رای شماره ۳۴۱ تا ۳۴۹ مورخ ۱۳۷۸/۰۹/۲۱ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
کلاسهپرونده: ۵۰.۷۸-۸۸.۷۸-۱۳۰.۷۸-۱۳۹.۷۸-۱۶۰.۷۸-۱۷۹.۷۸-۱۸۳.۷۸-۲۵۲.۷۸-۲۸۱.۷۸
شماره دادنامه: ۳۴۱-۳۴۲-۳۴۳-۳۴۴-۳۴۵-۳۴۶-۳۴۷-۳۴۸- ۳۴۹
تاریخ: ۲۱ آذر ۱۳۷۸
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: خانم مهوش شیرازی - آقای فرزاد هوشنگی - آقای محمدپناه نوری - آقای حمید مغازه - آقای هادی کرمی - آقای محمد تاجیک - آقای میرمهدی موسوی اقدم - آقای مهدی قلی داوری - آقای فریدون نوری تهران
موضوع شکایت و خواسته: ابطال ماده ۱۰ آییننامه تبصره ۳ ماده واحده قانون نقل و انتقال حق بیمه یا بازنشستگی موضوع تصویبنامه شماره.۵۲۳۷۳ت ۱۵۶۴۹ ه- مورخ ۱۳۷۷.۸.۱۱ هیات وزیران
مقدمه: شکایت طی دادخواستهای تقدیمی خلاصتا" اعلام داشتهاند، با عنایت به صراحت ماده واحده قانون نقل و انتقال حق بیمه یا بازنشستگیمصوب ۱۳۶۵.۳.۲۷ مجلس شورای اسلامی و تبصرههای ۲ و ۳ آن و همچنین آییننامه تبصره ۳ ماده واحده قانون مذکور، موضوع تصویبنامه شماره۵۹۵۲۲ مورخ ۱۳۶۵.۱۱.۲۷ هیات محترم وزیران که مقرر میدارد:
۱- حق بیمه یا بازنشستگی سوابق خدمت اشخاصی که وجوهی را به هر یک از صندوقهای بیمه یا بازنشستگی یا صندوقهای مشابه پرداخت نمودهانددر صورتی که محل کار یا خدمت آنان تغییر نموده و به تبع آن از شمول خدمات صندوق مربوطه خارج شده باشند و یا طبق ضوابط قانونی مشترکصندوق دیگری شدهاند به میزان ۴ درصد آخرین حقوق و مزایای آنان که مبنای برداشت حق بیمه یا بازنشستگی قرار گرفته است بابت هر ماه بهصندوقی که مشمول به تبع شغل خود مشترک آن شده است منتقل میشود(متن ماده واحده قانون نقل و انتقال حق بیمه یا بازنشستگی مصوب۱۳۶۵.۳.۲۷ مجلس محترم شورای اسلامی) ۲- آن قسمت از سنوات خدمت قابل قبول دولتی مستخدم که مبنای برداشت حق بیمه یا کسوربازنشستگی قرار گرفته، با انتقال حق بیمه یا کسور بازنشستگی جزو خدمت رسمی قرار میگیردتبصره ۲ ماده واحده قانون نقل و انتقال حق بیمه....) ۳-در خصوص آن دسته از مشمولین تامین اجتماعی و صندوقهای مشابه که سهم بازنشستگی آنان به ماخذ مذکور در ماده واحده ازسایر صندوقهایبازنشستگی دریافت گردیده است با اخذ مابه التفاوت سهم بازنشستگی بر اساس قوانین و مقررات مربوط از مستخدم، سنوات خدمت آنان محاسبهخواهد شد میزان و نحوه اخذ سهم بازنشستگی مذکور در این تبصره بر اساس آییننامهای خواهد بود که به تصویب هیات وزیران میرسد (تبصره ۳ماده واحده قانون نقل و انتقال حق بیمه و...) هیات محترم وزیران با تصویب نامه شماره ۵۲۳۷۳ مورخ ۱۳۷۷.۸.۱۱ خط بطلان بر قانون نقل و انتقالحق بیمه یا بازنشستگی مصوب ۱۳۶۵ کشیده و برخلاف موازین قانونی و شئونات شرعی اخلاقی و اجتماعی اجرای آن را عطف بماسبق نموده است.اینک با عنایت به دلایل زیر تقاضای لغو تصویبنامه مذکور را دارد. ۱- مصوبات، بخشنامهها و آییننامهها نمیتوانند ناقض قانون باشند و هرگونه تغییردر مفاد ماده قانونی مستلزم تصویب مجلس محترم شورای اسلامی میباشد. ۲- به موجب تبصرههای ۲ و ۳ قانون نقل و انتقال حق بیمه یا بازنشستگیمصوب ۱۳۶۵ و ماده ۹ آییننامه تبصره ۳ ماده واحده قانون مذکور موضوع تصویبنامه شماره ۵۹۵۲۲ مورخ ۱۳۶۵.