رای شماره ۳۲ مورخ ۱۳۶۹/۰۲/۱۳ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
کلاسه پرونده:۶۱/۶۸
شماره دادنامه: ۳۲
تاریخ رای: پنجشنبه ۱۳ اردیبهشت ۱۳۶۹
شاکی:آقای عباس شیرازی
موضوع:ابطال مواد ۷ و ۸ آییننامه اجرایی مصوب ۶۷/۴/۱۵ زمین شهری
مقدمه: شاکی به شرح دادخواست تقدیمی اعلام داشته است: همانطور که در متن قانون و آییننامه اراضی شهری مصوب ۱۳۶۰ آمده است، اصطلاحات حد نصاب تفکیکی و حد نصاب مقرر در قانون درموضوع متفاوت است، و نتیجتاً مفاهیم حداکثر نصاب و نصاب کامل مندرج در این مقررات نیز دارای معانی مختلفند، و ۱۰۰۰ متری که در مادتین ۶ و ۸ قانون اراضی شهری باید دارای مقصود و منظوری باشد که بتوان از آن بهره و ری و استیفاء حق نمود، بدین توجیه که چنانچه عنوان و میزان حداکثر ۱۰۰۰ متر در بسیاری این مقررات کاربرد و کارایی برای مردم در برنداشت، ذکر عنوان و میزان ان امری زاید و بیهوده بوده مشخص است که مقصود از جمله "مزایای مواد ۶و ۸ در قانون اراضی شهری مصوب ۱۳۶۰ "مندرج در ماده ۷ قانون زمین شهری، مصوب ۱۳۶۶ یعنی استفاده حداکثر نصاب قانونی"۱۰۰۰ متر "و ایجاد عمران و احیاء در این میزان است، زیرا از تفسیر کلمه مزایا در ماده ۷ و تبصره ۲ ماده ۹ قانون زمین شهری ۱۳۶۶ که درباره دریافت زمین معوض تعیین تکلیف میکند، مقصود ۱۰۰۰ متر است، و نه کمتر از آن. اما مشکل اساسی و حقوقی که مغایرت کامل مواد ۷و ۸ آییننامه مصوب ۱۵/۴/۶۷ را با ماده ۶و۸ قانون سابق و ۷ قانون لاحق را کامل مینماید. آنست که در قانون سابق کلمه "مزایا "در مواد ۶و ۸ منعکس نبوده، و در آییننامه آن نیز وجود ندارد، و فقط در ماده ۷ قانون اخیر التصویب "زمین شهری" این اصطلاح آمده است بدون اینکه توضیحی درباره آن داده باشد، به عبارت رساتر ماده ۷ و ۸ آییننامه زمین شهری سال ۱۳۶۷ نمیتواند برای قانونی منقضی شده، و فاقد کلمه مزایا در مواد ۶و ۸ سال ۱۳۶۰ از یکطرف و برای ماده ۷ قانون اخیر التصویب ۱۳۶۶ که صرفاً به تذکر مزایای مواد ۶و ۸ سال ۱۳۶۰ اشاره دارد، تعیین تکلیف و میزان بندی نماید، و از معنای ماهیت طبیعی تفسیری محدود و خلاصه و خلاف نماید. با توجه به مراتب تقاضای ابطال مواد ۷و ۸ آییننامه مصوب ۱۵/۴/۶۷ زمین شهری را مینماید. مدیر عامل سازمان شهری به شرح لایحه ۳۲۹۴۹/ح- ۱۹/۹/۶۸ در مقام پاسخ اعلام داشته است: به موجب ماده ۸ قانون اراضی شهری مصوب ۲۷/۱۲/۶۰ مالکان اراضی بایر شهری میتوانستند طبق ضوابط وزارت مسکن و شهرسازی در محل و قوع زمین حداکثر تا ۱۰۰۰ مترمربع طبق ضوابط شهرسازی مصوب عمران و احیاء کنند که عبارت حدنصاب مقرر در قانون و نصاب کامل، معطوف به همان حداقل دو برابر نصاب تفکیکی مناطق مسکونی در شهر محل و قوع زمین میباشد. طبق ماده ۷ قانون زمین شهری، مصوب ۲۲/۶/۶۶ نیز کسانی که از مزایای مواد ۶و۸ قانون اراضی شهری استفاده کردهاند، محروم از عمران نصاب ۱۰۰۰ متر مربع دانسته، و تبصره ۲ ماده ۹ قانون مرقوم نیز به همین موضوع دلالت دارد، و ماده ۷ آییننامه اجرایی قانون زمین شهری، بیآنکه تضییقی در دامنه شمول قانون ایجاد نماید، استفاده از مزایای مواد ۶ و ۸ مندرج در ماده ۷ قانون مذکور را تبیین نموده است، به علاوه علیالاصول اثر قوانین نسبت به آینده است، و نمیتوان آن را عطف به ماسبق نمود، بنابراین مواردی که بر اساس قانون سابق اقدام گردیده، از شمول قانون لاحق خارج است.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری، در تاریخ فوق، به ریاست آیت ا.. سید ابوالفضل موسوی تبریزی و با حضور روسای شعب دیوان، تشکیل. و پس از استماع توضیحات نماینده سازمان زمین شهری، و بحث و بررسی و انجام مشاوره، به اتفاق آراء، مبادرت به صدور رای مینماید.
رای هیات عمومی
شقوق بند الف و ب ماده ۷ آییننامه اجرایی قانون زمین شهری، دایر به اخذ پروانه ساختمانی از شهرداری و همچنین احیاء و عمران بدون اخذ پروانه به وسیله مالک یا انتقال گیرنده، مقید اقدامات آنان در جهت احیاء و عمران اراضی مزبور میباشد که به حکم قانون موجد حق شناخته شده، لذا از این حیث مخالف قانون شناخته نمیشود. با توجه به قانون زمین شهری که مقرر داشته است: «کسانی که طبق مدارک مالکیت از زمینهای موات شهری در اختیار داشتهاند، مشروط بر آن که از مزایای مواد ۶ و ۸ قانون اراضی شهری مصوب ۱۳۶۰ استفاده نکرده... مفاد ماده ۸ آییننامه قانون مزبور که در مقام توضیح ماده ۷ تدوین شده، و مبین هدف قانونگذار از وضع ماده ۷ بوده است مخالف با قانون تشخیص نگردید و پرونده در جهت رسیدگی موضوعی به شعبه چهاردهم ارجاع میگردد.
رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری - سید ابوالفضل موسوی تبریزی