قانون بیمههای اجتماعی و بازنشستگی و تعاون افزارمندان کارگاه ها و کارخانجات ارتش
فصل اول - کلیات
ماده ۱) کارگرانی که در کارخانهها و کارگاههای ارتش و یا در محلهای وابسته بآنها با دستمزد و یا کارمزد طبق آیین نامه مربوطه به کار گمارده شوند افزارمندان ارتش شناخته میشوند.
ماده ۲) افزارمندان ارتش از لحاظ انضباط و یا تعقیب جرائم مشمول مقررات یا قوانینی خواهند بود که درباره مستخدمین ارتش مقرر شده و یامیشود.
ماده ۳) افزارمندان ارتش از لحاظ وضع استخدام - پایه بندی - حقوق - مرخصی ساعات کار و سایر امور اداری و استخدامی تابع مقررات و آیین نامههای مربوطه که به وسیله وزارت جنگ تهیه و به تصویب هیات وزیران خواهد رسید میباشند و هیچ یک از قوانین استخدامی کشوری وقوانین و مقررات دیگر ارتش شامل حال آنان نخواهد شد.
تبصره - وزارت جنگ مکلف است در مدت ۵ ماه از تاریخ تصویب این قانون آیین نامههای مربوط را تنظیم و پس از تصویب هیات وزیران بمورد اجراء گذارد.
فصل دوم - صندوق
ماده ۴ - برای اجرای مقررات بیمههای اجتماعی - بازنشستگی - وظیفه - مستمری و تعاون درباره کلیه افزارمندان ارتشی صندوقی بنام(صندوق بیمههای اجتماعی و بازنشستگی و تعاون افزارمندان ارتش) با سرمایه زیر در بانک سپه تشکیل خواهد شد.
الف - از حقوق افزارمندان ارتش که تا دو هزار ریال حقوق میگیرند صدی شش و از دو هزار ریال ببالا تا چهار هزار ریال صدی هفت و از چهارهزار ریال ببالا صدی هشت همه ماهه کسر و بصندوق بیمههای اجتماعی بازنشستگی و تعاون افزارمندان ارتش پرداخت خواهد شد.
ب - علاوه بر وجوه مزبور که در بند الف مقرر است وزارت جنگ که قائم مقام کارفرما میباشد معادل صدی ۵ حقوق افزارمندان مشمولین این قانون را نقداً و لااقل معدل صدی ۷ دیگر به صورت هزینه معالجات در بیمارستان و موسسات بهداری ارتش و سایر تعهداتی که در این قانون به عهده کارفرما واگذار گردیده است از بودجه وزارت جنگ بصندوق بیمههای اجتماعی پرداخت و منظور مینماید.
ج - حقوق ماه اول افزارمندان جدیدالاستخدام.
د - تفاوت اضافه حقوق یکماه اول.
ه- - حقوق یکماهه افزارمندانی که در تاریخ تصویب مشمول خدمت بوده و مشمول این قانون میباشند باقساط هفت ساله به ترتیبی که در تبصره۲ همین ماده ذکر شده است.
و - وجوه حاصله از جرائم اداری کلیه افزارمندان.
تبصره ۱) در مواردی که کارخانههای ارتش بنابر ضرورت احتیاج بافزارمندان موقت یا کارآموزان کمتر از نوزده سال پیدا میکنند از حقوق آنان معادل دو درصد کسر و معادل چهار درصد از طرف کارفرما بر آن افزوده و بصندوق مزبور پرداخت خواهد شد. این قبیل افزارمندان فقط از کمک های مربوطه بحوادث و بیماریها و از کار افتادگی و فوت (در صورتی که بر اثر انجام وظیفه باشد) و از معالجه بیماریهای غیر ناشی از کار که در مدت اشتغال به کار مبتلا میگردد استفاده خواهند کرد.
