رای وحدت رویه شماره ۷۵۹ مورخ ۱۳۸۵/۱۱/۱۵ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

کلاسه پرونده: ۸۱۴/۸۵

شاکی: رئیس شعبه پانزدهم دیوان عدالت اداری

موضوع: اعلام تعارض آراء صادره از شعب ۵ و ۱۰ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری

تاریخ رای: یکشنبه ۱۵ بهمن ۱۳۸۵

شماره دادنامه: ۷۵۹

مقدمه: الف-۱- شعبه بیست و هفتم دیوان در رسیدگی به پرونده کلاسه ۸۴/۱۴۶۸ موضوع شکایت آقای سلیمان عسگری به طرفیت هیات حل اختلاف رسیدگی به شکایات استانداری تهران به خواسته دستور موقت به شرح دادنامه شماره ۷۷۳ مورخ ۱۳۸۴/۰۶/۰۱ چنین رای صادر نموده است، … نظر به اینکه تصمیم هیات طرف شکایت در اجرای ماده ۲۸ قانون تشکیلات وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخابات شهرداران و ماده ۲۶ آیین‌نامه اجرایی قانون مذکور اتخاذ گردیده و مطابق قسمت اخیر ماده ۸۲ قانون فوق‌الذکر فرد یا افرادی که سلب عضویت می‌گردند می‌توانند به دادگاه صالح شکایت نمایند که با توجه به استفاده از لفظ دادگاه دیوان عدالت اداری خارج از شمول لفظ مذکور بوده موضوع در صلاحیت رسیدگی محاکم عمومی استان تهران می‌باشد لذا شعبه مستنداً به مواد ۱۱ و ۱۴ و ۱۸ قانون دیوان عدالت اداری و ماده ۲۱ آیین‌ دادرسی دیوان عدالت اداری قرار عدم صلاحیت خویش را به شایستگی رسیدگی دادگاه‌های عمومی استان تهران صادر و اعلام می‌نماید. الف-۲- شعبه پنجم تجدیدنظر در رسیدگی به پرونده کلاسه ۸۴/۷۲۶ موضوع تقاضای تجدیدنظر سلیمان عسگری نسبت به دادنامه شماره ۷۷۳ مورخ ۱۳۸۴/۰۶/۰۱ صادره از شعبه بیست و هفتم دیوان به شرح دادنامه شماره ۹۲۶ مورخ ۱۳۸۴/۰۹/۰۲ چنین رای صادر نموده است. نظر به اینکه به موجب قسمت اخیر ماده ۸۲ قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شورای اسلامی کشور اعتراض به رای هیات حل اختلاف موضوع ماده ۸۲ قانون مذکور قابل رسیدگی در دادگاه صالحه عنوان شده و مطابق بند ۲ ماده ۱۱ قانون دیوان آراء کلیه کمیسیونها، هیاتهای حل اختلاف و نظائر آن قابل اعتراض و رسیدگی در دیوان می‌باشد در نتیجه منظور قانونگذار در ماده اعلامی دیوان عدالت اداری به نظر می‌رسد و صلاحیت دیوان جهت رسیدگی به موضوع محرز است و بدین استدلال دادنامه شماره ۷۷۳ مورخ ۱۳۸۴/۰۶/۰۱ شعبه بیست و هفتم دیوان مبنی بر رد صلاحیت نقض می‌شود و اما در ماهیت قضییه … ب-۱- شعبه‌پانزدهمدر رسیدگی به پرونده کلاسه ۸۴/۲۸۱۱ موضوع شکایت آقای اقبال منصوریان به طرفیت، هیات حل اختلاف استانداری تهران به خواسته اعتراض و تقاضای ابطال رای مورخ ۱۳۸۴/۱۲/۱۶ هیات مشتکی‌عنه در سلب عضویت شاکی در شورای اسلامی شهر اسلامشهر به شرح دادنامه شماره ۱۱۶۰ مورخ ۱۳۸۵/۰۵/۰۷ چنین رای صادر نموده است، اولاً نظر به اینکه قواعد آمره مربوط به صلاحیت رسیدگی مراجع قضایی از مقرراتی است که حتی چنانچه اصحاب دعوی متذکر آن نشوند، مرجع قضایی مربوطه خود مکلف به توصیف و شناسائی و تشخیص صلاحیت رسیدگی خود به موضوع مطروحه می‌باشد که در مانحن فیه چون قانونگذار در عبارات مندرجه در بند ۲ ماده ۱۱ قانون دیوان عدالت اداری اراده حصر نداشته بلکه به سیاق تمثیلی آراء کمیسیونها و شوراها و هیاتها و نظائر آن که مقنن از کلمه مانند بهره جسته مبین عدم افاده محدودیت در طرح شکایت از تصمیمات و مصوبات و آراء هیاتها و کمیسیونها و شوراهائی است که واجد تشکیلات قانونی و اداری بوده و تصمیمات و اقداماتشان بر مبنای مقررات قانونی اتخاذ می‌گردد و آراء آنها در زمره اعتبار آراء قضایی که از سوی محاکم دادگستری صادر می‌شود را ندارد و همچنانکه در تبصره ۲ ماده ۱۱ قانون مذکور اعتراض به آراء دادگاه‌های دادگستری را استثناء نموده و خارج از صلاحیت این دیوان قرارداده فلذا با عنایت به مقررات مترقی اصل ۱۷۳ قانون اساسی و فلسفه تاسیس دیوان عدالت اداری که نخواسته‌اند هیچگونه شکایت و تظلم‌خواهی در جمهوری اسلامی بدون دادخواهی و رسیدگی باقی بماند، رسیدگی به اعتراض آراء هیاتهای موصوف از هر حیث در حیطه صلاحیت این دیوان است، زیرا به آراء هیاتهای مذکور رای دادگاه اطلاق نمی‌شود. ثانیاً…. ب-۲- شعبه دهم تجدیدنظر در رسیدگی به پرونده کلاسه ۸۵/۶۵۴ موضوع تقاضای تجدیدنظر هیات حل اختلاف رسیدگی به شکایات استانداری تهران نسبت به دادنامه شماره ۱۱۶۰ مورخ ۱۳۸۵/۰۵/۰۷ صادره از شعبه پانزدهم دیوان به شرح دادنامه شماره ۹۴۳ مورخ ۱۳۸۵/۰۸/۲۷ چنین رای صادر نموده است، با توجه به منطوق قسمت اخیر ماده ۸۲ قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی و انتخاب شهرداران دایر به صلاحیت دادگاه صالح و اینکه به موجب وحدت ملاک رای شماره ۵۳۷ مورخ ۱۳۶۹/۰۸/۰۱ هیات عمومی دیوان عالی کشور و رای شماره ۲۵-۲۴-۲۳ مورخ ۱۳۷۰/۰۳/۰۷ هیات عمومی دیوان عدالت اداری منظور از دادگاه صالح محاکم عمومی دادگستری است لذا رسیدگی به موضوع شکایت خارج از حدود صلاحیت و اختیارات این مرجع مصرح در ماده ۱۱ قانون دیوان عدالت اداری تشخیص، ضمن ورود تجدیدنظر خواهی و نقض دادنامه معترض عنه قرار عدم صلاحیت به صلاحیت محاکم عمومی دادگستری استان تهران صادر می‌نماید. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق با حضور روسای شعب بدوی و روسا و مستشاران شعب تجدیدنظر تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء به شرح آتی مبادرت به صدور رای می‌نماید.

