مورخ ۱۳۷۷.۵.۷معاون درآمدهای مالیاتی وزارت اموراقتصادی و دارائی
مقدمه: شاکی طی دادخواست تقدیمی اعلام داشتهاند به موجب مصوبه ۱۳۷۶.۱.۲۱ مجلس شورای اسلامی تبصره ۶ ماده ۳۵ قانون اصلاح موادی ازقانون مالیاتهای مستقیم مصوب ۱۳۷۱ ناشران را نیز در شمار فعالان بهره برگیرنده از امتیاز بخشودگی مالیاتی پنج ساله قرارداده است. متن تبصره ۶ باصراحت اعلام میدارد "مراکز فرهنگی... که دارای پروانه فعالیت و یا تاسیس از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی میباشند از تاریخ شروع فعالیت برایمدت پنج سال از پرداخت مالیات معاف میباشند..."پروانهفعالیت برای ناشران همان پرودانه نشر است که اعطای آن به وسیله وزارتخانه از سال ۱۳۷۰آغاز گردیده و تقریباًتمامی ناشران فعال و پرسابقه پروانه نشری با تاریخ ۱۳۷۰ دارند. وزارت اموراقتصادی و دارائی در بخشنامهای به تاریخ۱۳۷۲.۹.۱۰برای سهولت کارو نیز دریافت هرچه بیشتر مالیات باتفسیر قانون به سود آن وزارتخانه تمامی مراکز فرهنگی را که پروانه فعالیت آنها دارایتاریخی بیش از ۱۳۷۱.۱.۱ است از شمول معافیت خارج اعلام کرد و اکنون نیز این بخشنامه را برای ناشران اعمال میکند. از آنجاکه متن قانون چنینمحدودیتی قایل نشده است، تفسیر درستتر و منصفانهتر آن خواهد بودکه بنابرنص صریح قانون همه ناشران از تاریخ صدور پروانه نشر خود ازبخشودگی پنج ساله برخوردارشوند. بنا به اعلام وزارت اموراقتصادی و دارائی این قانون عطف بماسبق نمیگردد، حتی اگر این ادعای وزارتخانه نیزپذیرفته شود باید معافیتی برای ماههای پیش از آغاز سال ۱۳۷۱ منظور نگردد و به تعداد ماههای بین تاریخ صدور پروانه نشر و آغاز سال ۱۳۷۱ از پنجسال معافیت آنها کسر شود. تلاش ناشران برای بی اثر کردن بخشنامه مذکور به نتیجه نرسیده است و ناشران فعال و پرسابقه همچنان با خطر اخذمالیاتهای نجومی محاسبه شده بر مبنای درآمدهای فرضی روبرو هستند. ازهیات عمومی درخواست ابطال بخشنامه مورد بحث و الزام وزارتخانه بهاعمال بخشودگی را دارد. شاکی همچنین در لایحه تکمیلی مورخ ۱۳۷۷.۷.۲۲ اعلام داشتهاند، درتکمیل پرونده ۱۹۹.۷۷ به پیوست تصویر بخشنامهشماره ۴۵۶۲.۲۲۰۵۲-۳۰.۴ مورخ ۱۳۷۷.۵.۷ معاون درآمدهای مالیاتی در تصریح بخشنامه موضوع دادخواست تقدیم میشود. به سبب ابهامی کهدر جمله پایانی بند (۱) بخشنامه به شرح "موسسات انتشاراتی و مطبوعاتی اعم از مراکز نشر کتاب مجله و روزنامه که از تاریخ ۱۳۷۱.۲.۷ به بعددارای مجوز نشر از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باشند." وجود دارد، میزان مالیاتی همچنان از اعمال بخشودگی برای ناشرانی که پروانه نشر آنهاپیشاز سال ۱۳۷۱ صادر شده است خود داری میورزند. تقاضای ابطال جمله مندرج در بند (۱) بخشنامه فوق الذکر را علاوه بر بخشنامه تقاضا شده دردادخواست تقدیمی به سبب مغایرت با قانون دارد.
