رای وحدت رویه شماره ۳۰۴ مورخ ۱۳۸۷/۰۵/۰۶ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شماره دادنامه: ۳۰۴
تاریخ: ۱۳۸۷/۰۵/۰۶
کلاسه پرونده: ۸۴/۹۸۰
شاکی: آقای حسین فیاضی
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
موضوع شکایت و خواسته: اعلام تعارض آراء صادره از شعب ۷ و ۲۳ بدوی دیوان عدالت اداری
مقدمه: الف- شعبه هفتم در رسیدگی به پرونده کلاسه ۸۴/۱۳۱۹ موضوع شکایت مجید گرامی به طرفیت اداره کل کارگزینی قوه قضائیه به خواسته ابطال تصمیم و الزام به پرداخت سه ماه پاداش کسر شده به شرح دادنامه ۱۰۵۳ مورخ ۳/۶/۱۳۸۶ چنین رای صادر نموده است، ماده ۲ قانون پرداخت پاداش پایان خدمت در تاریخ ۲۱/۱/۱۳۸۱ اصلاح و در تاریخ ۳/۳/۱۳۸۱ لازم الاجراء گردیده است. ماده ۲ ماده واحده قانون اصلاح قانون پرداخت پاداش پایان خدمت و بخشی از هزینههای ضروری به کارکنان دولت مصوب ۷۵ کسر یک ماه پاداش از پاداش پایان خدمت را به ازاء هر بار محکومیت اداری در دو سال آخر خدمت تجویز نموده است، نتیجتاً اقدام اداره طرف شکایت به کسر سه ماه پاداش پایان خدمت به لحاظ محکومیت انتظامی منطبق با قانون صورت گرفته و ایراد و اشکالی به آن وارد نیست لذا حکم به رد شکایت شاکی صادر و اعلام میگردد. ب- شعبه بیست و سوم در رسیدگی به پرونده کلاسه ۸۱/۴۳۷ موضوع شکایت آقای محمود دهقان جاوید به طرفیت اداره کل امور مالی قوه قضائیه به خواسته پاداش پایان خدمت کارکنان دولت به شرح دادنامه ۶۰۸ مورخ ۱۸/۷/۱۳۸۱ چنین رای صادر نموده است شاکی توضیح داده، گرچه در سال آخر خدمت خویش مرتکب تخلف اداری شده و در هیات رسیدگی به تخلفات محاکمه و محکوم به مجازات بازنشستگی با تنزیل یک گروه گردیده است که اداره طرف شکایت به استناد همین محکومیت مستنداً به ماده ۲ قانون پرداخت پاداش پایان خدمت و بخشی از هزینههای ضروری به کارکنان دولت مصوب ۲۶/۶/۱۳۷۵ پاداش پایان خدمت به وی پرداخت نکرده است ولی مستنداً به قانون اصلاح ماده ۲ قانون پرداخت پاداش خدمت و... مصوب ۲۱/۱/۱۳۸۱ که طبق آن به ازاء هر بار محکومیت اداری در ده سال آخر خدمت یک ماه از پاداش پایان خدمت مستخدم کسر خواهد شد نه کل پاداش خود راکه بیش ازیک بار درطول خدمت خویش مرتکب تخلفی نشده و محکوم نگردیده است، مستحق دریافت پاداش پایان خدمت الا یک سال میداند و این دادخواست رسیدگی به همین موضوع را خواسته است. اداره مشتکیعنه در پاسخ مورخ ۸/۷/۱۳۸۱ به شماره ۴۱۲۸۶۴ خود به دادخواست به نحو اجمال چنین اعلام نموده است که شاکی در سال ۱۳۷۹ مرتکب اخذ رشوه شده و در سال ۱۳۸۰ به موجب رای قطعی شماره ۴۳ مورخ ۱۲/۶/۱۳۸۰ هیات تجدیدنظر رسیدگی به تخلفات اداری به مجازات بازنشستگی با تقلیل یک گروه محکوم گردیده و از تاریخ ابلاغ رای مذکور ۱۲/۸/۱۳۸۰ بازنشسته گردید و به لحاظ محکومیت در سال آخر