شرط تحقق تسبیب در جنایت

رأی شعبه دیوان عالی کشور

به دلالت دادنامه شماره ۷۰۱۲۷۶- ۱۳۹۳/۱۱/۱۵ شعبه ۱۰۴ دادگاه جزائی بندرعباس مستدعی اعاده دادرسی به اتهام قتل مرحوم ح.پ. فرزند ح. از باب تسبیب به میزان ۱۰% تحت پیگرد قرار گرفته با این توضیح که در پی مشاجره لفظی و نزاع فی مابین مرحوم که دارای ناراحتی قلبی بوده بر اثر استرس فوت کرده است دادگاه با توجه به گزارش مرجع انتظامی و تحقیقات معموله و نظریه پزشکی قانونی که در نهایت نقش استرس وارده متعاقب نزاع در بروز فوت را به میزان ده درصد دیه کامل انسان تعیین و مابقی را مربوط به بیماری قلبی از قبل دانسته و علیرغم عدم اثبات ایراد ضرب و شتم به میزان تقصیر و تسبیب اعلامی بزهکار شناخته و مستند به ماده۶۱۶ قانون تعزیرات و رعایت ماده۳۸ قانون مجازات اسلامی و مواد ۵۴۹-۵۰۶-۴۹۲ همین قانون از حیث جنبه عمومی جرم به جهت بی مبالاتی در بردن همسر خودش از خانه مجنی علیه و ایجاد نزاع منجر به فوت به تحمل چهارماه حبس تعزیری و از حیث جنبه خصوصی جرم به پرداخت ده درصد دیه کامله در حق اولیاء دم مرحوم محکوم شده که شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان هرمزگان ضمن رد اعتراض های بعمل آمده دادنامه تجدیدنظرخواسته را تأیید و قطعی نموده است اینک محکوم علیه با تقدیم لایحه ای به دیوان عالی کشور که هنگام شور قرائت خواهد شد اجمالاَ با پرداختن به ماهیت پرونده و تشریح موضوع و نقد و ارزیابی نظرات پزشکی قانونی و اشاره به بیماری حاد قلبی مرحوم و عدم اثبات ضرب و جرح و اینکه متوفی بعد از درگیری به کلانتری مراجعه کرده و حدود چهار ساعت بعد حال او وخیم شده و به بیمارستان منتقل و فوت کرده و با گذشت زمان استرس فروکش کرده و هیچ دخالتی در فوت وی نداشته و از طرف دیگر به خاطر صد میلیون تومان بدهی ناراحت و تحت فشار بوده و دادگاه در تعیین مجازات حبس ماده۶۸ قانون مجازات اسلامی را برای اعمال مجازات جایگزین حبس مد نظر قرار نداده و ماده ۱۲۰ قانون مجازات اسلامی نیز مورد توجه قرار نگرفته به استناد ماده۴۷۴ قانون آئین دادرسی کیفری تقاضای اعاده دادرسی نموده و پرونده بعد از ثبت کلاسه دفتر کل به این شعبه ارجاع با تهیه گزارش در دستور کار قرار گرفته است. هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای سید مصطفی قائم مقامی عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای دادیار دیوان عالی کشور اجمالاَ مبنی بر پذیرش درخواست اعاده دادرسی در خصوص دادنامه شماره ۷۰۱۲۳۹- ۱۳۹۴/۱۱/۲۶ اعاده دادرسی خواسته مشاوره نموده بااکثریت چنین رأی می دهد:

رأی شعبه دیوان عالی کشور

با عنایت به مفاد لایحه مستدعی اعاده دادرسی و ضمائم پیوست آن بویژه مفاد ماده ۵۰۶ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ که در مقام تعریف تسبیب در جنایت بیان شده و در واقع عمل فیزیکی غیر مستقیم مانند مثال کندن چاه ملاک عمل قرار گرفته ، استرس جزیی ناشی از نزاع و درگیری طرفین را نمی‌توان تسبیب و از موجبات ضمان شرعی دانست و در برخی از مواد دیگر نیز به اعمال فیزیکی غیر مستقیم موجب ضمان اشاره شده که از مجموع مواد قانونی بنظر می رسد مانحن فیه از تعریف کلی تسبیب و ماده ۶۱۶ قانون تعزیرات خروج مصداقی داشته است در نتیجه از این حیث درخواست آقای م. ل فرزند م. با بند چ ماده۴۷۴ قانون آئین دادرسی کیفری منطبق تشخیص و مستند به ماده۴۷۶ همین قانون ضمن قبول درخواست و تجویز اعاده دادرسی رسیدگی مجدد به شعبه دیگر دادگاه تجدیدنظر استان هرمزگان (دادگاه صادر کننده حکم قطعی) محول و ارجاع می گردد.
شعبه سی و هشتم دیوان عالی کشور - عضو معاون و مستشار
سید اسمعیل م. ی - سید مصطفی قائم مقامی