تبصره ۲) افزارمندان ارتش که در تاریخ اجرای این قانون دارای پیشینه خدمت بوده و از بودجههای مصوب و یا انتفاعی و اعتبارات قانونی ارتش حقوق دریافت داشتهاند چنانچه مایل باشند تمام یا قسمتی از سوابق خدمت قبلی آنان اعم از متوالی یا متناوب از لحاظ بازنشستگی منظور شود بایستی علاوه بر کسور بازنشستگی زمان خدمت فعلی کسور بازنشستگی مدت خدمتی را که مایل هستند حساب شود نیز تا تاریخ اجرای این قانون باقساطی که از هفت سال تجاوز ننماید به شرح زیر بصندوق بیمههای اجتماعی و بازنشستگی و تعاون افزارمندان ارتش پرداخت کنند نسبت بحقوقی که قبل از شهریور ماه ۱۳۲۰ دریافت میداشتهاند صدی هفت و نسبت بحقوقی که بعد از شهریور ماه ۱۳۲۰ تا تاریخ اجرای این قانون سالانه دریافت میداشتهاند مطابق مندرجات بند الف همین ماده.
تبصره ۳ - کلیه موجودیها و مطالبات و ذخیرهها و تعهدات صندوق سابق بیمه و تعاون کارخانجات ارتش بصندوق بیمههای اجتماعی وبازنشستگی و تعاون افزارمندان ارتش منتقل خواهد شد.
تبصره ۴ - حداقل سن افزارمندان(هنرآموزان) کارخانجات ارتش از تاریخ تصویب این قانون ۱۴ سال تمام خواهد بود.
ماده ۵ - صندوق بیمههای اجتماعی و بازنشستگی و تعاون افزارمندان ارتش وابستگی بصندوق بازنشستگی ارتش و سایر سازمانهای مالی ندارد.
ماده ۶ - وزارت جنگ مکلف است آیین نامه مخصوصی به منظور تعیین طرز اداره صندوق و اجرای کلیه مقرراتاین قانون و طرز استفاده و بکارانداختن سرمایه و پرداخت مخارج و غیره از تاریخ تصویب حداکثر در ظرف پنجماه تهیه نموده و پس از تصویب هیات وزیران به موقع اجراء گذارد.
فصل سوم - بازنشستگی
ماده ۷ - افزارمندان ارتش که سی سال متوالی و یا ۳۵ سال متناوب خدمت داشته و سن آنها بشصت سال رسیده باشد میتوانند تقاضای بازنشستگی نمایند.
تبصره ۱ - وزارت جنگ میتواند افزارمندانی را که بیست سال خدمت متوالی یا ۲۵ سال خدمت متناوب داشته باشند و یا افزارمندانی را که سنین خدمت متوالی و یا متناوب آنان بحد نصاب نرسیده ولی شصت سال داشته باشند بازنشسته کند.
تبصره ۲ - در مورد افزارمندانی که طبق تبصره ۲ ماده ۴ اقدام بپرداخت کسور بازنشستگی سوابق خدمت قبلی خود نموده ولی قبل از پایان ۷سال مقرر در تبصره مزبور به سن ۶۰ سال رسیده باشند و وزارت جنگ نخواهد بنا بمقتضیات آنانرا بازنشسته نماید فقط بنسبت مدتی که کسوربازنشستگی پرداخت نموده و یا قبل از ابلاغ بازنشستگی پرداخت نمایند جزو خدمت رسمی آنان منظور و ملاک احتساب حقوق بازنشستگی خواهد شد.
ماده ۸ - تاریخ شروع بخدمت از اول سن ۱۹ سالگی محسوب میشود.
ماده ۹ - ایام محکومیت جزایی افزارمندان و ایامی که کسور بازنشستگی نپرداختهاند جزء خدمت محسوب نمیشود.
تبصره - ایام تعطیل - غیبت - بیماری - مرخصی های استحقاقی و محکومیتهائی که مطابق مقررات جاری مانع دریافت حقوق نباشد با پرداخت کسور بازنشستگی جزو خدمت آنان محسوب خواهد شد.
ماده ۱۰ - مدت خدمت زیر پرچم افزارمندان ارتش از لحاظ بازنشستگی جزو خدمت آنان محسوب خواهد شد مشروط بر اینکه این قبیل اشخاص کسور موضوع این لایحه را بنسبت حقوقی که بعد از خاتمه سربازی دارا میباشند در مدت بیست چهار [بیست و چهار] ماه پرداخت نمایند.