خدمت به استناد ماده ۲ قانون پرداخت پاداش پایان خدمت و بخشی از هزینههای ضروری به کارکنان دولت مصوب ۲۶/۴/۱۳۷۵ پاداش مذکور به ایشان تعلق نمیگیرد و قانون اصلاح ماده ۲ قانون پرداخت پاداش پایان خدمت الی... در تاریخ موخر از بازنشستگی و اجراء حکم آن یعنی ۲۱/۱/۱۳۸۱ تصویب گردیده و طبق مقررات قانون مدنی ۱ و ۲ و نشر آن در تاریخ ۱۸/۲/۱۳۸۱ در روزنامه رسمی از تاریخ ۳/۳/۱۳۸۱ قابل اجراء میباشد. بنابراین برای شاکی که قبل از تصویب این قانون چه رسد به تاریخ اجراء بازنشسته شد و در در زمان بازنشسته شدن وی این قانون اصلاً وجود خارجی نداشت، قابل استناد نخواهد بود و با توجه به جواب مستدل اداره مشتکیعنه حکم به رد شکایت صادر و اعلام میگردد. ج- شعبه بیستم در رسیدگی به پرونده کلاسه ۸۳/۲۱۴ موضوع شکایت حسین فیاضی به طرفیت مدیرکل کارگزینی قضات به خواسته مطالبه حق پاداش دو ساله به شرح دادنامه ۲۵۳۷ مورخ ۶/۱۰/۱۳۸۳ چنین رای صادر نموده است، اولاً اشتغال خواهان تا ۱/۷/۱۳۸۲ ادامه داشته و ماده واحده مذکور در زمان بازنشستگی او لازم الاجرا بوده و قانون مذکور قابل اعمال و اجراء نسبت به کلیه مستخدمین کشوری که شاغل در زمان تصویب آن بودند میباشد. مضاف به این مجازات اداری کسر یک ماه پاداش پایان خدمت به ازاء هر بار محکومیت اداری در ده سال آخر خدمت، مستقل و مجزا از مجازات اداری است که بر اساس احکام قطعی صادره از مراجع رسیدگی به تخلفات اداری کارکنان دولت و یا مراجع انتظامی قضایی نسبت به قضات حسب مورد اعمال میگردد. یعنی مستخدم متخلف علاوه بر تحمل مجازات در هنگام اشتغال به کار هنگام بازنشستگی و احتساب پاداش پایان خدمت باید متحمل مجازات مقرر در ماده واحده یاد شده گردد و اعمال مجازات زمان اشتغال نافی مجازات زمان بازنشسته شدن نمیباشد علاوه بر مطالب مذکور محکومیت مذکور در قانون مستند، نسبت به قضات، همان محکومیت انتظامی صادره از دادگاه عالی انتظامی قضات است. بنابراین کسر ده ماه از پاداش پایان خدمت به استناد ده بار محکومیت انتظامی ولو اینکه خواهان در یک سال متحمل بیش از یک محکومیت انتظامی شده باشد، با توجه به اطلاق قانون امری موجه تلقی و حکم به رد دادخواست مطروحه صادر و اعلام میشود. د- شعبه اول تجدیدنظر در رسیدگی به پرونده کلاسه ۸۳/۱۰۷۲ موضوع تجدیدنظر خواهی حسین فیاضی به طرفیت اداره کل گزینش قضات نسبت به دادنامه ۲۵۳۷ مورخ ۶/۱۰/۱۳۸۳ صادره از شعبه بیستم دیوان عدالت اداری به شرح دادنامه ۴۷۱ مورخ ۹/۳/۱۳۸۴ چنین رای صادر نموده است، ماده ۲ قانون پرداخت پاداش پایان خدمت در سال ۲۱/۱/۱۳۸۱ اصلاح شده است در این ماده اصلاحی آمده است (به ازای هر بار محکومیت اداری در ده سال آخر خدمت یک ماه از پاداش خدمت مستخدم کسر میشود) چنانچه ده سال آخر خدمت را به قبل از سال ۱۳۸۱ تسری دهیم، قطعاً