مهلت رجوع زوجه به مابذل در طلاق خلع

رأی خلاصه جریان پرونده

پرونده های محاکماتی کلاسه های ۱/۸۹۰۰۴۷ شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی ابهر و ۹۰۰۲۶۵ شعبه دوم این شهرستان ۱ پرونده- ۱/۸۹۰۰۴۷ شعبه اول دادگاه عمومی ابهر ، درتاریخ۱۳۸۹/۰۵/۰۳ خانم الف. ت. دادخواستی بطرفیت شوهرش آقای ح. ع. بخواسته طلاق توافقی تقدیم می کند ودادگاه با توجه به توافق طرفین بشرح دادنامه شماره ۸۹۰۰۵۴ - ۱۳۸۹/۰۵/۱۴ بلحاظ اینکه زوجه مهریه خود را بطور کامل در قبال طلاق بذل نموده وزوج نیز باقبول بذل مهریه موافقت خود رابا طلاق اعلام کرده است وقید دیگر شرایط طرفین از جهت حضانت طفل مشترک وغیره ، گواهی عدم امکان سازش به منظور طلاق خلع صادر می کند وحکم صادره هم به مرحله اجرا گذاشته می شود . ۲- در پرونده کلاسه ۹۰۰۲۶۵ شعبه دوم شهرستان ابهر ، در تاریخ ۱۳۹۰/۰۳/۱۸ خانم الف. ت. دادخواستی بطرفیت آقای ح. ع. به خواسته صدور حکم مبنی بر مطالبه مهریه به تعداد یکصد سکه از یکهزار سکه مندرج در سند ازدواج واعسار از پرداخت هزینه دادرسی وخسارت وارده تقدیم واجمالاً توضیح داده است که برابر سند ازدواج شماره .... مور خ ۱۳۸۳/۰۸/۰۳ دفتر ازدواج شماره ... ابهر با مهریه یکهزار سکه به عقد دائم خوانده در آمده ام ودر اجرای گواهی عدم امکان سازش مورخ ۱۳۸۹/۰۵/۱۴ به شماره دادنامه ۸۹۰۹۹۷۲۴۱۰۰۰۵۴ صادره از شعبه اول دادگاه حقوقی ابهر بابذل مهریه طلاق انجام وبه ثبت رسیده است ولی اینجانبه در زمان عده درمورخ ۱۳۸۹/۰۸/۰۴ به ما بذل خود رجوع کرده ام وگواهی لازم از دفترخانه اخذ وکپی مصدق پیوست است ، نظر به مادتین ۱۱۴۵و بند ۳- ۱۰۸۲ قانون مدنی صدور حکم به محکومیت خوانده به پرداخت یکصد عدد سکه از هزار سکه مهریه مورداستدعاء است ، رسیدگی به شعبه دوم دادگاه عمومی حقوقی ابهر ارجاع می گردد . خواهان در جلسه مورخ ۱۳۹۰/۰۶/۲۷ دادگاه که در غیاب خوانده تشکیل میگردد اظهار میدارد با مهریه یک هزار سکه تمام بهار آزادی با خوانده ازدواج نموده ودر تاریخ ۱۳۸۹/۰۵/۱۷ بصورت توافقی از همدیگر جدا شده ایم ودرتاریخ ۱۳۸۹/۰۸/۰۴ رجوع به مهریه کرده ام وبشرح قبل در دفتر خانه به ثبت رسیده است اکنون با تقدیم استشهادیه محلی بر معسر بودن ، ابتدا تقاضای صدور حکم به قبولی اعسار وسپس صدور حکم به اصل خواسته را دارم ، دادگاه پس از پاره ای اقدام برابر دادنامه شماره ۹۰۰۰۴۵۹ ضمن صدور حکم به اعسار موقت خواهان ، خوانده را به پرداخت وتحویل یکصد قطعه سکه طلای تمام بهار آزادی وپرداخت هزینه دادرسی درحق خواهان محکوم می نماید ومتعاقباً طبق رأی شماره ۹۰/۵۷۴ نسبت به اصلاح نام وکیل خوانده وحق الوکاله وکیل رأی اصلاحی صادر میکند ، زوج ضمن تجدیدنظرخواهی از رأی صادره درخواست اعسار از هزینه دادرسی نیز مینماید ، آقای ی. ص. وکیل دادگستری به عنوان وکیل تجدیدنظر خواه آقای