رسیدگی به پرونده متهم متواری در جرائم موضوع ماده ۳۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۱/۰۷/۱۷
برگزار شده توسط: استان کرمان/ شهر کرمان

موضوع

رسیدگی به پرونده متهم متواری در جرائم موضوع ماده ۳۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری

پرسش

در پرونده های جرائم موضوع ماده ۳۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری بعد از صدور کیفرخواست اگر متهم در مرحله تحقیقات متواری باشد، ایا تعیین وکیل تسخیری برای متهم لازم است یا خیر؟

نظر هیات عالی

تجویز صدور قرار رسیدگی غیابی و انجام آن در ماده ۳۹۴ قانون آیین دادرسی کیفری، نافی تکلیف دادگاه در تعیین وکیل تسخیری برای او طبق ماده ۳۴۸ همان قانون نیست. به علاوه امکان جمع بین دو حکم قانونی مذکور وجود دارد و هیچ یک مانع دیگری نیست. لذا نظر اکثریت قضات محترم کرمان مورد تائید است.

نظر اکثریت

ما اصولی برای رسیدگی در جرائم موضوع ماده ۳۰۲ قانون ایین دادرسی کیفری داریم مثل تعیین وکیل و صرف متواری بودن متهم دلیلی بر منتفی بودن حضور وکیل در جرائم مذکور نمی گردد چرا که هر چند متهم متواری است ولی دلیلی بر انتفاء تعیین وکیل تسخیری نمی‌باشد. لذا می توان با تنقیح مناط از قاعده المیسور لایسقط بالمعسور بیان کرد که به جهت اهتمام قانونگذار به حقوق متهم در جرائم موضوع ماده ۳۰۲ قانون ایین دادرسی کیفری رعایت تشریفات الزامی است. موید این استنباط نظریه دکتر خالقی در شرح قانون آیین دادرسی کیفری در ذیل ماده ۳۹۴ قانون مذکور می‌باشد که بیان داشته است: تجویز رسیدگی در غیاب متهم به دلیل متواری بودن یا عدم دسترسی به وی به معنای نادیده گرفتن لزوم حضور وکیل تسخیری نیست.

نظر اقلیت

با توجه به اینکه حکم مندرج در ماده ۳۴۸ قانون آیین دادرسی کیفری در خصوص لزوم حضور وکیل، اولا و بالذات در مواردی است که متهم متواری نبوده و تشریفات موضوع مواد ۳۸۴ تا ۳۸۹ قانون آیین دادرسی کیفری در این خصوص امکان جریان آنها فراهم بوده اما در مواردی که متهم متواری بوده و امکان ابلاغ ایرادات ده روزه به متهم و ابلاغ جهت تعیین وکیل وجود نداشته ثانیا و بالعرض گفته می‌شود که نیازی به تعیین وکیل تسخیری برای متهم متواری نمی‌باشد و این مفهوم در خود ماده ۳۹۴ قانون آیین دادرسی کیفری درج شده چرا که به صراحت بیان کرده وقتی متهم متواری بوده و امکان احضار و جلب او برای تعیین وکیل فراهم نبوده باشد قرار رسیدگی غیابی صادر می‌نماید لذا طبق قاعده ی اذا انتفی الشرط انتفی المشروط (اذا فقد الشرط فقد المشروط) شرط جریان تشریفات موضوع مواد۳۸۴ تا ۳۸۹ قانون آیین دادرسی کیفری حضور متهم می‌باشد و در زمان متواری بودن متهم، تشریفات مربوطه نیز (ابلاغ ایرادات ده روزه به کیفرخواست -ابلاغ جهت معرفی وکیل) منتفی خواهد بود. هم چنین می توان از قاعده ی اقدام، این مطلب را استنباط کرد زیرا وقتی قانونگذار به جهت اهتمام به حقوق متهم، این تشریفات را معین کرده است، زمانی که متهم متواری بوده گویا طبق قاعده، خودش اقدام بر نفس خودش کرده است و نسبت به عدم مراعات حقوق خویش اقدام کرده است.