ماده ۱۱ - میزان حقوق بازنشستگی افزارمندان ارتش عبارت از یک سی ام آخرین حقوق دریافتی ضرب در سنین خدمت آنان - حقوق بازنشستگی بهر تقدیر از میزان آخرین حقوق دریافتی نباید تجاوز نماید.
تبصره - از وجوهی که به عناوین دیگر در مدت خدمت به افزارمندان ارتش پرداخت میشود (از قبیل پاداش اضافهکار و امثال آن) کسوری اخذ نمیشود و وجوه مزبور تاثیری در حقوق بازنشستگی و وظیفه مقرری نخواهد داشت.
ماده ۱۲ - افزارمندان ارتش که حائز شرایط بازنشستگی نباشند چنانچه در حین انجام وظیفه بواسطه حادثه مجروح و یا معلول شده و طبق تشخیص شورای پزشکی نظامی قادر به انجام خدمت محوله نشوند و از کار کردن باز بمانند بدون رعایت مدت خدمت دو ثلث آخرین حقوق خدمتخود را مادامالعمر به طور وظیفه دریافت میدارند.
تبصره - هر گاه این قبیل اشخاص به سنین بازنشستگی رسیده باشند و حقوق بازنشستگی آن ها بیشتر از وظیفه مذکور در این ماده باشد بازنشسته خواهند شد.
ماده ۱۳ - درباره افزارمندانی که در حین انجام وظیفه مصدوم میشوند و صدمه وارده باعث از کار افتادن آن ها نشود طبق ماده ۲۰ این قانون با آنان رفتار خواهد شد.
ماده ۱۴ - اشخاص زیر از دریافت حقوق بازنشستگی و وظیفه محروم میشوند.
الف - افزارمندانیکه پس از محاکمه به موجب حکم قطعی دادگاه باخراج از خدمت و یا انفصال دائم از خدمات دولتی محکوم شوند.
ب - کسانی که ترک تابعیت ایران را بنمایند.
ماده ۱۵ - حقوق بازنشستگی و مستمری در قبال محکومیت حقوقی یا عناوین دیگر قابل توقیف نیست مگر در موارد استیفای دیون دولتی که درصورت معیل بودن ۱ چهارم و در غیر این صورت ۱ سوم قابل توقیف و برداشت است.
ماده ۱۶ - هر گاه افزارمندان ارتش نظر بعدم احتیاج و مقتضیات اداری اخراج شوند اگر مدت خدمت آنان ببیست سال متوالی و یا ۲۵ سال متناوب نرسیده باشد کلیه کسور مدت خدمت که از حقوقشان کسر شده باضافه معدل دو ماه آخرین حقوق دریافتی دفعتاً بآنها پرداخت خواهد شد واگر سن این قبیل افزارمندان بشصت رسیده باشد طبق تبصره ماده ۷ بازنشسته خواهند شد.
ماده ۱۷ - افزارمندانیکه از حقوق بازنشستگی و یا وظیفه استفاده میکنند اگر در سایر ادارات دولتی و یا در بنگاهها و شرکتهای وابسته به دولت بهر نحو از انحاء مشغول کار شوند مادام که در خدمت هستند از اخذ حقوق بازنشستگی و یا وظیفه محروم خواهند بود.
فصل چهارم - حقوق و مستمری
ماده ۱۸ - بوراث قانونی افزارمندانیکه فوت میشوند با رعایت ماده ۱۹ به شرح زیر مستمری پرداخت خواهد شد.
الف - در مورد افزارمندانیکه به علت انجام وظیفه تلف میشوند بماخذ آخرین حقوق ایام خدمت.
ب - در مورد افزارمندانیکه به علتی غیر از انجام وظیفه فوت کنند اگر بازنشسته باشند بماخذ حقوق بازنشستگی.
ج - در مورد افزارمندانیکه به علتی غیر از انجام وظیفه فوت کنند و به سن بازنشستگی رسیده ولی بازنشسته نباشند بماخذ حقوق بازنشستگی که در صورت بازنشسته شدن بآنان تعلق میگرفت.
د - نسبت بافزارمندانیکه مشمول ماده ۱۲ باشند بماخذ دو ثلث وظیفه که دریافت می نمودند.