ح. ع. ، درلایحه اعتراضیه ضمن ایراد شکلی در نحوه رسیدگی به اعسار خواهان ، درمورد اصل دعوی مطالبه مهریه اعلام می دارد رأی صادره مخالف قانون ومفاد تبصره ذیل بند ۱۴ از ماده ۸ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۵ بهمن ۱۳۵۳ می باشد ودرقانون مذکور رجوع از طلاق توافقی تصریحاً به توافق کتبی طرفین در زمان عده مشروط گردیده است در پرونده حاضر هیچگونه توافقی برای رجوع از طلاق توافقی انجام نگرفته است ....موکل اینجانب هیچ گونه اطلاعی از مراتب رجوع همسرش به ما بذل نداشته و با خاتمه دوران عده رابطه زناشوئی آنان خاتمه یافته است ، خواهان بدوی مهریه ۱۰۰۰ سکه ای خود را در قبال طلاق بخشیده بود حال که وی به ما بذل خود مراجعه کرده است پس عوض آن یعنی حق بازگشت شوهر به وی چه میشود....اگر موکل بخواهد به همسر سابقش رجوع کند به دلیل انقضای مدت عده وی چنین حقی ندارد واگر نتواند به وی رجوع نماید تسلیم مهریه زوجه با کدام مجوز قانونی و شرعی خواهد بود واگر سردفتر مربوطه مرتکب اشتباه شده تاوان آن به عهده موکل نمی باشد ....ودر نهایت هم تقاضای نقض دادنامه معترض عنه وصدور قرار رد دعوی به دلیل عدم مشروعیت دعوی مطروحه می گردد ، شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان پس از پاره ای اقدامات قضائی از جمله قبول اجمالی درخواست اعسار تجدیدنظر خواه ، بموجب دادنامه شماره ۷۰۰۵۵۱ - ۱۳۹۱/۰۷/۰۹ در رابطه با تجدیدنظر خواهی آقای ح. ع. چنین رأی میدهد . «درخصوص تجدیدنظر خواهی آقای ح. ع. باوکالت آقای ی. ص. به طرفیت خانم الف. ت. ازدادنامه های ۹۰۰۹۹۷۲۴۲۴۲۰۰۴۵۹ - ۹۰۰۹۹۷۲۴۲۴۲۰۰۵۷۴ صادره از شعبه دوم محاکم عمومی ابهر مبنی بر صدورحکم به محکومیت تجدیدنظر خواه به پرداخت یکصد عدد سکه تمام بهار آزادی از یکهزار عدد سکه تمام بهار آزادی ونیز هزینه دادرسی به شرح دادنامه با عنایت به محتویات پرونده وملاحظه طلاقنامه که زوجه به مابذل خود رجوع کرده ، تجدیدنظرخواهی باهیچیک از شقوق ماده ۳۴۸ ق - آ- د- م انطباق نداشته و دلائلی که موجب نقض دادنامه تجدیدنظر خواسته باشد ارائه نگردیده لذا ضمن رد اعتراض وتجدیدنظر خواهی به استناد ماده ۳۵۸ قانون فوق الذکر دادنامه تجدیدنظرخواسته را تأیید می نماید این رأی قطعی است »;متعاقباً دادرس محترم شعبه دوم دادگاه حقوقی ابهر با تهیه گزارش دادنامه اخیر را غیر صحیح اعلام وسپس معاون محترم قضائی استان نیز محکومیت آقای ح. ع. را خلاف بین شرع تشخیص و پرونده را با نظریه رئیس کل محترم دادگستری استان زنجان به حوزه ریاست قوه قضائیه ارسال وبادستور ریاست محترم قوه قضائیه جهت بررسی به معاونت قضائی قوه قضائیه ارسال میگردد ونهایتاً در کمیسیون شماره ۳ مستقر در حوزه معاونت قضائی مورد بررسی واقع وقضات محترم کمیسیون مذکور هم اعلام میدارد رأی صادره واجد ایراداست زیرا قبلاً حکم طلاق توافقی بین طرفین صادر و زوجه کل مهریه را در قبال طلاق به زوج بذل نموده وزوج هم قبول بذل کرده و درتاریخ ۱۳۸۹/۰۶/۱۷ با مراجعه به دفتر طلاق صیغه طلاق جاری شده است . لیکن رجوع زوجه در عده ، به مابذل به اطلاع زوج نرسیده تا وی هم بتواند از حق خود استفاده کرده به زن رجوع کند .