مجازات مذکور و کسر پاداش به ازای هر محکومیت یک ماه، عطف به ماسبق شده و به فرض کسی مانند تجدیدنظر خواه که تا سال ۱۳۸۲ اشتغال داشته بایستی تخلفات و محکومیتهای انتظامی وی از سال ۱۳۷۲ ملاک عمل قرار گیرد در حالی که در سالهای ۱۳۷۲ تا ۱۳۸۱ بیانی وجود نداشته و عقاب بلا بیان قبیح و عطف قوانین و خصوصاً کیفری و مجازاتها به ماسبق بدون وجود نص صریح قانونی، مطابق صراحت ماده ۴ قانون مدنی ممنوع است. چگونه میتوان فردی را مجازات کرد و بدون اینکه وی هیچگونه اطلاعی از چنین عقابی داشته باشد. فلذا فقط محکومیت های بعداز لازم الاجراء شدن قانون مذکور تاریخ ۳/۳/۱۳۸۱ را میتوان ملاک عمل قرار داد و به ازاء هر یک بار از آنها یک ماه پاداش پایان خدمت وی کسر نمود که در این مدت نیز محکومیتی نداشته است. فلذا تجدیدنظر خواهی وارد تشخیص و با نقض رای بدوی حکم به ورود شکایت شاکی و الزام به پرداخت پاداش پایان خدمت وی در قبال سنوات و بدون کسر وجهی از بابت محکومیت های انتظامی وی صادر میگردد.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق با حضور روسا و مستشاران و دادرسان علیالبدل شعب دیوان تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء به شرح آتی مبادرت به صدور رای مینماید.
رای هیات عمومی
الف- نظر به این که حسب محتویات پرونده کلاسه ۸۱/۴۳۷ شعبه بیست و سوم شاکی در تاریخ نفوذ و اعتبار قانون پرداخت پاداش پایان خدمت و بخشی از هزینههای ضروری به کارکنان دولت مصوب ۱۳۷۵ و اصلاحیه مصوب ۱۳۷۶ آن در باب پاداش پایان خدمت بازنشسته شده و مشمول مقررات اصلاحی ماده ۲ قانون فوقالذکر مصوب ۱۳۸۱ نبوده است، بنابراین مفاد دادنامه شماره ۶۰۸ مورخ ۱۳۸۱/۰۷/۱۸ شعبه بیست و سوم که بر اساس مقررات حاکم بر شرایط شاکی انشاء شده است و با قانون مربوط به سایر شاکیان تفاوت دارد، با سایر دادنامهها متناقض نیست. ب- حکم مقرر در ماده ۲ اصلاحی قانون پرداخت پاداش پایان خدمت و بخشی از هزینههای ضروری به کارکنان دولت مصوب ۱۳۸۱/۰۱/۲۱ مصرح است که «به ازای هر بار محکومیت اداری در ده سال آخر خدمت، یک ماه از پاداش خدمت مستخدم کسر میشود» نظر به اینکه حکم مقنن در خصوص مورد با رعایت ضوابط و شرایط مقرر در آن لازم الاجراء میباشد، بنابراین پرداخت پاداش خدمت به هنگام بازنشستگی به طور کامل مشروط و مقید به عدم محکومیت انتظامی یا اداری مشمولین قانون مزبور در ده سال آخر خدمت است و دادنامه شماره ۱۰۵۳ مورخ ۱۳۸۶/۰۶/۰۳ شعبه هفتم دیوان مبنی بر رد شکایت شاکی که متضمن این معنی است، موافق اصول و موازین قانونی تشخیص داده میشود. این رای به استناد بند ۲ ماده ۱۹ و ماده ۴۳ قانون دیوان عدالت اداری مصوب ۱۳۸۵ برای شعب دیوان و سایر مراجع اداری ذیربط در موارد مشابه لازمالاتباع است.
معاون قضایی دیوان عدالت اداری - مقدسی فرد