ه- - در مورد افزارمندانیکه به علتی غیر از انجام وظیفه فوت کنند و به سن بازنشستگی نرسیده باشند معادل دو ثلث کسور بازنشستگی باضافه معادل یک ماه آخرین حقوق دفعتاً بوارث آنان پرداخت خواهد شد.
ماده ۱۹ - مستمری بین وراث قانونی افزارمندان به ترتیب زیر تقسیم میگردد
۱ - به همسر متوفی که شوهر اختیار نکرده باشد معادل ۲۵ درصد.
۲ - اولاد متوفی در صورتی که اولاد منحصر بفرد باشد معادل ۰۰ درصد.
در صورتی که اولاد منحصر بدو نفر باشد مجموعاً معادل ۳۰ درصد.
در صورتی که اولاد منحصر بسه نفر باشد مجموعاً معادل ۴۰ درصد.
چنانچه تعداد از چهار نفر ببالا باشد مجموعاً معادل ۵۰ درصد.
۳ - بپدر و مادر متوفی که در تحت تکفل او بوده باشد
مادر ده درصد.
پدر پنج درصد.
در صورتی که متوفی بدون اولاد باشد مادر معادل ۲۰ درصد و پدر ۱۰ درصد.
۴ - ببرادر و خواهری که علیل و در تحت تکفل متوفی بوده باشند مجموعاً معادل ۱۰ درصد.
تبصره - مستمری هر یک از وراث در صورت فوت و یا رسیدن به سن بلوغ (۱۸ سال تمام برای ذکور) و یا اختیار شوهر قطع میشود.
فصل پنجم - بیمه و تعاون
ماده ۲۰ - نسبت بحوادث و بیماریهای ناشی از کار با افزارمندان به شرح زیر رفتار خواهد شد
الف - در مواردی که حادثه ناشی از کار موجب بستری شدن بیمار در بیمارستان و یا تحت معالجه قرار دادن او باشد در شش ماهه اول بیماری تمام حقوق و در شش ماهه دوم ۸۰% از محل بودجه مربوطه پرداخت خواهد شد و در صورتی که در پایان سال بهبودی حاصل نکند بنا بتشخیص شورای پزشکی بر طبق ماده ۱۲ با او رفتار خواهد شد.
ب - در مواردی که حادثه ناشی از کار موجب نقص عضوی از اعضاء بوده ولی باعث از کار افتادگی دائمی افزارمندان نباشد بر طبق جدول زیر بآنان غرامت از صندوق پرداخت خواهد شد.
فقدان یا از کار افتادن
۱ - یک بازو از بالای ارنج [آرنج] دستمزد ۶۵۰ روز دستمزد ۵۰۰ روز
راست چپ
۲ - یک بازو از زیر آرنج دستمزد ۴۲۰ روز دستمزد ۳۲۰ روز
۳ - یک ساق پا از بالای زانو دستمزد ۵۵۰ روز
۴ - یک ساق پا از زیر زانو دستمزد ۴۲۰ روز
۵ - قوه شنوائی دو گوش دستمزد ۶۵۰ روز
۶ - کوری یک چشم دستمزد ۳۲۰ روز
۷ - شصت دست دستمزد ۲۲۰ روز دستمزد ۱۷۰ روز
۸ - انگشت سبابه دستمزد ۱۷۵ روز دستمزد ۱۳۵ روز
۹ - یکی از انگشتهای دیگر دستمزد ۹۰ روز دستمزد ۷۵ روز
۱۰ - بند یکی از انگشتها دستمزد ۳۵ روز دستمزد ۲۵ روز
۱۱ - شصت پا دستمزد ۹۰ روز
۱۲ - انگشت دیگر پا دستمزد ۲۵ روز
۱۳ - قوه شنوائی یک گوش دستمزد ۱۷۵ روز
تبصره - درباره افزارمندان چپ کار دست چپ به جای دست راست و دست راست به جای دست چپ محسوب میشود.
تبصره ۲ - چنانچه بر اثر حوادث یا بیماریهای ناشی از کار عضوی غیر از اعضاء مذکور در فوق دچار از کار افتادگی یا نقص بشود درجه نقص ومیزان غرامت مربوطه به نحوی که متناسب با درجات نقص مشروح در فوق باشد توسط کمیسیون پزشکی تعیین خواهد شد.