۱۱.۲۷ هیات وزیران سوابقخدمت دولتی مشمولین قانون و آییننامه مورد بحث جزو خدمت رسمی محسوب گشته و سنوات خدمت دولتی آنان از لحاظ بازنشستگی و وظیفهبه محض انتقال حق بیمه یا کسور بازنشستگی و پرداخت مابه التفاوت مربوط به ترتیب مقرر در ماده واحده قانون و آییننامه مذکور در این بند تحققمییابد در حالی که بر اساس ماده ۱۰ الحاقی به آییننامه تبصره ۳ قانون نقل و انتقال حق بیمه یا کسور بازنشستگی موضوع تصویبنامه شماره ۵۲۳۷۳مورخ ۱۳۷۷.۸.۱۱ هیات وزیران سوابق خدمت دولتی مستخدمین که در اجرای قانون و آییننامه یاد شده به سازمان تامین اجتماعی منتقل شده یامیشود صرفا" در محاسبه میزان مستمری بازنشستگی منظور شده است و این امر نقض قانون تلقی میگردد. ۳- علیرغم اینکه قانون عطف بماسبقنمیگردد به خصوص مواردی که حقوق اجتماعی اشخاص مطرح باشد لیکن عملا" هیات وزیران اجرای مصوبه ۵۲۳۷۳ مورخ ۷۷.۸.۱۱ را با عنوانکلمات «شده یا میشوند» به گذشته تسری داده است. معاون دفتر امور حقوقی دولت در پاسخ به شکایت مذکور طی نامه شماره ۳۱۲۷۷ مورخ۱۳۷۸.۸.۲۲ مبادرت به ارسال تصویر نامه شماره ۱۷۸۳۸ مورخ ۱۳۷۸.۵.۴ قائم مقام معاون حقوق و امور مجلس رئیس جمهور در مورد ایراد شماره۲۲۷۳ه-.ب مورخ ۱۳۷۳.۳.۲۲ ریاست مجلس شورای اسلامی نسبت به تبصره ۲ الحاقی به ماده ۱ آییننامه قانون تعدیل نیروی انسانی دستگاههایدولتی موضوع تصویبنامه شماره.۵۲۱۶۶ت ۱۵۶۴۹ه- مورخ ۱۳۷۷.۸.۱۱ که عینا" حاوی حکم مندرج در ماده ۱۰ تصویبنامه شماره.۵۲۳۷۳ت۱۵۶۴۹ ه- مورخ ۱۳۷۷.۸.۱۱ که درخواست ابطال گردیده و نیز تصویب نامه شماره.۷۹۷۳د۷۱۰۰. مورخ ۱۳۷۸.۵.۲۶ سازمان تامین اجتماعینموده است. در نامه قائم مقام معاون حقوقی و امور مجلس رئیس جمهور آمده است، تبصره ۲ الحاقی به ماده ۱ آییننامه قانونی تعدیل نیروی انسانیدستگاههای دولتی (موضوع تصویبنامه شماره.۵۲۱۶۶ ت۱۵۶۴۹ه- مورخ ۱۳۷۷.۸.۱۱) که احتساب سوابق خدمت دولتی را منحصر به میزانمستمری بازنشستگی نموده است مغایر قسمت اخیر ماده ۱ قانون نحوه تعدیل نیروی انسانی است که سنوات خدمت را برای مطلق مزایای قانونیتامین اجتماعی منظور نموده است. در نامه مدیرکل دفتر امور حقوقی و دعاوی سازمان تامین اجتماعی منظور نموده است. در نامه مدیرکل دفتر امورحقوقی و دعاوی سازمان تامین اجتماعی نیز آمده است، نظر به اینکه منفصلین سازمان تامین اجتماعی و مستخدمین مشمول مقررات استخدامیشرکتهای دولتی مصوب ۱۳۵۲.۳.۵ و همچنین سایر مستخدمین موسسات دولتی که از حیث بیمه و بازنشستگی مشمول مقررات قانون تامیناجتماعی بوده و مدت مدیدی حق بیمه به سازمان پرداختهاند و به موجب لوایح قانونی مربوط به ایجاد محیط مساعد برای رشد نهادهای انقلاباسلامی، قانون بازسازی نیروی انسانی دستگاههای دولتی، قانون هیاتهای رسیدگی به تخلفات اداری و سایر قوانین منفصل میگردند علاوه بر اینکهانتقال وجوه آنان از صندوق تامین اجتماعی به سایر صندوقها متصور نبوده بلکه از مزایای تعهدات سازمان (انواع مستمریها) در مقابل حق بیمههایپرداختی نیز محروم میگردیدهاند، لذا از همان بدو اصلاح آییننامه و به منظور رفع دوگانگی اجرای آییننامه نقل و انتقال که فراگیری و جامعیت قانونرا مخدوش و حقوق مکتسبه عدهای را زایل و به دیگران واگذار مینمود مراتب به هیات وزیران اعلام گردید. آییننامه تهیه شده قبلی توسط هیاتوزیران پس از گذشت مدت مدیدی در عمل مخالفت خود را با روح و فلسفه قانون نقل و انتقال بیمه یا بازنشستگی مصوب ۱۳۶۵.