صلاحیت یا عدم صلاحیت دادرس دادگاه به جانشینی از بازپرس در جرایم موضوع ماده ۳۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۲/۱۱/۲۰
برگزار شده توسط: استان سازمان قضایی نیروهای مسلح/ شهر زنجان

موضوع

صلاحیت یا عدم صلاحیت دادرس دادگاه به جانشینی از بازپرس در جرایم موضوع ماده ۳۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری

پرسش

وقتی دادرس دادگاه به جانشینی از بازپرس اقدام به تحقیق می‌کند و در اثنای تحقیقات مشخص می‌شود که موضوع پرونده از جمله جرایم غیر مستوجب مجازاتهای مقرر در ماده ۳۰۲ از قانون آیین دادرسی کیفری است، دادرس دادگاه با کدام قرار نهایی باید پرونده را از شعبه کسر و به دادسرا ارسال کند؟

نظر هیات عالی

برابر ماده ۹۲ قانون آیین دادرسی کیفری صلاحیت رسیدگی و تحقیق در خصوص تمامی جرایم با بازپرس است لیکن استثنا و در صورت کمبود بازپرس در غیر جرایم موضوع ماده ۳۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری می توان تحقیق را عهده دار دادیار گذاشت که این حکم عام به موجب تبصره مقید شده و در فرض عدم حضور، معذور بودن و عدم دسترس به بازپرس و صرفا در موضوع جرایم ماده ۳۰۲ صلاحیت بازپرس را به دادرس دادگاه تسری داده است و لذا هر زمان وصف شمول ماده ۳۰۲ زائل شود حکم عام باید اجرا شود و صلاحیت دادرس که به تبع حکم تبصره ایجاد شده از بین می رود و دادرس باید با قرار عدم صلاحیت پرونده را به دادسرا اعاده نماید همانگونه که دادیار اگر کشف کرد رفتار موجب مجازات های ماده ۳۰۲ است با صدور قرار عدم صلاحیت پرونده را به دادسرا اعاده می نماید.

نظر اکثریت

لزومی به صدور قرار نهایی نیست صرفاً در سیستم با انتخاب گزینه‌ی « ارسال به شعبه دیگر» پرونده به دادسرا فرستاده می‌شود.

نظر ابرازی

با توجه به اینکه به لحاظ ذاتی دادرس دادگاه به جانشینی از بازپرس صلاحیت تحقیق ندارد، پرونده با صدور قرار عدم صلاحیت ذاتی به دادسرا ارسال می‌شود. گرچه شاید اشکال شود بازپرس که از مقامات دادسراست، نمی‌تواند به دادسرا در یک حوزه قضایی عدم صلاحیت صادر کند لیکن با توجه به مواد ۴۰۳ و ۵۸۸ مشخص می‌شود که دادگاه نظامی یک در صورت وجود شرایط پرونده را با صدور قرار عدم صلاحیت به دادگاه نظامی دو ارسال می‌کند، از ملاک این مواد قانونی مستفاد می‌شود که اشکال قانونی بر صدور قرار عدم صلاحیت دادسرا به دادسرا حتی در یک حوزه قضایی وجود ندارد. و در هنگام حصول اختلاف در صلاحیت فی‌مابین دادرس به جانشینی از بازپرس و دادستان، حل اختلاف مستندا به ماده ۲۷۲ با دادگاه کیفری دویی است که دادسرا در معیت آن انجام وظیفه می‌کند.