در استعلامی که از دفتر ازدواج وطلاق شماره هفت چهارم ابهر به عمل آمده مشخض شد رونوشت نامه رجوع ازطریق پست عادی به زوج ارسال شده که به دست مشارالیه نرسیده و او ( ح. ع. ) از این امر بی اطلاع مانده است . علیهذا به عقیده اینجانبان پرونده نسبت به دادنامه شماره ۹۱۰۰۵۵۱ - ۱۳۹۱/۰۷/۰۹ شعبه اول دادگاه تجدیدنظر زنجان در اجرای ماده ۱۸ اصلاحی در مرجع صالح معدّ رسیدگی مجدد می باشد درنهایت با حاکمیت ماده ۴۷۷ قانون آئین دادرسی کیفری موضوع درمحضر ریاست محترم قوه قضائیه مطرح و معظم له در اجرای ماده مرقوم باتجویز اعاده دادرسی موافقت وپرونده جهت رسیدگی به دیوان عالی کشور ارسال وبه این شعبه ارجاع می گردد . هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای انصاری رئیس شعبه ودقت در اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رأی میدهد:

رأی شعبه دیوان عالی کشور

با توجه به محتویات پرونده ، مخدوش بودن دادنامه مورد تقاضای اعاده دادرسی محرز و مسلم می باشد ، زیرا همانگونه که در نظریه قضات محترم استان زنجان ونیز قضات محترم معاونت قضائی قوه قضائیه آمده است با توافق طرفین زوجه به طلاق خلع مطلقه گردیده است وطلاق خلع از اقسام طلاق بائن تلقی می شود و پس از اجرای صیغه طلاق مرد نمی تواند در زمان عده به زوجه رجوع نماید لیکن زن میتواند به مالی که در قبال طلاق بذل نموده در زمان عده به آن رجوع کند و آن را پس بگیرد ودراین صورت زوج هم حق رجوع به زوجه را دارد ولی طبق موازین شرعی وقانونی رجوع زن باید دروقتی باشد که زوج بتواند در زمان عده به زوجه رجوع نماید والا رجوع صحیح نمی باشد ، ودرمانحن فیه هرچند زوجه به مهریه رجوع کرده این رجوع به اطلاع زوج نرسیده تااینکه عده زوجه تمام شده است بنابراین اثری براین رجوع مترتب نبوده ودر نتیجه استحقاق زوجه به مهریه ثابت نمی باشد وچنانچه زوجه مدعی اطلاع زوج از رجوع وی به مابذل باشد باید ابتداء آن را ثابت وپس از معلوم شدن استحقاق او به مهریه آن را مطالبه کند علیهذا باتوجه به نظریه ریاست محترم قوه قضائیه مبنی بر تجویز اعاده دادرسی ومستنداً به ماده ۴۷۷ قانون آئین دادرسی کیفری مصوب سال ۱۳۹۲ ، دادنامه شماره ۹۱۰۰۵۵۱ - ۱۳۹۱/۰۷/۰۹ صادره از شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان زنجان نقض وبه جهات اشعاری در وضعیت حاضر حکم به بی حقی خواهان اولیه خانم الف. ت. صادر واعلام میدارد . حکم صادره قطعی است .
شعبه ۲۳ دیوان عالی کشور- رئیس و مستشار
یعقوب انصاری - ذکرالله احمدی