دفتر حقوقی وزارت اموراقتصادی و دارائی در پاسخ به شکایت مذکور طی نامه شماره ۸۹۲۰-۹۱ مورخ ۱۳۷۷.۸.۱۱ و ۷۱۹۲-۹۱ مورخ ۱۳۷۸.۷.۵اعلام داشتهاند، الف - آنچه در ماده ۱۳۲ قانون مالیاتهای مستقیم علی الخصوص تبصره ۶ آن و ماده ۶۰ قانون اصلاح موادی از قانون مالیاتهای مستقیممصوب ۱۳۷۱.۲.۷ تصریح گردیده شرط شمول معافیت مقرر، شروع فعالیت موسسات و مراکز مصرحه از تاریخ ۱۳۷۷.۱.۱ تعیین گردیده است. ب -طبق قواعد مسلم حقوقی هنگامیکه قانون نسبت به منطوق و موضوع خود صراحت کامل دارد تفسیر آن به نفع و یا ضرر از جانب شخص حقوقی و یاحقیقی غیر صالح خارج از منطوق قانون بوده غیر مسموع و فاقد پایگاه قانونی میباشد که برابر اصل ۷۳ قانون اساسی و ماده ۲۵۵ قانون مالیاتهایمستقیم مرجع تفسیر قانون عادی مجلس شورای اسلامی و درمقام اجرایی با توجه به شکایت شاکی شورای عالی مالیاتی میباشد. برخلاف تفسیرشاکی قانونگذار در ماده ۱۳۲ قانون اخیرالذکر به صراحت ملاک اعتبار جهت شمول معافیت را تاریخ شروع فعالیت قید نموده نه تاریخ صدورپروانه نشر.ج - با توجه به مطالب بند الف و ب موضوع خواسته شاکی در واقع تسری مفاد قانون به قبل از تاریخ تصویب و اجرای آنها میباشد که برابر قاعدهحقوقی "عدم عطف بماسبق شدن قوانین "محکوم به رد وفاقد پایگاه قانونی میباشد.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق به ریاست حجهْْ الاسلام و المسلمین دری نجف آبادی و باحضور روسای شعب بدوی و روساء ومستشاران شعب تجدید نظر دیوان تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آرا به شرح آتی مبادرت به صدور رای مینماید.
رای هیات عمومی
سیاق عبارات تبصره ۶ ماده ۱۳۲ اصلاحی قانون مالیات های مستقیم مورخ ۱۳۷۱/۰۲/۰۷ مبنی بر معافیت مراکز فرهنگی از پرداخت مالیات از تاریخ شروع فعالیت براساس پروانه فعالیت یا تاسیس به مدت پنج سال که به موجب مقررات اصلاحی قانون اصلاح موادی از قانون مالیات های مستقیم مصوب ۱۳۷۶به مراکز نشر کتاب، مجله و روزنامه نیز تسری داده شده است، دلالتی بر شمول معافیت مالیاتی به شرط شروع فعالیت مراکز فرهنگی مذکور از تاریخ ۱۳۷۱/۰۱/۰۱ به بعد ندارد. بنابراین بخشنامه شماره ۳۰.۵.۳۶۳۵.۴۶۶۴۶ مورخ ۱۳۷۲/۰۹/۱۰ و همچنین بند ۱ بخشنامه شماره ۴۵۶۲.۲۲۰۵۲-۳۰.۴مورخ ۱۳۷۷/۰۵/۰۷ وزارت امور اقتصادی و دارائی که معافیت قانونی مزبور را مشروط به شروع فعالیت مراکز فرهنگی مندرج در قانون از تاریخ ۱۳۷۱/۰۱/۰۱ و ۱۳۷۱/۰۲/۰۷ به بعد کرده است مخالف عموم و اطلاق حکم قانونگذار به شرح تبصره فوق الذکر تشخیص داده میشود و به استناد قسمت دوم ماده ۲۵ قانون دیوان عدالت اداری ابطال میگردد.
رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری - قربانعلی دری نجف آبادی