۳.۲۷ مجلسشورای اسلامی نشان داده و از این رو بوده که لزوم اصلاح و تجدید نظر در آن ضروری تشخیص داده شده است. حسب مصوبه اخیرالتصویب،مستخدمین مزبور پس از انتقال کسور بازنشستگی خود به سازمان و پرداخت مابه التفاوت متعلقه، تحت پوشش مقررات تامین اجتماعی قرار گرفته واصولا" با قبول مقررات کلی تامین اجتماعی همچون سایر بیمه شدگان تابع مقررات آن بوده و برای استفاده از مزایای مقرر در قانون تامین اجتماعی نیزباید حائز شرایط قانونی باشند. چنانچه هدف قانونگذار از تصویب قانون نقل و انتقال حق بیمه یا بازنشستگی و نیز قانون نحوه تعدیل نیروی انسانیصرفا" بازنشستگی بلافاصله این قبیل افراد بوده بدون تردید نقل و انتقال حق بیمه از صندوقی به صندوق دیگر را مطرح نمینمود زیرا انجام آن درصندوق قبلی به راحتی و آسانی صورت میگرفت. مضافا" اینکه شرایط پذیرش سوابق غیردولتی مستخدمین دولتی در صندوق بازنشستگی کشورینیز تابع همین منطق بوده و سوابق منتقله در محاسبه حقوق بازنشستگی موثر میباشد چنانکه به موجب قانون نحوه تاثیر سوابق خدمت غیردولتی دراحتساب حقوق بازنشستگی مصوب ۱۳۷۲.۲.۱۹ مجلس شورای اسلامی با انتقال حق بیمه یا کسور بازنشستگی سهم مستخدم و کارفرما از صندوقتامین اجتماعی به صندوق بازنشستگی کشوری، سوابق منتقل صرفا" در تعیین حقوق و مستمری بازنشستگی و وظیفه قابل احتساب میباشد، آنهم درشرایطی که مستخدم حداقل ۲۰ سال سابقه خدمت دولتی را داشته باشد. دبیر محترم شورای نگهبان در خصوص ادعای خلاف شرع بودن مورد شکایتطی نامه شماره ۷۸.۲۱.۵۳۶۳ مورخ ۱۳۷۸.۷.۱۰ اعلام داشتهاند، ماده ۱۰ مذکور در بند ب تصویبنامه شماره ۵۲۳۷۳ مورخ ۷۷.۸.۱۱ و نیز تبصره ۲مذکور در تصویبنامه شماره ۵۲۱۶۶ مورخ ۷۷.۸.۱۱ هیات وزیران خلاف شرع تشخیص داده نشد.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق به ریاست آیت الله موسوی تبریزی و باحضور روسای شعب بدوی و روساء و مستشاران شعبتجدید نظر دیوان تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آرا به شرح آتی مبادرت به صدور رای مینماید.
رای هیات عمومی
عموم و اطلاق ماده واحده قانون نقل و انتقال حق بیمه یا بازنشستگی مصوب ۱۳۶۵/۰۳/۲۷ در خصوص قابلیت حق بیمه یا بازنشستگی اشخاص از یک صندوق بازنشستگی به صندوق بازنشستگی دیگر و تاکید مقنن بر لزوم قبول و احتساب سابقه خدمت مذکور به عنوان خدمت به شرح مندرج در تبصره ۲ ماده واحده قانون فوق الذکر مفید قابلیت احتساب مدت مذکور از کلیه جهات مندرج در قانون تامین اجتماعی است و مفاد ماده ۱۰ آییننامهتبصره ۳ ماده واحده قانون نقل و انتقال حق بیمه یا بازنشستگی که موجب محدودیت آثار قانونی مترتب بر سابقه خدمت مزبور است مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات تشخیص داده میشود، لذا مستندا به قسمت دوم ماده ۱۵ قانون دیوان عدالت اداری ابطال میگردد.
رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری - قربانعلی دری نجف آبادی