تبصره ۳ - تشخیص موارد مندرجه در بند ب این ماده وسیله گواهی روساء کارخانه و شعبه پزشک نظامی بهداری مربوط انجام خواهد شد.
ماده ۲۱ - علاوه بر کمکهای مذکور در بالا کمکهای زیر درباره افزارمندان ارتش به عمل خواهد آمد.
اول - از بودجه قسمت مربوطه
الف - بافزارمندانیکه با مواد سمی تماس دارند طبق تجویز پزشک کارخانه مربوطه روزانه بمقدار معین شیر داده خواهد شد.
ب - برای حفاظت از خطرات احتمالی لباس کار مخصوص از قبیل کفش - عینک ماسک و سایر لوازم مربوطه به کار افزارمندان داده میشود.
دوم (منسوخ ۱۳۵۳/۰۳/۱۳)- از صندوق بیمههای اجتماعی و بازنشستگی
الف - بهر افزارمندی برای اولین ازدواج معادل یکماه دستمزد.
ب - در مواقع وضع حمل بزن افزارمند و یا افزارمند زن مبلغ دو هزار ریال بابت لباس نوزاد و سایر احتیاجات پرداخت خواهد شد.
د - هزینه تهیه دندان مصنوعی و دست و پا و چشم مصنوعی و عینک طبی برای یکبار بافزارمندان پرداخت خواهد شد.
ه- - بابت هزینه کفن و دفن و ترحیم افزارمند متوفی مبلغ هفت هزار ریال.
ماده ۲۲ - بافزارمندانی که مسلول میشوند طبق قانون مربوط بحمایت کارمندان مسلول و پیش گیری بیماری سل مصوب ۱۸ بهمن ماه ۳۳ ونهم دیماه ۱۳۳۳ رفتار خواهد شد.
تبصره - تلقیح واکسن ضد سل برای کلیه اطفال و خانواده افزارمندان و افسران و کلیه افراد ارتش اجباری است.
ماده ۲۳ - در مواردی که بیماری افزارمندان ارتش به مناسبت انجام وظیفه نباشد بیمار تحت معالجه قرار داده شده و دستمزد او به شرح زیر پرداخت میشود.
الف - ظرف چهار روز اول بیماری در صورت بستری شدن در بیمارستان ۵۰ درصد و در صورت بستری نشدن ۶۰ درصد دستمزد.
ب - از روز پنجم ببعد در صورت بستری بودن در بیمارستان ۸۰ درصد و در صورت بستری نبودن ۹۰ درصد دستمزد تا پایان شش ماه از تاریخ شروع بیماری.
ج - از اول ماه هفتم تا پایان یک سال از تاریخ بیماری در صورت بستری شدن در بیمارستان ۵۰ درصد و در صورت بستری نشدن ۶۰ درصد دستمزد.
د - اگر افزارمند در مدت یک سال از تاریخ شروع بیماری بهبودی حاصل نکند طبق گواهی کمیسیون پزشکی از کار افتاده تشخیص شده و به شرح زیر عمل خواهد شد.
اگر به سن بازنشستگی رسیده باشد بازنشسته خواهد شد و اگر به سن بازنشستگی نرسیده باشد در صورتی که مدت خدمت او کمتر از پنج سال تمام باشد کلیه کسور بازنشستگی که در مدت خدمت از حقوق او کسر شده مسترد و بخدمت او خاتمه داده خواهد شد و اگر مدت خدمت به طور متوالی یا متناوب از پنج سال متجاوز باشد تا ده سال تمام ۲۰ درصد و از ده سال تا پانزده سال ۲۵ درصد و از پانزده تا ۱۹ سال خدمت متوالی یا ۲۴ سال متناوب ۳۰ درصد آخرین دستمزد خود را مادامالعمر دریافت خواهد داشت.
