عسر و حرج زوجه به دلیل عقب ماندگی ذهنی زوج

رأی شعبه دیوان عالی کشور

شماره پرونده : ۹۳۰۹۹۸۵۸۴۰۵۰۱۰۰۸ شماره دادنامه : ۹۵۰۹۹۷۰۹۱۰۰۰۰۲۳۱ شعبه : شعبه بیست و هفتم دیوان عالی کشور تاریخ : ۱۳۹۵/۰۳/۲۵-۱۵:۰۶ قاضی : مرتضی فاضل قاضی : عزیز اله رزاقی
خلاصه جریان پرونده
پیرو گزارش دادنامه شماره ۳۱۹ - ۹۴/۴/۱۴ این شعبه دیوانعالی کشور که از تکرار آن خودداری می شود خانم ف. راد برجی با تقدیم دادخواستی بطرفیت آقای الف. ر. بخواسته صدور گواهی عدم امکان سازش بعلت اختلالات روحی زوج و سوء رفتار بر اثر عقب ماندگی ذهنی تقاضای رسیدگی نموده . شعبه پنجم دادگاه خانواده بجنورد با استناد به مخالفت زوج و فقدان اختلال روحی روانی طی دادنامه شماره ۱۵۷۹ - ۹۳/۱۰/۲۴ حکم به بی حقی زوجه صادر نموده زوجه اعلام نموده است زوج عقب ماندگی ذهنی دارد قادر به کنترل اعصاب نیست مرا مورد ضرب و جرح قرار می دهد ظرف و شیشه ها را می شکند و من به یک اتاق پناه می برم و چند ساعت درب را به روی خود می بندم و بیرون نمی آیم تا آرام شود شهود دارم و اخیراً کارفرمایم را تهدید کرد مرا شکنجه می دهد و موجب عسر و حرج است زوج در مدرسه استثنائی تحصیل کرد و قادر به تحصیل در مدارس عادی نبود سابقه در بیمارستان بخش اعصاب و روان که بستری بوده دارد درخواست معرفی وی به پزشکی قانونی دارم که ابتداءً رأی دادگاه بدوی بشرح دادنامه شماره ۶۵ - ۹۴/۱/۱۹ مورد تأیید دادگاه تجدیدنظر قرار گرفت در مرحله فرجام خواهی این شعبه دیوانعالی کشور بشرح دادنامه صدرالذکر با رأی بدوی موضوع را نیازمند به بررسی بیشتر دانسته در مرحله تالی دادگاه اقدام به تحقیقات تکمیلی کرده شاهد وی گفته های تجدیدنظر خواه را تأیید نموده ص ۹۵ زوج اعلام نمود من با اجازه دادگاه ازدواج مجدد نمودم همسرم را دوست دارم عصبانی نشدم واو را نزدم به نظریه پزشکی قانونی اعتراض دارم که در این راستا موضوع به کمیسیون پزشکی ارجاع گردید کمیسیون اعلام نموده است با توجه به بهره هوشی مرزی نامبرده ، عقب ماندگی ذهنی خفیف در مورد ایشان مطرح می باشد که وضعیت نامبرده در شرائط زندگی مشترک زناشویی می تواند خدشه وارد کند ص ۱۰۳ و در پاسخ به سؤال مجدد دادگاه اعلام نموده است توصیه می شود نامبرده در ادامه امور زندگی مورد حمایت از طرف والدین و اطرافیان یا بستگان قرار گیرد ص ۱۰۸ زوجه در جلسه دادگاه اعلام نمود از خرداد سال ۱۳۹۲ اختلاف شدید شده من به منزل پدرم رفتم اصلاً امکان زندگی وجود (ندارد) بسیار عصبی می باشد ... به گلوی من فشار می آورد که واقعاً خواستم خفه شوم من هم انسان هستم حق زندگی دارم مهریه ام قسطی شده هر پنج ماه یک سکه قسط بندی شده حاضر به بخشش مهریه ام نیستم جهیزیه نمی خواهم سایر حقوق را نمی خواهم برایش زن دیگری با اجازه دادگاه گرفتند نتوانست با او زندگی کند آن خانم در اثر فشار خودش را از آپارتمان پرت کرد فرزند مشترک نداریم ص ۱۰۹ دادگاه با استدلال به اینکه زوجین عملاً جدا زندگی می کنند و مطابق نظر پزشکی قانونی زوج دچار عقب ماندگی ذهنی است و به تنهایی نمی تواند امور خویش را انجام دهد و به حمایت دیگران نیاز دارد عسرو حرج زوجه را احراز نموده با نقض رأی بدوی حکم طلاق صادر نموده است ص ۱۱۲ وکیل زوج با ادعای نفی عسر و حرج و امکان ارجاع موضوع به کمیسیون پزشکی بالاتر خواستار رسیدگی شده پرونده به این شعبه دیوان عالی کشور ارجاع با قرائت گزارش آقای عزیزالله رزاقی بشرح ذیل اقدام به صدور رأی می گردد.
رأی شعبه
با توجه به محتویات پرونده و تحقیقات انجام شده و نظریه کمیسیون پزشکی مبنی بر تأیید عقب ماندگی ذهنی زوج و عدم قدرت به اداره زندگی به تنها و نیاز به حمایت دیگران و جدائی چندین ساله زوجین و احراز عسر و حرج زوجه از سوی قضات صادر کننده رأی و عدم ابراز دلیل و مدرک قاطع موجب نقض از سوی فرجام خواه دادنامه فرجام خواسته شماره ۱۵۲۷ - ۹۴/۱۱/۲۶ صادره از شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان خراسان شمالی مستنداً به ماده ۳۹۶ با رعایت ماده ۳۴۹ قانون آئین دادرسی مدنی ابرام می گردد./ح 
مرتضی فاضل - رئیس                                عزیزالله رزاقی - مستشار