رای هیات عمومی

مطابق ماده ۸۲ قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران، اعضاء شوراهای روستا، بخش، شهرک و شهرها در صورت سلب عضویت خود در شوراهای مزبور می‌توانند به دادگاه صالح شکایت کنند. نظر به اینکه واژگان «دادگاه صالح» همانطور که در دادنامه شماره ۵۳۷ مورخ ۱۳۶۹/۰۸/۰۱ هیات عمومی دیوان عالی کشور و همچنین دادنامه‌های ۲۵-۲۴-۲۳ مورخ ۱۳۷۰/۰۳/۰۷ و شماره ۷۲ مورخ ۱۳۸۵/۰۲/۱۷ هیات عمومی دیوان تصریح شده مفید و مفهم دادگاه ذیصلاح دادگستری است و اطلاق الفاظ مذکور در اصطلاح حقوقی و اداری به دیوان عدالت اداری، موافق مراد و مقصود و حکم صریح مقنن نیست، بنابراین دادنامه شماره ۹۴۳ مورخ ۱۳۸۵/۰۸/۲۷ شعبه دهم تجدیدنظر دیوان متضمن قرار عدم صلاحیت دیوان به اعتبار صلاحیت دادگاه ذیصلاح دادگستری در مورد رسیدگی به شکایت و اعتراض عضو شورای اسلامی به خواسته سلب عضویت وی صحیح و موافق قانون است. این رای به استناد قسمت اخیر ماده ۲۰ اصلاحی قانون دیوان عدالت اداری برای شعب دیوان و سایر مراجع ذیربط در موارد مشابه لازم‌الاتباع است.

معاون قضایی دیوان عدالت اداری - مقدسی‌فرد