ماده ۲۴ - وزارت جنک [جنگ] نسبت بافزارمندان معلول کارخانجات ارتش که فعلا از کارخانجات ارتش حقوق دریافت میدارند و سوابق خدمتی آنان ازپنجسال ببالا میباشد معادل یک سی ام حقوق آنها ضرب در سنین خدمت از محل بودجه قسمت مربوطه مادامالحیوه به نام وظیفه بآنان پرداخت مینماید و قسمت های مربوطه موظف هستند همهساله مبلغ فوق را در بودجه خود منظور نمایند و به علاوه معادل سه ماه آخرین حقوق بآنها دفعتاً ازصندوق پرداخت خواهد شد.
تبصره ۱ - افزارمندان مشمول این ماده نمیتوانند از مقررات تبصره ۲ ماده ۴ استفاده نمایند.
تبصره ۲ - وزارت جنک [جنگ] مکلف است به وسیله کمیسیون پزشکی در مدت شش ماه افزارمندان معلول را تعیین نموده و مدلول این ماده را درباره آنها اجراء نماید.
ماده ۲۵ - هزینه داوری افزارمندان بیمار از محل بودجه وزارت جنک [جنگ] پرداخت خواهد شد.
تبصره - هزینه معالجه عیال و اولاد افزارمندان که به طور سرپائی در بهداری های کارخانهها معالجه میشوند از بودجه وزارت جنک [جنگ] تامین خواهدشد.
ماده ۲۶ - وجوه صندوق بیمههای اجتماعی و بازنشستگی و تعاون افزارمندان ارتش و همچنین کلیه وجوهی که طبق مقررات این قانون بافزارمندان یا بوراث آنان تادیه میشود از پرداخت مالیات معاف میباشد.
ماده ۲۷ - هر گاه افزارمندان بازنشسته و یا وظیفه بگیر کارخانجات ارتش بخواهند از مزایای بهداشت از قبیل دارو و معالجه مجانی طبق مقررات این قانون استفاده نمایند باید ماهیانه معادل شش درصد حقوق بازنشستگی و یا وظیفه را که دریافت می دارند بصندوق بیمههای اجتماعی و بازنشستگی و تعاون افزارمندان کارخانجات ارتش پرداخت نمایند و هزینه مذکوره از صندوق تعاون بازنشستگی تادیه خواهد شد.
ماده ۲۸ - احکام تغییر سن برای استفاده از حقوق بازنشستگی و مستمری موثر نخواهد بود.
ماده ۲۹(منسوخ ۱۳۵۳/۰۳/۱۳)- هزینه معالجه افزارمندان بیمار که بنا به تشخیص شورای عالی پزشکی نظامی بیمه به خارج کشور اعزام میگردند از «صندوق بیمههای اجتماعی و بازنشستگی و تعاون افزارمندان ارتش» و هزینه مسافرت آنان از بودجه وزارت جنگ تامین و پرداخت خواهد شد.
ماده ۳۰ (منسوخ ۱۳۵۳/۰۳/۱۳)- وزارت جنگ مجاز است در صورت احتیاج افزارمندان بازنشسته مشمول قانون بیمههای اجتماعی و بازنشستگی و تعاون افزارمندان کارگاهها و کارخانجات ارتش را با رعایت ضوابطی که در آییننامه اجرایی این ماده تعیین خواهد شد به طور موقت و با حفظ وضع بازنشستگی به کار گمارده و علاوه بر حقوق بازنشستگی که دریافت میدارند حقالزحمه مناسبی نیز به آنان پرداخت نماید. آییننامه اجرای این ماده به وسیله وزارت جنگ تهیه و پس از تصویب کمیسیونهای مربوط مجلسین به موقع اجرا گذارده خواهد شد.
ماده ۳۱ (منسوخ ۱۳۵۳/۰۳/۱۳)- وزارت جنک [جنگ] و وزارت دارائی مامور اجراء این قانون میباشند.
قانون بالا که مشتمل بر بیست و نه ماده و هیجده تبصره است در جلسه یکشنبه هفدهم آذر ماه یکهزار و سیصد و سی و چهار به تصویب مجلس شورای ملی رسید.
رئیس مجلس شورای ملی - رضا حکمت
قانون بالا در جلسه روز شنبه ۲۹ اردیبهشت ماه ۱۳۳۵ به تصویب مجلس سنا رسیده است.